Εποπτεύοντας τα λιβάδια των ελαφιών…

26/01/2011

Ζώα που συνήθως τα βλέπουμε να απομακρύνονται βιαστικά ή έστω να βόσκουν νωχελικά, φανέρωσαν μια πλούσια κοινωνική ζωή με παιχνιδιάρικες ομάδες νεογνών, χαλαρούς διαπληκτισμούς, παραθέριση με λουτρά σε νερόλακους, «παιδικές χαρές», «καφενεία», αντροπαρέες, μπουλούκια εφήβων κι ένα σωρό άλλα στοιχεία που σίγουρα θα έδιναν τροφή για μια καθημερινή (ελαφο-)σαπουνόπερα!

Επί τω έργω... - WWF Ελλάς/Π. Λατσούδης

Ένα σενάριο γραμμένο από τις εκατοντάδες ώρες της απογραφής των ελαφιών της Πάρνηθας από εποπτικές θέσεις και σε σκηνοθεσία των ερευνητών και εθελοντών του WWF Ελλάς, στο πλαίσιο του προγράμματος «Έρευνα Οικολογίας του Κόκκινου Ελαφιού στην Πάρνηθα». Ένα πρόγραμμα που διήρκησε τρία χρόνια (2007-2009) και κατέληξε, εκτός των άλλων, στην εκτίμηση του συνολικού αριθμού των ελαφιών στην Πάρνηθα, στην καταγραφή των ορίων εξάπλωσής τους και σε έλεγχο επίδρασης των ελαφιών στις αναδασώσεις.

Κι αν στο συγκεκριμένο πρόγραμμα συμπεριλαμβάνονταν και επίπονες μέθοδοι, όπως η «καταγραφή των κοπροσωρών κατά μήκος λωρίδων», η «απογραφή από εποπτικές θέσεις» ήταν η πιο ευχάριστη. Τουλάχιστον στην απογευματινή της εκδοχή γιατί η πρωινή επέβαλλε «άγρια» ξυπνήματα, καθώς οι ερευνητές έπρεπε να βρίσκονται στη θέση παρατήρησης ΠΡΙΝ το χάραμα (κάτι που το καλοκαίρι μεταφραζόταν ουσιαστικά σε συνεχές ξενύχτι!).

"Περήφανα νιάτα" - WWF Ελλάς/Π. Λατσούδης

Έχοντας ελέγξει μια μεγάλη σειρά εποπτικών θέσεων, το WWF Ελλάς κατέληξε σε ένα βασικό δίκτυο 32 θέσεων εποπτείας λιβαδιών κι άλλων σημαντικών ανοιγμάτων της βλάστησης του Εθνικού Δρυμού Πάρνηθας. Το δίκτυο συμπληρώνουν ορισμένες ακόμη επικουρικές θέσεις που καλύπτουν τις επικράτειες αποκομμένων ομάδων ζώων. Οι ερευνητές σάρωναν συνεχώς, επί 3χρόνια, τα ανοιχτά πεδία γύρω από κάθε θέση για σχεδόν τρεις ώρες, κατά το σούρουπο και την αυγή. Για τη σάρωση χρησιμοποιούσαν κιάλια και ισχυρά τηλεσκόπια.

Δια τηλεσκοπίου... - WWF Ελλάς/Π. Λατσούδης

Το πιο ενθαρρυντικό για τους καταγραφείς ήταν ωστόσο το εξής: κατά την εφαρμογή της μεθόδου αποδείχθηκε ότι ότι οι πιο γόνιμες απογραφές είναι αυτές που γίνονται το σούρουπο και όχι οι πρωϊνές. Τα ζώα το σούρουπο είναι νηστικά από την ημερήσια «σιέστα» οπότε προβάλλουν πιο μαζικά στα αγαπημένα τους λιβάδια. Αντίθετα, τα περισσότερα πρωϊνά φαίνεται να είναι ήδη χορτάτα από τα βραδινές εξόδους τους στα «φαγοποτεία» του βουνού.

Το περιστατικό της 7ης Ιανουαρίου στη Ροδόπη, με τον συλληφθέντα λαθροθήρα που μετέφερε τεμμαχισμένα ελάφια στο πορτ-μπαγκάζ του, αλλά και τα ανάλογα περιστατικά που σημειώνονται στα όρια του Εθνικού Δρυμού Πάρνηθας, καθιστούν τη συγκεκριμένη δουλειά του WWF Ελλάς πιο επίκαιρη από ποτέ. Τα πορίσματά της, και κυρίως το «Σχέδιο δράσης για την προστασία Κόκκινου Ελαφιού Cervus elaphus στην Ελλάδα», οφείλει να επεκταθεί και στην περιοχή της Ροδόπης, όπου βρίσκεται ο τελευταίος φυσικός πληθυσμός και δυστυχώς αριθμεί μόλις 20 – 30 άτομα. Ας ελπίσουμε ότι τα ξενύχτια εθελοντών και ερευνητών, καθώς και οι ελπίδες τους να βοηθήσουν ουσιαστικά, δεν θα πέσουν στο κενό…

—————————————————–

Για περισσότερα από τα αποτελέσματα της τριετούς αυτής δουλειάς, δείτε εδώ.


