Τα έντομα που θα μας πουν την ιστορία του δάσους

Μετά από πρωτοβουλία του Michael de Courcy Williams, ζωολόγου – εντομολόγου από την Ιρλανδία που εδώ και λίγα χρόνια ζει μόνιμα στην περιοχή, και με τη βοήθεια του Φορέα Διαχείρισης, μια καινούργια ερευνητική προσπάθεια ξεκίνησε στο Εθνικό Πάρκο Δαδιάς-Λευκίμης-Σουφλίου.

Στόχος αυτής της προσπάθειας είναι να γίνουν προβλέψεις για τη δομή και την ποιότητα των δασικών οικοσυστημάτων του πάρκου μέσα από την καταγραφή των ειδών της οικογένειας διπτέρων Syrphidae. Καθώς τα έντομα αυτά παρουσιάζουν μεγάλη ποικιλομορφία, συναντώνται σε ποικίλα περιβάλλοντα, εμφανίζονται σε όλα τα επίπεδα της τροφικής αλυσίδας και ταυτόχρονα επιτρέπουν την ανάπτυξη τυποποιημένων μεθόδων παγίδευσης και καταγραφής στο πεδίο, είναι ιδανικοί δείκτες της κατάστασης των οικότοπων της περιοχής.

Επειδή μια τέτοια έρευνα δεν έχει ξαναγίνει στο Πάρκο, η χρονιά αυτή θα είναι δοκιμαστική. Ελπίζουμε η τελική συλλογή και τα αποτελέσματα που θα δώσει να επιβεβαιώσουν την καταλληλότητα των εντόμων αυτών δίνοντάς μας πληροφορίες για την ποιότητα των μικροενδιαιτημάτων, και άρα για τα δάση της περιοχής, ώστε η προσπάθεια να συνεχιστεί!

Αρχικά έπρεπε να στήσουμε το μηχανισμό παγίδευσης. Χρησιμοποιήθηκαν παγίδες ανακοπής πτήσης των εντόμων, γνωστές και ως παγίδες τύπου Malaise. Με τον τρόπο αυτό τα έντομα κατευθύνονται με τη βοήθεια διχτυών μέσα σε μπουκάλια με αραιωμένο οινόπνευμα όπου και παγιδεύονται. Έπρεπε λοιπόν να γίνει η επιλογή της κατάλληλης τοποθεσίας ώστε οι παγίδες μας να μπορούν να συλλέξουν αρκετά μεγάλο αριθμό εντόμων και ταυτόχρονα να μην κινδυνεύουν να καταστραφούν από άγρια ή οικόσιτα ζώα. Μετά από πολλές βόλτες σε παραποτάμιες περιοχές του Πάρκου, εντοπίσαμε τρία σημεία που είχαν τα χαρακτηριστικά που ψάχναμε: παρουσία ώριμων δέντρων, κατάλληλο προσανατολισμό, μαλακό έδαφος με μικρή κλίση. Εκεί ξεκινήσαμε το στήσιμο.

Ο εντοπισμός της κατάλληλης τοποθεσίας για το στήσιμο της παγίδας είναι καθοριστικό στάδιο για την επιτυχία της συλλογής εντόμων της οικογένειας Syrphidae.

Πρώτο βήμα για να τοποθετηθεί η παγίδα το στήσιμο των στύλων υποστήριξης.

Η παγίδα στήνεται με προσοχή ώστε η κίνηση των εντόμων προς το μπουκάλι παγίδευσης (στην κορυφή της παγίδας) να είναι όσο το δυνατόν ανεμπόδιστη.

Τέλος εργασιών.

Το τελικό αποτέλεσμα.

Με τις παγίδες πλέον στη θέση τους, το μόνο που έχουμε να κάνουμε είναι υπομονή. Το στάδιο της συλλογής θα κρατήσει μέχρι τον Νοέμβριο, αν το επιτρέψει ο καιρός, όταν τα τελευταία είδη της οικογένειας Syrphidae πάψουν πια να δραστηριοποιούνται. Μέχρι τότε όμως θα επισκεπτόμαστε τις παγίδες κάθε δύο βδομάδες για να ελέγχουμε την κατάστασή τους αλλά και για να συλλέγουμε τα δείγματα και να ανανεώνουμε το οινόπνευμα. Αφού συλλεχθεί επαρκής αριθμός εντόμων, υπολογίζουμε μετά τον πρώτο μήνα λειτουργίας των παγίδων, θα ξεκινήσουμε τη διαδικασία της λεπτομερούς καταγραφής και κατάταξης. Στο τέλος, μέσα από τη χρήση της ευρωπαϊκής βάσης δεδομένων για τα Syrphidae, το κάθε είδος που καταγράφηκε στο Πάρκο της Δαδιάς θα συνδεθεί με τον αντίστοιχο οικότοπό του, αποκαλύπτοντας με τον τρόπο αυτό πληροφορίες για την κατάσταση του περιβάλλοντος στην περιοχή.

Υλοτομία και προστασία του δάσους

Οι άνθρωποι που ζούσαν κοντά στα δάση, παραδοσιακά έκοβαν ξύλα. Το ίδιο γίνεται και σήμερα. Εκτός από τα σπίτια που ζεσταίνονται και τους ανθρώπους που θερμαίνονται, το ίδιο το δάσος ωφελείται από την ορθή υλοτόμηση.  Τα προβλήματα όμως ξεκινούν όταν έχουμε περιστατικά παράνομης υλοτομίας για προσωπική ή εμπορική χρήση, ειδικά εντός προστατευόμενων περιοχών.

