Χελώνες-Σκουπίδια, σημειώσατε 1

Στις 19 Μαΐου 2012 βρεθήκαμε στη Ζάκυνθο, παρέα με το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ζακύνθου, τον ΑΡΧΕΛΩΝΑ και το ΤΕΙ Ιονίων Νήσων για να καθαρίσουμε τα Σεκάνια, τη σημαντικότερη παραλία ωοτοκίας της θαλάσσιας χελώνας Caretta caretta. Η παραλία όπου οι χελώνες βγαίνουν για να γεννήσουν, πρέπει να είναι καθαρή ώστε να μπορέσουν να σκάψουν για να δημιουργήσουν τη φωλιά τους που θα φιλοξενήσει για 55 περίπου ημέρες τα αυγά μέχρι να εκκολαφθούν και να βγουν τα χελωνάκια.

Να θυμίσουμε ότι στα Σεκάνια, που το μήκος  τους  δε ξεπερνά τα 550 μέτρα, φιλοξενούνται κάθε χρόνο ως και 800 φωλιές και θεωρείται η σημαντικότερη παραλία ωοτοκίας στη Μεσόγειο. Τα Σεκάνια είναι η μόνη παραλία που ανήκει αποκλειστικά στις χελώνες, αφού το 1994 το WWF αγόρασε την περιοχή που την περιβάλλει για να την προστατεύσει από την τουριστική ανάπτυξη.

Ο Γιώργος Παξιμάδης, υπεύθυνος θαλάσσιων προγραμμάτων του WWF Ελλάς, με την “ψαριά” ανά χείρας…

Το αποτέλεσμα της δράσης αυτής ήταν εντυπωσιακό: Καταφέραμε να μαζέψουμε και να απομακρύνουμε 650 περίπου κιλά σκουπιδιών!

Πλαστικά, δίκτυα, σιδερένια αντικείμενα και κάθε λογής σκουπίδια είχαν καλύψει την παραλία των Σεκανίων. Αξιοσημείωτο είναι ότι στην περιοχή, ως  ζώνη απολύτου προστασίας, δεν επιτρέπεται η πρόσβαση παρά μόνο η επιστημονική έρευνα. Όλα δηλαδή τα σκουπίδια είχαν καταλήξει στην παραλία από τη θάλασσα.

Λίγες μέρες μετά τον καθαρισμό και συγκεκριμένα στις 24 Μαΐου η πρώτη φωλιά της φετινής περιόδου ωοτοκίας (Μάιος-Οκτώβριος) καταγράφηκε στην καθαρή πλέον παραλία των Σεκανίων. Ας ευχηθούμε  λοιπόν για φέτος πολλές φωλιές και καλή εκκόλαψη στα αυγά!

Ένας επικίνδυνος ΧΥΤΑ θα υποδεχτεί φέτος την Caretta caretta

Τα στραγγίδια του ΧΥΤΑ ρέουν προς θάλασσα - WWF Ελλάς/Χ. Μινώτου

O ΧΥΤΑ Ζακύνθου απειλεί άμεσα τον Κόλπο του Λαγανά και την ίδια την Caretta caretta, με τις διαρροές του να εξαπλώνονται στην περιοχή. Όλα αυτά, έναν μόλις μήνα πριν την επίσημη έναρξη της τουριστικής περιόδου αλλά και λίγες μέρες πριν την άφιξη των «πιο σημαντικών επισκεπτών» της Ζακύνθου: των χελωνών Caretta caretta που έρχονται για να αναπαραχθούν και να γεννήσουν.

Με το πρόβλημα να έχει αποκτήσει εκρηκτικές διαστάσεις, μετά και τη σύλληψη του Προέδρου του Συνδέσμου Καθαριότητας, οι λύσεις πρέπει να βρεθούν άμεσα. Το WWF Ελλάς συναντήθηκε με τον Σύνδεσμο και συζήτησε για όλα τα απαραίτητα μέτρα στη βάση δύο αξόνων: πρώτον ως προς αυτά που απαιτούνται για το διάστημα που αναγκαστικά θα συνεχίσει τη λειτουργία του ο υφιστάμενος ΧΥΤΑ, και δεύτερον ως προς τη δρομολόγηση της μεταβατικής περιόδου μέχρι τη μετεγκατάστασή του.

Αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι ο ΧΥΤΑ Ζακύνθου έχει κορεστεί με αποτέλεσμα να απαιτούνται άμεσα έργα συντήρησης για το διάστημα που θα συνεχίσει να λειτουργεί στη συγκεκριμένη  θέση και έχοντας ως στόχο να σταματήσει η λειτουργία του τους επόμενους 5-6 μήνες. Η μετεγκατάσταση είναι αναγκαία!