Μετά από καταγγελία που λάβαμε από την Οικολογική Κίνηση Πατρών (ΟΙ.ΚΙ.ΠΑ.) αναφορικά με κατακόρυφη αύξηση των κρουσμάτων παράνομης υλοτομίας, στελέχη του WWF Ελλάς επισκέφθηκαν το δάσος Στροφυλιάς, στην Αχαΐα. Το δάσος αυτό αποτελεί τμήμα της προστατευόμενης περιοχής του Εθνικού Πάρκου Υγροτόπων Κοτυχίου – Στροφυλιάς και φιλοξενεί ένα από τα λιγοστά δάση κουκουναριάς (είδος προτεραιότητας με βάση την Κοινοτική Νομοθεσία)  που υπάρχουν στην Ελλάδα.

Κατά την επίσκεψή μας καταγράψαμε τουλάχιστον 22 κομμένα χλωρά πεύκα, κυρίως κουκουναριές, η ηλικία των οποίων εκτιμάται ότι υπερβαίνει τα 100 έτη. Για τα σημεία από όπου πέρασαν παράνομα οι ξυλοκόποι έχουν αποσταλεί στα δασαρχεία Πατρών και Αμαλιάδας και στον Φορέα Διαχείρισης συντεταγμένες και αντίστοιχη  αποτύπωση σε δορυφορικές εικόνες, προκειμένου να λάβουν γνώση και να κινητοποιηθούν…

Τα περιστατικά που καταγράψαμε καθώς και αυτά που μας έχουν κοινοποιηθεί καταδεικνύουν ότι η υλοτομία που παρατηρείται στην περιοχή δεν αφορά μόνο στην κάλυψη ατομικών αναγκών, αλλά κατά πάσα πιθανότητα γίνεται με σκοπό την παράνομη εμπορία καυσόξυλων.

Η παράνομη υλοτόμηση είναι απαράδεκτη και δεν σχετίζεται με την κάλυψη των αναγκών των παραδασόβιων πληθυσμών σε καυσόξυλα για την οποία δίνεται σχετική ονομαστική άδεια από το αρμόδιο δασαρχείο. Επίσης, για εμπορία καυσόξυλων υπάρχει η διαδικασία της δημοπράτησης καμένων ή και ξερών κορμών. Οπότε κάθε πολίτης ή έμπορος μπορεί να ακολουθήσει τη νόμιμη οδό που θα υποδειχθεί από την αρμόδια δασική υπηρεσία για το είδος και την ποσότητα της προς υλοτόμηση ξυλείας ώστε η διαδικασία αυτή να είναι ωφέλιμη και όχι ζημιογόνα για το δάσος (π.χ. μείωση καύσιμης ύλης με σκοπό την πυροπροστασία) και για όσους έχουν ανάγκη.

Σε περίπτωση που εντοπίσετε παράνομες δραστηριότητες υλοτομίας ή οχήματα μεταφοράς κομμένων κορμών, σημειώστε ώρα, τοποθεσία και αριθμούς οχημάτων, καταγράψτε ένα μικρό ιστορικό και ειδοποιήστε το αρμόδιο Δασαρχείο. Τα όρια ευθύνης των Δασαρχείων αποτυπώνονται και στο Οικοσκόπιο .

Παράλληλα με την ευαισθητοποίηση των πολιτών πρέπει και η Πολιτεία να πράξει τα αναγκαία προκειμένου να διαφυλάξει τον δασικό μας πλούτο. Προς το παρόν τα δασαρχεία της χώρας υπολειτουργούν με μειωμένο προσωπικό και με λιγοστά κονδύλια που τους παρέχονται για μετακινήσεις.

 

Ο χειμώνας μου στη Δαδιά (Ιστορίες εθελοντών – Μαρία)

Η Μαρία, στο τελευταίο αυτό γράμμα από τη Δαδιά των εθελοντών του ευρωπαϊκού προγράμματος EVS, αναφέρεται στον τρόπο ζωής των κατοίκων του χωριού, και μας μιλάει για τον ξεχωριστό της χειμώνα στον Έβρο. 

Είμαι η María Garcia, από τη νότια Ισπανία!  Κάνω το ευρωπαϊκό εθελοντικό πρόγραμμα στη Δαδιά, για εννέα μήνες. Είμαι 25 χρονών.

Θα ήθελα να γράψω τη γνώμη μου σχετικά με τη ζωή στο χωριό. Το πρώτο που χρειάζεται να γνωρίζετε είναι πως η Δαδιά είναι ένα πολύ πολύ ήσυχο μέρος, τριγυρισμένο από δάση και βουνά. Έτσι, η ζωή είναι πολύ υγιεινή εδώ.

Περνάω εδώ το χειμώνα και εδώ ο χειμώνας είναι πολύ βαρύς (πιστέψτε με, κάνει κρύο, πολύ κρύο!), ειδικά για κάποια από την Κόρντοβα, όπως εγώ! Αλλά είναι συναρπαστικά, γιατί είδα πολύ χιόνι και μπόρεσα να φτιάξω τον πρώτο μου χιονάνθρωπο… Άρα, για μένα είναι ένας διαφορετικός χειμώνας.

Ωστόσο, το πιο συναρπαστικό πράγμα για μένα είναι που έχω την ευκαιρία να δω και να παρατηρήσω ζώα μέσα στο φυσικό τους περιβάλλον! Όταν έφτασα, θυμάμαι πώς ένιωσα βλέποντας τα αρπακτικά πουλιά να πετούν πάνω απ’ το κεφάλι μου. Και όχι μόνο, στο Δέλτα του Έβρου μπορούμε να δούμε και άλλα είδη πουλιών και να αγγίξουμε όμορφες αγριόπαπιες την ώρα που βοηθάμε το προσωπικό του Εθνικού Πάρκου.

Στη Δαδιά, δεν χρειάζεστε αυτοκίνητο για να φτάσετε στο δάσος. Γιατί στην πραγματικότητα ζείτε στο δάσος! Το ξυπνητήρι μου είναι φυσικό: ο φίλος μου ο δρυοκολάπτης με ξυπνάει κάποια πρωινά καθώς κτυπάει με το ράμφος του τον κορμό των δέντρων έξω από το σπίτι.

Ένα άλλο χαρακτηριστικό εδώ είναι η περιορισμένη κατανάλωση, επειδή δεν θα βρείτε στη Δαδιά μεγάλα σούπερ μάρκετ ή πολλά μαγαζιά. Έτσι, μπορείτε να αγοράσετε μόνο πράγματα που χρειάζεστε πραγματικά, και αν χρειάζεστε επιπλέον πράγματα, τότε μπορείτε να πάτε  στο Σουφλί ή στην Αλεξανδρούπολη. Αυτό είναι για μένα πολύ σημαντικό, γιατί στις πόλεις η κατανάλωση μας τρελαίνει!

Οπότε, σας συμβουλεύω να επισκεφθείτε τη Δαδιά, είτε ως τουρίστες είτε ως εθελοντές, δεν έχει σημασία, αλλά πρέπει να επισκεφθείτε αυτό το μέρος: για τους ανθρώπους, για το περιβάλλον και … ναι, για το κλίμα (ακόμα και το χειμώνα)…

Μαρία!

Το ζαβολιάρικο κοράκι (Ιστορίες εθελοντών – Μαρίζα)

Zητήσαμε από τους εθελοντές του WWF που ήρθαν στον Έβρο με το πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Εθελοντικής Υπηρεσίας (EVS), να μας συστηθούν, να μας περιγράψουν την καθημερινότητά τους ή κάτι που τους έκανε εντύπωση το διάστημα της παραμονής τους στη Δαδιά. Σήμερα η προτελευταία μας ιστορία, από τη Marisa.

Είμαι η Marisa, 20 χρονών, από τη Γερμανία. Ξεκίνησα εδώ στη Δαδιά ως εθελόντρια για το WWF Ελλάς στις αρχές Ιουλίου του 2011.

Ένα περιστατικό που ξεχωρίζω συνέβη τον Οκτώβριο. Ήταν η πρώτη μου φορά στο παρατηρητήριο της ταΐστρας μετά από ένα μήνα. Το καλοκαίρι η δουλειά στο παρατηρητήριο μπορεί να είναι λίγο βαρετή λόγω της ζέστης και της περιορισμένης παρουσίας γυπών. Όμως τον Οκτώβριο ήταν αλλιώς. Υπήρχαν 20 όρνια και 15 μαυρόγυπες και βέβαια πολλά κοράκια. Αυτό είναι σημαντικό για την εξέλιξη της ιστορίας που θέλω να σας διηγηθώ, μια ιστορία για έναν πεινασμένο όρνιο και ένα παιχνιδιάρικο θρασύτατο κοράκι.

Ήταν μια θαυμάσια μέρα για παρατήρηση στην ταΐστρα. Δεν είχε τόση ζέστη αλλά είχε πολύ καλή ορατότητα, ακόμα και χωρίς το τηλεσκόπιο. Κάποια στιγμή συνειδητοποίησα ότι κάτι περίεργο συνέβαινε δίπλα στο ψόφιο άλογο. Υπαίτιος της φασαρίας ήταν το θρασύ κοράκι.

Αυτό το κοράκι άρχισε να ενοχλεί όλα τα όρνια εκεί γύρω τραβώντας τα φτερά τους. Μετά από λίγο τα όρνια το κυνήγησαν και συνέχισαν να τρώνε το φαγητό τους. Αλλά αυτό δεν ήταν αρκετό για να αποθαρρύνει το κοράκι. Μετά από λίγα λεπτά ένα από τα όρνια μπήκε να συνεχίσει το φαγητό του μέσα στο κοιλιά του αλόγου. Έβλεπα το ράμφος του να κινείται από μέσα όπως τίναζε τη ράχη του ζώου και το κοράκι μπορούσε κι αυτό να το δει.

Και τότε αρχίζει να χοροπηδάει πάνω στο ψόφιο ζώο· για την ακρίβεια πηδούσε πάνω από το σημείο που ήταν το κεφάλι του όρνιου. Βέβαια στο γύπα δεν άρεσε και πολύ όλο αυτό και βγήκε από τα σπλάχνα του αλόγου να εξακριβώσει τι ακριβώς συμβαίνει. Αλλά δεν είδε τίποτα γιατί το κοράκι πρόλαβε και κρύφτηκε πίσω από το κουφάρι.

Μετά από λίγο το όρνιο συνέχισε να τρώει όπως προηγουμένως, και το κοράκι… το κοράκι συνέχισε να κάνει τα ίδια πηδώντας πάνω απ’ το κεφάλι του όρνιου. Και να που πάλι πάει και κρύβεται πίσω από τα κόκκαλα του ζώου όταν ο γύπας ξαναβγαίνει.

Το βλέπω να επαναλαμβάνεται αυτό πέντε φορές μέχρι που το κοράκι βαρέθηκε και αποχώρησε. Ο γύπας δεν κατάλαβε τι πήγαινε στραβά.