WWF Ελλάς/Χ. Μινώτου

Αυτήν την περίοδο πολλές συζητήσεις και αντιδράσεις σε τοπικό επίπεδο αναδεικνύουν για μια ακόμα φορά ότι η χωροθέτηση ενός ΧΥΤΑ δεν είναι κάτι εύκολο. Παρά το γεγονός ότι η μελέτη χωροθέτησης έχει ολοκληρωθεί, οι διαδικασίες είναι πολύπλοκες, χρονοβόρες και με πολλές κοινωνικές προεκτάσεις. Παρόλα αυτά, είναι σίγουρα «αγένεια» να υποδεχόμαστε τους επισκέπτες μας, υπό αυτές τις συνθήκες…

Δείτε εδώ προηγούμενη ανάρτησή μας για τον ΧΥΤΑ Ζακύνθου.

Ένας ΧΥΤΑ απειλεί το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ζακύνθου

Ο ΧΥΤΑ εντός του ΕΘΠΖ - WWF Ελλάς/Χ. Μινώτου

Παρά τη νομοθεσία που απαγορεύει ρητά την ύπαρξη ΧΥΤΑ σε προστατευόμενες περιοχές… Παρά τις συνεχείς επισημάνσεις των ΜΚΟ… Παρά τις εκθέσεις αυτοψίας των αρμόδιων φορέων* που «φωτογραφίζουν» έναν ΧΥΤΑ κορεσμένο που ενδέχεται να καταρρεύσει, γεμίζοντας με τόνους σκουπιδιών το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ζακύνθου… Παρά την επόπτευση και τη προδικαστική διερεύνηση του θέματος από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή…

Ο ΧΥΤΑ Ζακύνθου συνεχίζει να υπολειτουργεί μέσα στην περιοχή του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ζακύνθου (ΕΘΠΖ)! Γεγονός που θέτει σε άμεσο κίνδυνο το ίδιο το πάρκο και τον σκοπό της ύπαρξής του που δεν είναι άλλος από τη διάσωση της χελώνας Caretta caretta.

Πρόσφατη αυτοψία των αρμόδιων φορέων επισημαίνει για μια ακόμα φορά ότι ο ΧΥΤΑ υπολειτουργεί, έχει κορεστεί, τα σκουπίδια μένουν ακάλυπτα και τα στραγγίσματα καταλήγουν στα διπλανά ρέματα και στη συνέχεια στη θαλάσσια περιοχή του ΕΘΠΖ.

Επιπλέον, στην έκθεση αναφέρεται ότι το τοιχίο αντιστήριξης έχει αρχίσει να υποχωρεί, με κίνδυνο να γλιστρήσουν ανυπολόγιστες ποσότητες σκουπιδιών στις πλαγιές και στη θαλάσσια περιοχή του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ζακύνθου, κάτι που – όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται – θα υποβαθμίσει περιβαλλοντικά την περιοχή και θα θέσει σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία.

Το «κερασάκι στην τούρτα» έρχεται να προστεθεί από το γεγονός ότι ο ΧΥΤΑ Ζακύνθου δεν έχει άδεια λειτουργίας ούτε ανανεωμένη απόφαση έγκρισης περιβαλλοντικών όρων (όπως θεσμικά προβλέπεται) από το 2006…!

WWF Ελλάς/Χ. Μινώτου

Την τελευταία πενταετία οι συζητήσεις δίνουν και παίρνουν αλλά η απόφαση μεταφοράς του ΧΥΤΑ σε άλλο σημείο καθυστερεί χαρακτηριστικά, κυρίως ως προς τη διαδικαστική εκτέλεσή της. Η πίεση για  άμεση παρέμβαση και λύση του προβλήματος είναι αναμφισβήτητα επιτακτική…

————————————-

*Τμήμα Περιβάλλοντος ΝΑΖ, Διεύθυνση Ανάπτυξης ΝΑΖ, Τμήμα Υγειονομικού Ελέγχου Δ/νσης Υγείας & Πρόνοιας ΝΑΖ

Καλό ταξίδι στα χελωνάκια!

Αυτόν τον καιρό, τα τελευταία χελωνάκια βγαίνουν για να ξεκινήσουν το μεγάλο τους ταξίδι, καθώς τελειώνει η περίοδος ωοτοκίας. Συνολικά, τη φετινή χρονιά καταγράφηκαν 1053 φωλιές, εκ των οποίων 482 εκκολάφθηκαν στα Σεκάνια. Να θυμίσουμε ότι τα χελωνάκια είναι μαύρα, μαλακά, περίπου 17 εκατοστά και έχουν άπειρους εχθρούς! Από τους εχθρούς αυτούς θα καταφέρει να σωθεί και να επιβιώσει ένα στα χίλια χελωνάκια… Ας τους ευχηθούμε καλό ταξίδι και καλή συνέχεια!