Για μένα ήταν η πρώτη φορά που είδα ένα τέτοιο ζαβολιάρικο θρασύτατο κοράκι στην ταΐστρα και ήταν πραγματικά απολαυστικό σαν θέαμα.

Όνειρα στα δάση (Ιστορίες εθελοντών – Χόρχε)

Συνεχίζουμε με τις ιστορίες των εθελοντών του προγράμματος της Ευρωπαϊκής Εθελοντικής Υπηρεσίας (EVS) που από τη Δαδιά του Έβρου επιχειρούν να μας συστηθούν, να μας περιγράψουν την καθημερινότητά τους ή να μας δώσουν μια αίσθηση για την Ελλάδα που μπορεί να ξέρουμε ότι υπάρχει αλλά συχνά χάνεται από τα μάτια μας. Σήμερα γράφει ο Jorge.

Θα έλεγα ότι το ενδιαφέρον μου για το περιβάλλον προέρχεται από τις αρχές που μου εμφύσησαν οι γονείς μου, το σεβασμό προς αυτό, σε συνδυασμό με τα παιδικά μου βιώματα στις όχθες του ισπανικού Έβρου και τον προβληματισμό μου για τις ραγδαίες αλλαγές που συμβαίνουν γύρω μας. Θυμάμαι ότι μεγάλωσα διαβάζοντας με μεγάλο θαυμασμό τις περιγραφές του φυσικού περιβάλλοντος και τις παρατηρήσεις των πρώτων εξερευνητών των αδιάβατων τροπικών δασών της νέας ηπείρου που είχε μόλις ανακαλυφθεί, της Αμερικής. Ήμουν αφοσιωμένος αναγνώστης των διεξοδικών παρατηρήσεων των φυσιογνωστών οι οποίοι είχαν αφιερώσει τη ζωή τους στη μελέτη και την προστασία της βιοποικιλότητας. Δυστυχώς, από τότε ξεκίνησα να αντιλαμβάνομαι την παγκόσμια περιβαλλοντική υποβάθμιση και το πώς η οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη επιβαρύνει με αβάσταχτο τρόπο το περιβάλλον μας.

Αυτός ο θαυμασμός μου για τη Φύση και η επιθυμία μου να κάνω κάτι διαφορετικό ήταν οι βασικοί λόγοι για τους οποίους έγινα μέλος του WWF Ισπανίας (μια οργάνωση η οποία έχει ως στόχο να προστατεύσει την άγρια ζωή που απειλείται με εξαφάνιση και τους φυσικούς βιότοπους). Αρχικά ήμουν απλό μέλος και κατόπιν είχα πιο ενεργή συμμετοχή σε διάφορες περιβαλλοντικές δραστηριότητες όπως παρατήρηση πουλιών, δεντροφύτευση, αποκατάσταση οικοσυστημάτων ποταμών, ημέρες καθαρισμού κ.λπ.  Σήμερα μιμούμενος αυτόν τον διψασμένο για περιπέτειες μικρό οραματιστή που βρίσκεται ακόμα βαθιά μέσα μου, περπατώ καθημερινά από άκρη σ’ άκρη στην πυκνή βλάστηση του Δάσους Δαδιάς προσφέροντας την ενέργεια και την όρεξή μου για δουλειά στην υπηρεσία του WWF Ελλάς ως εθελοντής.

Το Εθνικό Πάρκο Δαδιάς-Λευκίμης-Σουφλίου είναι ένας από τους σημαντικότερους τόπους για την παρατήρηση πουλιών και την προστασία των αρπακτικών πτηνών και των όρνιων στην Ευρώπη. Η Δαδιά, στο κέντρο του Πάρκου είναι το μέρος όπου όλο το προσωπικό, οι τοπικοί εργάτες και οι εθελοντές ζουν και αναπτύσσουν τις δραστηριότητές τους στο πλαίσιο των πολυάριθμων προγραμμάτων προστασίας. Η «εργασία στο πεδίο» των εθελοντών είναι αρκετά δύσκολη, κυρίως στη διάρκεια του χειμώνα. Εργαζόμαστε πολλές ώρες στην ύπαιθρο, κυρίως σε ζευγάρια αλλά και ανά άτομο, εκτεθειμένοι στον ήλιο, στο τσουχτερό κρύο, στους ισχυρούς ανέμους, στη βροχή ή στο χιόνι. Παρακολουθούμε αποδημητικά πουλιά, μελετάμε τη συμπεριφορά των όρνιων, καταγράφουμε τις ετικέτες στις φτερούγες χρησιμοποιώντας τηλεσκόπιο και κιάλια ή στεκόμαστε στη μέση της νύχτας να ακούμε την κουκουβάγια και άλλα νυκτόβια πουλιά, απλώς για να αναφέρουμε μερικά. Ωστόσο, η Φύση, πάντα μαγική και γενναιόδωρη συχνά μας επιβραβεύει που τη φροντίζουμε: το έξυπνο και δυνατό πέταγμα του Χρυσαετού, ο ήχος από τις φτερούγες του Μαυρόγυπα, ενός από τα μεγαλύτερα αρπακτικά πουλιά στον κόσμο, ή το λυπητερό ουρλιαχτό των λύκων που είναι κρυμμένοι στους πυκνούς και αδιάβατους θάμνους, όλα αυτά προκαλούν συναισθήματα που είναι δύσκολο να περιγράψει κανείς και μπορεί να τα βιώσει μόνο εάν αποφασίσει να ξαναφέρει τον εαυτό του σε επαφή με τη φύση και να ακούσει τους ήχους του δάσους.

Δεν μπορώ να αποφύγω την αναδρομή στο παρελθόν και να μη θυμηθώ το νεαρό αγόρι που ήμουν, το οποίο θαύμαζε όλους εκείνους τους πρώτους εξερευνητές και περιηγητές που ήταν ένα είδος ηρώων για εμένα. Άνθρωποι που αφιέρωσαν τη ζωή τους στην προστασία της άγριας ζωής. Σήμερα, αυτοί οι ήρωες είναι καθημερινοί άνθρωποι, όπως εσύ κι εγώ, με μια ιδιαίτερα ανεπτυγμένη ευαισθησία απέναντι στη φύση ωστόσο, πρόθυμοι να εργαστούν σκληρά για να διαφυλάξουν το μόνο μας σπίτι, τον Πλανήτη-Γη. Μερικοί από αυτούς τους ήρωες εργάζονται στο WWF, μερικοί από αυτούς ζουν στο Δάσος της Δαδιάς.

Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους θα σε ενθάρρυνα να γίνεις μέλος του WWF, φίλε μου, είτε ως εθελοντής είτε ως μέλος: μπορείς να προσφέρεις με τις δεξιότητές σου, να κάνεις νέους φίλους, να αποκτήσεις εμπειρίες σε περιβαλλοντικά θέματα, να απολαύσεις τη φύση στην πιο υπέροχη έκφρασή της, να επιδράσεις θετικά στην κοινότητα, να ξεφύγεις από την καθημερινή ρουτίνα, να αισθανθείς καλά με τον εαυτό σου, να εργαστείς για αυτό που πραγματικά αγαπάς και πιστεύεις, να είσαι μέλος μιας ομάδας… ή απλώς για να περάσεις καλά. Αλλά κάτι που έμαθα στη διάρκεια των τελευταίων ετών είναι ότι οι ΔΡΑΣΕΙΣ ΜΙΛΑΝΕ ΠΙΟ ΔΥΝΑΤΑ ΑΠ’ Ο,ΤΙ ΤΑ ΛΟΓΙΑ. Γι’ αυτό είμαι περήφανος που είμαι εθελοντής και προσφέρω το χρόνο μου, τις γνώσεις μου και τις δεξιότητές μου στο WWF όπου οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τη σχέση μεταξύ τεχνολογίας και αξιών, οικονομίας και κοινωνίας και τη σύνδεση μεταξύ του ανθρώπινου όντος και της προστασίας της φύσης και συνεχίζουμε να εργαζόμαστε με όρεξη και ελπίδα για ένα ΖΩΝΤΑΝΟ ΠΛΑΝΗΤΗ.

 Jorge Gracia, Ισπανία,

29 ετών

 

Το blog μου όπου μπορείτε να βρείτε το ημερολόγιό μου από την παραμονή μου στη Δαδιά είναι το εξής:  http://keokidreamsfactory.wordpress.com

Ο μαυρόγυπας που τον είπαμε Julisa (Ιστορίες εθελοντών – Τζούλια)

Συνεχίζουμε με τις ιστορίες των εθελοντών του προγράμματος της Ευρωπαϊκής Εθελοντικής Υπηρεσίας (EVS) που από τη Δαδιά του Έβρου επιχειρούν να μας συστηθούν, να μας περιγράψουν την καθημερινότητά τους ή να μας δώσουν μια αίσθηση για την Ελλάδα που μπορεί να ξέρουμε ότι υπάρχει αλλά συχνά χάνεται από τα μάτια μας. Σήμερα το γράμμα της Julia.

Ολόκληρο το διάστημα που είμαι στη Δαδιά υπήρξαν ένα σωρό εντυπωσιακές, ξεχωριστές και όμορφες στιγμές έξω στο πεδίο. Αλλά αν το καλοσκεφτώ, υπάρχει ένα συγκεκριμένο περιστατικό που δεν θα ξεχάσω.

Ήταν η πρώτη μου μέρα εδώ και βγήκαμε στο δάσος. Στις 5 το πρωί ήμουν ακόμα μισοκοιμισμένη, απλώς ακολουθούσα τους υπόλοιπους ψάχνοντας να βρω ένα πέρασμα ανάμεσα σε κλαδιά, βάτα και βράχους και ελπίζοντας να μην γκρεμοτσακιστώ και σπάσω κανένα κόκκαλο. Ένιωθα σαν στο μέσο της ζούγκλας και κάπως σαν σε περιπέτεια. Όταν φτάσαμε στο πρώτο πελώριο πεύκο με μια φωλιά Μαυρόγυπα, ξαφνικά ξύπνησα. Αναρωτιόμουν πώς θα μαρκάρουμε το μικρό Μαυρόγυπα όταν είδα έκπληκτη τον Δημήτρη να σκαρφαλώνει στον κορμό του δέντρου και να βάζει το μικρό σ’ ένα σάκο. Όταν ο σάκος ήταν ασφαλής στο έδαφος και τον ανοίξαμε προσεκτικά, δύο μεγάλα μαύρα μάτια με κοιτούσαν. Λες και ήξερε ότι δεν θα το βλάψουμε, το πουλί δεν αντιστάθηκε. Ήταν εκεί ξαπλωμένο, και προφανώς αναρωτιόταν τι στο καλό κάνουμε και γιατί δεν ήταν πια στη ζεστή, άνετη φωλιά του. Με εντυπωσίασε το πόσο μεγάλα είναι αυτά τα πουλιά. Έστω κι αν ένιωθα λίγο άσχημα για την ενόχληση που είχαμε προκαλέσει σε αυτό το άγριο πουλί, εκείνη τη στιγμή συνειδητοποίησα ότι η δουλειά μας εδώ έχει νόημα. Προσπαθούμε να κάνουμε κάτι διαφορετικό για την προστασία αυτού του σπάνιου είδους. Νοιαζόμαστε για κάτι που πολλοί άνθρωποι αγνοούν. Ήταν η στιγμή που ένιωσα ότι ήταν απολύτως σωστή η επιλογή μου να έρθω εδώ, να βοηθήσω ως εθελόντρια.