Το ταξίδι μόλις έχει ξεκινήσει - WWF Ελλάς/Χ. Μινώτου

Μια ιδιαίτερη φωλιά στα Σεκάνια…

Στην τελευταία επίσκεψη στα Σεκάνια, στις αμμοθίνες, ψηλά δηλαδή στην παραλία και δίπλα σε μία περιοχή με έντονη αμμοθινική βλάστηση, ανακαλύψαμε μια φωλιά της περσινής περιόδου περιτυλιγμένη από ρίζες φυτών. Βρισκόταν στην επιφάνεια ως ένα ενιαίο συσσωμάτωμα με τα αυγά να διακρίνονται… Αυγά που μάλλον δύσκολα θα είχαν καταφέρει να εκκολαφθούν αφού είχαν «ριζώσει». Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού τα αυγά αποτελούν πηγή τροφής, θρεπτικών συστατικών και υγρασίας για το ριζικό σύστημα φυτών που γειτνιάζουν με τις φωλιές.

Μια ιδιαίτερη φωλιά - WWF Ελλάς/Χ. Μινώτου

Ως σημαντικός παράγοντας εκκόλαψης μιας φωλιάς Caretta caretta είναι η καταλληλότητα της θέσης της. Το WWF Ελλάς, μέσω μετρήσεων δυναμικής της ακτής, ελέγχει παραμέτρους, όπως τις ζώνες βλάστησης, την κλίση της παραλίας καθώς και άλλους παράγοντες που μπορεί να επηρεάσουν τη φωλεοποίηση. Η διάβρωση και η μετακίνηση φερτών υλικών (λάσπης και χώματος) στην παραλία αυξάνουν τη βλάστηση στην περιοχή των αμμοθινών μειώνοντας ουσιαστικά τον ωφέλιμο χώρο για φωλεοποίηση.

Τη φωλιά τη μεταφέραμε στα γραφεία του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ζακύνθου (ΕΘΠΖ) για να εκτεθεί στο Κέντρο Ενημέρωσης του ΕΘΠΖ ως ένα «φυσικό σπάνιο γλυπτό».

Άντε και καλές φωλιές!

Νομίζετε ότι δεν έχετε βλάψει ποτέ μια χελώνα Caretta caretta; Κι όμως… Ακόμη κι αν δεν το συνειδητοποιούμε, κάθε φορά που τυχαία ή εσκεμμένα, πετάμε ένα σκουπίδι στη θάλασσα, μπορεί να καταλήξει οπουδήποτε… Αυτό αποδείχτηκε και στην περίπτωση της παραλίας των Σεκανίων στη Ζάκυνθο…

Οι χελώνες έχουν ήδη αρχίσει να γεννούν στις παραλίες ωοτοκίας της Ζακύνθου και ο καθαρισμός των παραλιών είναι επιτακτικής σημασίας, ούτως ώστε να υπάρχει ελεύθερος χώρος για τις φωλιές.

Τα Σεκάνια που φιλοξενούν τις μισές φωλιές από αυτές των έξι παραλιών του Κόλπου Λαγανά Ζακύνθου καθαρίστηκαν τόσο από τα σκουπίδια όσο και από τα ξύλα που είχαν μεταφερθεί από τη θάλασσα. Αξιοσημείωτο είναι ότι τα σκουπίδια καταλήγουν στην παραλία μόνο από τη θάλασσα, αφού τα Σεκάνια αποτελούν ζώνη απολύτου προστασίας, στην οποία επιτρέπεται μόνο η επιστημονική έρευνα και δεν μπορεί κάποιος να τα επισκεφθεί.

Συμμετέχοντες από όλους τους φορείς...

Ο καθαρισμός πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με το  Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ζακύνθου, τον ΑΡΧΕΛΩΝΑ και το ΤΕΙ – Τμήμα Τεχνολογίας Περιβάλλοντος και Οικολογίας. Οι εθελοντές μάζεψαν 32 σακούλες σκουπίδια και πολύ μεγάλο όγκο ξύλων και κορμών. Άντε και καλές φωλιές λοιπόν!

Στιγμιότυπα ζωής στη Ζάκυνθο…

Επιστρέφοντας από την Αθήνα, εντυπωσιασμένη από την έκθεση για τη βιοποικιλότητα του Andrea Bonetti, που διοργάνωσε το WWF και το Μουσείο Ηρακλειδών, αποφάσισα να επιχειρήσω να αποθανατίσω τη μοναδική βιοποικιλότητα της Ζακύνθου. Το εγχείρημα δύσκολο αλλά το αποτέλεσμα υπό συζήτηση αφού η άνοιξη έχει τελειώσει και βρισκόμαστε ήδη στο καλοκαίρι…