Μόλις του περάσαμε ένα δαχτυλίδι και την ετικέτα στη φτερούγα με τον αριθμό 76, το πήγαμε πίσω στη φωλιά του. Αργότερα το ονομάσαμε JULISA – ενώνοντας το όνομά μου με αυτό της άλλης εθελόντριας που είχε έρθει μαζί μας, της Marisa.

Μετά από μερικές εβδομάδες είχαμε τη δασική πυρκαγιά στο εθνικό πάρκο. Και εκεί απειλούνταν περιοχές όπου γνωρίζαμε 2 φωλιές. Αν και εκείνη την περίοδο τα πουλιά μπορούσαν να πετάξουν, δεν ήταν σίγουρο εάν θα επηρεάζονταν ή όχι από τη φωτιά. Οπότε μπορείτε να καταλάβετε την ανακούφιση που ένιωσα – και τη χαρά που με έκανε σχεδόν να χοροπηδάω, πασχίζοντας να μην κάνω πολλή φασαρία στο παρατηρητήριο – όταν είδα το Μαυρόγυπα με τον αριθμό 76 να προσγειώνεται στο χώρο της ταΐστρας. Η Julisa ήταν εκεί ασφαλής τρώγοντας μαζί με τους υπόλοιπους γύπες.

Julia Meis

Γερμανία

19 χρονών

Τα τραγούδια της φύσης (Ιστορίες εθελοντών – Τερέζα)

Zητήσαμε από τα παιδιά που προσφέρουν εθελοντική εργασία για το WWF στη Δαδιά στα πλαίσια του προγράμματος της Ευρωπαϊκής Εθελοντικής Υπηρεσίας (EVS) να μας συστηθούν, να μας περιγράψουν την καθημερινότητά τους ή να μας δώσουν μια αίσθηση για την Ελλάδα που μπορεί να ξέρουμε ότι υπάρχει αλλά συχνά χάνεται από τα μάτια μας. Σήμερα η ιστορία της Teresa.

Πρώτα να σας συστηθώ: Το όνομά μου είναι Teresa Rius, και είμαι 23 χρονών. Είμαι από την Ισπανία, και πιο συγκεκριμένα από μια πόλη του Βορρά, το Logroño, μια από τις καλύτερες οινοπαραγωγές περιοχές της χώρας μου!

Να σας πω τις εντυπώσεις μου: Λίγο πολύ όλα με εντυπωσίασαν από την πρώτη μέρα στη Δαδιά: Ν’ ακούς απ’ τα χαράματα το πρωινό τραγούδι του κόκορα, να βλέπεις τις κότες και τα άλλα ζώα να χορεύουν δίπλα στους ανθρώπους, να χαίρεσαι τη ζωντανή παράδοση των καφενείων, κι ακόμα την ομορφιά της φύσης, να απολαμβάνεις τις εξόδους στο δάσος, σε μέρη που δεν έχεις ξαναδεί.

Όσον αφορά τα πουλιά, είναι απόλαυση να τα παρατηρείς με το τηλεσκόπιο, να τα βλέπεις στη φωλιά τους ή όταν πασχίζουν να πάρουν την τροφή στην ταΐστρα ή όταν ζευγαρώνουν.

Αλλά αλήθεια, αυτό που με ενθουσίασε περισσότερο είναι η αίσθηση να είσαι στο Δέλτα του Έβρου, παρατηρώντας (φλαμίνγκο, κύκνους, πελεκάνους…).  Πιάνοντας τα πουλιά, κοιτώντας τον ορνιθολόγο να τα δακτυλιώνει, να τα ζυγίζει και να μετρά τις φτερούγες τους και μετά, η στιγμή της συγκίνησης όταν μου τα δίνει να τα απελευθερώνω.

Αυτά από τη Δαδιά

Σας χαιρετώ
Teresa.

Το δάσος θα ξαναγεννηθεί στον Έβρο

H φωτιά στον Κεντρικό Έβρο άφησε πίσω της αμέτρητα καμένα δέντρα σε ένα δασικό οικοσύστημα όμως που έχει σε πολλά σημεία τη δυνατότητα να αναγεννηθεί φυσικά ή με την κατάλληλη υποβοήθηση όπου αυτό δεν είναι εφικτό.

Δύο περίπου μήνες μετά την πρόσφατη πυρκαγιά του Αυγούστου, που άφησε πίσω της συνολικά 62.000 στρέμματα καμένης γης, εκ των οποίων τα 39.200 βρίσκονται εντός του Εθνικού Πάρκου Δαδιάς-Λευκίμης-Σουφλίου, ξεκίνησαν οι εργασίες αποκατάστασης και άμεσα η υλοτομία των καμένων πεύκων.

Μετά από έγκριση της Δασικής Υπηρεσίας της πρότασης του WWF Ελλάς να παραμείνουν κάποιες ομάδες δέντρων ανυλοτόμητες βάσει κάποιων οικολογικών κριτηρίων, έχει ξεκινήσει μια εργασία πεδίου για την αναγνώριση και σήμανση αυτών των ομάδων.

Το συντονισμό των εργασιών στο πεδίο ανέλαβαν από κοινού η Δώρα Σκαρτσή – υπεύθυνη του προγράμματος Έβρου του WWF με τον Δημήτρη Βασιλάκη – πρώην συνεργάτη του WWF και νυν στέλεχος του δασαρχείου Σουφλίου και τη συμμετοχή των δασολόγων και δασοπόνων του WWF Ελλάς Κατερίνας Δεμίρη, Ναταλίας Καλεβρά και Πάνου Κορδοπάτη. Οι εργασίες περιελάμβαναν την αναγνώριση και οριοθέτηση ομάδων καμένων δέντρων μέσα σε συστάδες υψίστης σημασίας για τη φωλεοποίηση και τροφοληψία των σπάνιων «φτερωτών» κατοίκων της περιοχής, προκειμένου να μην υλοτομηθούν τα σημανθέντα δέντρα. Ήδη έχει ολοκληρωθεί ένα μέρος της σήμανσης με αυτοψίες που έλαβαν χώρα μεταξύ 3-7/10/2011 από δυο ομάδες που ξεκινούσαν καθημερινά, νωρίς το πρωί, με προσχεδιασμένες επί χάρτου διαδρομές σε επιλεγμένες περιοχές, οι οποίες έχουν επισημανθεί από το WWF Ελλάς ως σημαντικοί χώροι φωλιάσματος αρπακτικών πουλιών. Έως τώρα έχουν προσημανθεί 20 περιοχές συνολικής έκτασης 340 στρεμμάτων,  και επιπλέον δύο ολόκληρες διαχειριστικές συστάδες ώστε να αποκλειστούν της υλοτομίας.

Οι εργασίες ολοκληρώνονταν καθημερινά με τη δύση του ηλίου και στη συνέχεια όλοι μαζί οι ερευνητές, συγκέντρωναν τα στοιχεία που είχαν καταγραφεί με σύγχρονα εποπτικά μέσα στο πεδίο, προκειμένου να αποτυπωθούν χαρτογραφικά με τη χρήση Η/Υ και γεωγραφικών λογισμικών στο γραφείο. Το υλικό που συλλέχθηκε κατά τη διάρκεια των αυτοψιών, περιελάμβανε τις ακριβείς συντεταγμένες, ώστε να αποτυπωθούν σε χάρτη η περίμετρος των περιοχών, αλλά και μεμονωμένα δέντρα με φωλιές, φωτογραφικό υλικό και αναλυτικές περιγραφές της πυκνότητας, της σύνθεσης και της ορόφωσης της (καμένης) βλάστησης με συνοδευτικά σχόλια. Το υλικό αυτό παραδόθηκε στο αρμόδιο δασαρχείο, για να συντονιστούν αποτελεσματικότερα τα συνεργεία των υλοτόμων και οι προτεινόμενες επεμβάσεις στις καμένες συστάδες.

Το συμπέρασμα που προκύπτει, από την εργασία στα καμένα, είναι ότι η φωτιά στον Κεντρικό Έβρο άφησε πίσω της αμέτρητα καμένα δέντρα σε ένα δασικό οικοσύστημα όμως που έχει σε πολλά σημεία τη δυνατότητα να αναγεννηθεί φυσικά ή με την κατάλληλη υποβοήθηση όπου αυτό δεν είναι εφικτό. Η προσεκτικά σχεδιασμένη διαχείριση και προστασία αποτελεί έτσι και αλλιώς ευθύνη του αρμόδιου δασαρχείου και το αμέσως επόμενο διάστημα, θα πρέπει να τεθεί σε προτεραιότητα. Σε αυτή τη βάση, ο ρόλος του WWF πιστεύουμε ότι μπορεί να είναι ενεργός και συμβουλευτικός, δεδομένης της μακρόχρονης παρουσίας του στην περιοχή και της εμπειρίας που έχει αποκτηθεί  σε θέματα προστασίας και διατήρησης των αρπακτικών και εν γένει της βιοποικιλότητας εντός και περιμετρικά του Εθνικού Πάρκου.

Γιορτή πουλιών στο δάσος της Δαδιάς

φωτο: αρχείο WWF

Μια ωραία αραιή συννεφιά τύλιξε μικρούς και μεγάλους φίλους του δάσους και της φύσης που βρέθηκαν το πρώτο Σάββατο του Οκτωβρίου στη Δαδιά για τη γιορτή των πουλιών ανταποκρινόμενοι στο κάλεσμα τοπικών φορέων. Ανάμεσά τους και το WWF.

Μέσα από κιάλια και τηλεσκόπια στο παρατηρητήριο και στο Διαβολόρεμα, το ρέμα κοντά στο χωριό της Δαδιάς, είδαμε μεγαλοπρεπή αρπακτικά και πολλά είδη μικρόπουλων. Μαυρόγυπες, Όρνια, Γερακίνες, Ξεφτέρια, Φιδαετοί, Κουρούνες, Κοράκια, Σπίνοι, ήταν τα κοινά είδη που πέρασαν μπροστά από το φακό.

Στον περίγυρο χώρο του Κέντρου Ενημέρωσης Δαδιάς οργανώθηκαν παιχνίδια για παιδιά και μεγάλους με θέμα το δάσος. Όλα τα παιδιά έλαβαν έναν έπαινο για τη συμμετοχή τους στη γιορτή, ενώ όσα νίκησαν στα παιχνίδια κέρδισαν βιβλία για το δάσος και άλλα δώρα. Αλλά και οι μεγάλοι κέρδισαν μια μοναδική βόλτα στην ηρεμία και τον καθαρό αέρα του δάσους.