Καθυστερημένοι ανοιξιάτικοι έρωτες... - WWF Ελλάς/Χ. Μινώτου

Τα χρώματα έδιναν κ' έπαιρναν - WWF Ελλάς/Χ. Μινώτου

Το μώβ είχε βέβαια την τιμητική του... - WWF Ελλάς/Χ. Μινώτου

Δύο χελώνες, μία παραλία και λίγο από υγροτόπους…

Τα "παντάκια" στα Σεκάνια - WWF Ελλάς/Χ. Μινώτου

Η ομάδα των υγροτόπων του WWF Ελλάς επισκέφθηκε τη Ζάκυνθο για την καταγραφή των υγροτόπων του νησιού.  Ταυτόχρονα η ομάδα της Ζακύνθου βρισκόταν στο νησί για να συμμετάσχει σε συμβούλιο του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ζακύνθου. Και οι δύο επιχειρήσεις δύσκολες και με εντάσεις…

Αργά το μεσημέρι, τα «παντάκια» συναντήθηκαν και αποφάσισαν να επισκεφθούν για επιτήρηση τα Σεκάνια. Παίρνοντας το δρόμο του Βασιλικού με τις άπειρες στροφές καταλήξαμε στον χωματόδρομο των Σεκανίων. Η καλοκαιρινή ζέστη και η καθαρή ατμόσφαιρα ήταν τα απαραίτητα συστατικά για μια μαγευτική διάθεση. Κατηφορίσαμε απολαμβάνοντας τις μυρωδιές και τους ήχους της φύσης που λόγω της άνοιξης μας βομβάρδιζαν.

Δύο χελώνες ερωτεύονταν... - WWF Ελλάς/Χ. Μινώτου

Φτάνοντας στην παραλία η κίνηση στη θάλασσα μας προκάλεσε το ενδιαφέρον. Κοιτάζοντας προσεκτικά στα ρηχά νερά των Σεκανίων δύο χελώνες ερωτεύονταν! Έπαιζαν και χόρευαν σε ένα δικό τους χορό χωρίς να αντιλαμβάνονται την παρουσία μας… Η περίοδος ωοτοκίας έχει ήδη ξεκινήσει και το ζευγάρωμα «καλά κρατεί».  Η ομάδα των υγροτόπων συνάντησε και απόλαυσε τις χελώνες σε όλο τους το μεγαλείο!

Μετρώντας το μέλλον των Σεκανίων…

Παρά το τσουχτερό κρύο του χειμώνα πραγματοποιήθηκαν οι μετρήσεις δυναμικής της ακτής στην παραλία των Σεκανίων. Ευτυχώς πάντα υπάρχει κάποιος τολμηρός εθελοντής να βοηθήσει και να μπει στην παγωμένη θάλασσα για τις ανάγκες των μετρήσεων.

Οι μετρήσεις από τον "ήρωα" εθελοντή - WWF Ελλάς / Χ. Μινώτου

Τι μετράμε; Πως αλλάζει η κλίση της παραλίας, πως μεταβάλλεται η βλάστηση στην αμμώδη περιοχή, πως μεταβάλλεται το ανάγλυφο μέσα στον θαλάσσιο χώρο και φυσικά συλλέγουμε δείγματα άμμου από συγκεκριμένα προκαθορισμένα σημεία για να ελέγχουμε την ποιότητα της άμμου. Η επόμενη μέτρηση θα γίνει με την άνοιξη και με περισσότερη ζέστη μετά από τέσσερις μήνες.

Ο γενναίος εθελοντής μετά τις επίπονες μετρήσεις - WWF Ελλάς / Χ. Μινώτου

Όπου φυσάει ο άνεμος…

Το φυλάκιο πριν... WWF Ελλάς/Χαρίκλεια Μινώτου

Με μεγάλη έκπληξη, κατά την τελευταία μας επίσκεψή στα Σεκάνια, είδαμε ότι έλειπε το ξύλινο φυλάκιο του WWF Ελλάς που βρίσκεται στο χωματόδρομο που οδηγεί στην παραλία των Σεκανίων.

Ένας ανεμοστρόβιλος που είχε περάσει από την περιοχή το είχε ολοκληρωτικά καταστρέψει. Τα κομμάτια του βρίσκονταν στην πλαγιά  καθώς και ο εξοπλισμός και τα δείγματα που αποθηκεύονταν σε αυτό.

Το φυλάκιο μετά... WWF Ελλάς/Χαρίκλεια Μινώτου

Την ίδια τύχη είχε και το ξύλινο φυλάκιο του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ζακύνθου (ΕΘΠΖ) στην παραλία. Τα δύο φυλάκια εξυπηρετούν τις ανάγκες των εργαζομένων του ΕΘΠΖ για τη φύλαξη, των επιστημονικών συνεργατών του WWF Ελλάς και του ΕΘΠΖ, των εθελοντών.