Η Πανευρωπαϊκή Γιορτή Πουλιών διοργανώθηκε πανελλαδικά από την Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία και τοπικά από τον Φορέα Διαχείρισης Εθνικού Πάρκου Δάσους Δαδιάς σε συνεργασία με το WWF Ελλάς, την Περιφερειακή Ενότητα Έβρου και το Δήμο Σουφλίου.

Εποπτεύοντας τα λιβάδια των ελαφιών…

Ζώα που συνήθως τα βλέπουμε να απομακρύνονται βιαστικά ή έστω να βόσκουν νωχελικά, φανέρωσαν μια πλούσια κοινωνική ζωή με παιχνιδιάρικες ομάδες νεογνών, χαλαρούς διαπληκτισμούς, παραθέριση με λουτρά σε νερόλακους, «παιδικές χαρές», «καφενεία», αντροπαρέες, μπουλούκια εφήβων κι ένα σωρό άλλα στοιχεία που σίγουρα θα έδιναν τροφή για μια καθημερινή (ελαφο-)σαπουνόπερα!

Επί τω έργω... - WWF Ελλάς/Π. Λατσούδης

Ένα σενάριο γραμμένο από τις εκατοντάδες ώρες της απογραφής των ελαφιών της Πάρνηθας από εποπτικές θέσεις και σε σκηνοθεσία των ερευνητών και εθελοντών του WWF Ελλάς, στο πλαίσιο του προγράμματος «Έρευνα Οικολογίας του Κόκκινου Ελαφιού στην Πάρνηθα». Ένα πρόγραμμα που διήρκησε τρία χρόνια (2007-2009) και κατέληξε, εκτός των άλλων, στην εκτίμηση του συνολικού αριθμού των ελαφιών στην Πάρνηθα, στην καταγραφή των ορίων εξάπλωσής τους και σε έλεγχο επίδρασης των ελαφιών στις αναδασώσεις.

Κι αν στο συγκεκριμένο πρόγραμμα συμπεριλαμβάνονταν και επίπονες μέθοδοι, όπως η «καταγραφή των κοπροσωρών κατά μήκος λωρίδων», η «απογραφή από εποπτικές θέσεις» ήταν η πιο ευχάριστη. Τουλάχιστον στην απογευματινή της εκδοχή γιατί η πρωινή επέβαλλε «άγρια» ξυπνήματα, καθώς οι ερευνητές έπρεπε να βρίσκονται στη θέση παρατήρησης ΠΡΙΝ το χάραμα (κάτι που το καλοκαίρι μεταφραζόταν ουσιαστικά σε συνεχές ξενύχτι!).

"Περήφανα νιάτα" - WWF Ελλάς/Π. Λατσούδης

Έχοντας ελέγξει μια μεγάλη σειρά εποπτικών θέσεων, το WWF Ελλάς κατέληξε σε ένα βασικό δίκτυο 32 θέσεων εποπτείας λιβαδιών κι άλλων σημαντικών ανοιγμάτων της βλάστησης του Εθνικού Δρυμού Πάρνηθας. Το δίκτυο συμπληρώνουν ορισμένες ακόμη επικουρικές θέσεις που καλύπτουν τις επικράτειες αποκομμένων ομάδων ζώων. Οι ερευνητές σάρωναν συνεχώς, επί 3χρόνια, τα ανοιχτά πεδία γύρω από κάθε θέση για σχεδόν τρεις ώρες, κατά το σούρουπο και την αυγή. Για τη σάρωση χρησιμοποιούσαν κιάλια και ισχυρά τηλεσκόπια.

Δια τηλεσκοπίου... - WWF Ελλάς/Π. Λατσούδης

Το πιο ενθαρρυντικό για τους καταγραφείς ήταν ωστόσο το εξής: κατά την εφαρμογή της μεθόδου αποδείχθηκε ότι ότι οι πιο γόνιμες απογραφές είναι αυτές που γίνονται το σούρουπο και όχι οι πρωϊνές. Τα ζώα το σούρουπο είναι νηστικά από την ημερήσια «σιέστα» οπότε προβάλλουν πιο μαζικά στα αγαπημένα τους λιβάδια. Αντίθετα, τα περισσότερα πρωϊνά φαίνεται να είναι ήδη χορτάτα από τα βραδινές εξόδους τους στα «φαγοποτεία» του βουνού.

Το περιστατικό της 7ης Ιανουαρίου στη Ροδόπη, με τον συλληφθέντα λαθροθήρα που μετέφερε τεμμαχισμένα ελάφια στο πορτ-μπαγκάζ του, αλλά και τα ανάλογα περιστατικά που σημειώνονται στα όρια του Εθνικού Δρυμού Πάρνηθας, καθιστούν τη συγκεκριμένη δουλειά του WWF Ελλάς πιο επίκαιρη από ποτέ. Τα πορίσματά της, και κυρίως το «Σχέδιο δράσης για την προστασία Κόκκινου Ελαφιού Cervus elaphus στην Ελλάδα», οφείλει να επεκταθεί και στην περιοχή της Ροδόπης, όπου βρίσκεται ο τελευταίος φυσικός πληθυσμός και δυστυχώς αριθμεί μόλις 20 – 30 άτομα. Ας ελπίσουμε ότι τα ξενύχτια εθελοντών και ερευνητών, καθώς και οι ελπίδες τους να βοηθήσουν ουσιαστικά, δεν θα πέσουν στο κενό…

—————————————————–

Για περισσότερα από τα αποτελέσματα της τριετούς αυτής δουλειάς, δείτε εδώ.