Φοινικόδασος Πρέβελη και Έλος Ποταμού Μαλίων: η φύση αψηφά τις ψεύτικες υποσχέσεις του κράτους

02/12/2010

Πέρασαν τέσσερις μήνες από  την πυρκαγιά στο φοινικόδασος του Πρέβελη και σχεδόν 2 μήνες από εκείνη που κατέκαψε τον καλαμιώνα του έλους Μαλίων. Κι όμως! H φύση σήμερα δείχνει το μεγαλείο της, αψηφώντας την κρατική ανεπάρκεια και τις ψεύτικες υποσχέσεις.

Φοινικόδασος Πρέβελη:

Τα πράγματα πάνε καλύτερα από ό, τι νομίζαμε στο φοινικόδασος του Πρέβελη. Όχι μόνο επιβίωσαν όλοι οι μεγάλοι φοίνικες (όπως είχαμε υποθέσει) αλλά και μεγάλη πλειονότητα των μικρών!  Όλα τα φυτά αναβλαστάνουν. Το ίδιο συμβαίνει και με τις λιγαριές, τις πικροδάφνες, τις χαρουπιές και τους σκίνους, ενώ τα καμένα καλάμια έχουν ανακάμψει τελείως, δίνοντας μας την εντύπωση ότι σε 2-3 χρόνια το δάσος θα έχει επανέλθει σε πολύ μεγάλο βαθμό.

Φοινικόδασος Πρέβελη - WWF Ελλάς/Θ. Γιαννακάκης

Καλαμιώνας Έλους Μαλίων:

Εντυπωσιακή είναι επίσης και η αναγέννηση του Καλαμιώνα του έλους Ποταμού Μαλίων. Δυο εβδομάδες μετά την καταστροφική πυρκαγιά, ένα καταπράσινο χαλί από νεαρά καλάμια απλώθηκε πάνω στην κατάμαυρη έκταση των 50 στρεμμάτων. Σήμερα τα καλάμια έχουν ύψος σχεδόν  1 μέτρο, και καθώς έχει αρχίσει η μεταναστευτική περίοδος πλήθος πουλιών επισκέπτονται το έλος καθημερινά!

Καλαμιώνας Έλους Μαλίων - WWF Ελλάς/Δ. Πουρσανίδης-Γ.Χρονάκης

Θέλουμε να τονίσουμε πάντως ότι παρά την άμεση ανταπόκριση των φορέων στις πρωτοβουλίες του WWF Ελλάς, οι περισσότερες εξαγγελίες παραμένουν …εξαγγελίες. Ελάχιστα ουσιαστικά βήματα έχουν γίνει μέχρι σήμερα για την προστασία και ορθολογική διαχείριση, παρά το έντονο ενδιαφέρον του ΥΠΕΚΑ και της Περιφέρειας Κρήτης.

Ευτυχώς που  η φύση δεν χρειάζεται χαρτιά και υποσχέσεις για να επανέλθει. Εμείς , συνεχίζουμε να παρακολουθούμε τις περιοχές και να πιέζουμε προς όλες τις κατευθύνσεις για τη διασφάλιση της προστασίας τους.

Δείτε προηγούμενα άρθρα:

Σε τέφρα μετατράπηκε και ο καλαμιώνας Μαλίων στην Κρήτη

Ανάγκη για επείγοντα μέτρα προστασίας του καμένου φοινικοδάσους του Πρέβελη

Τουρισμός στα αποκαΐδια…

Περπατώντας στις στάχτες…


3 χρόνια μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές της Πελοποννήσου

23/09/2010

3 εκατομμύρια στρέμματα καμένης έκτασης, 235 πυρόπληκτα δημοτικά διαμερίσματα της Πελοποννήσου, δεκάδες πιθανές καταπατήσεις δασικών εκτάσεων και δασών στον Νομό Ηλείας…

Όλα αυτά μέσα σε ένα διάστημα 6 μηνών που μας προσέφερε πολλά χιλιόμετρα, αρκετή περιπέτεια αλλά και μια λεπτομερή βάση δεδομένων σχετικά με την κατάσταση των καμένων περιοχών της Πελοποννήσου, μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές του 2007.

WWF Ελλάς / Π. Κορδοπάτης

Από τον Μάρτιο μέχρι και τον Αύγουστο του 2009, ερευνήσαμε κυρίως τα εξής:

1.       Πιθανές αλλαγές στις χρήσεις γης

2.       Παρουσία βόσκησης εντός των καμένων εκτάσεων

3.       Πορεία εξέλιξης της βλάστησης με τις πυρκαγιές

4.       Κίνδυνο διάβρωσης

Ποια ήταν όμως η διαδικασία αυτής της έρευνας; Κάθε πρωί, αφού είχε προκαθοριστεί η διαδρομή που θα ακολουθούσαμε, ξεκινούσαμε για να καλύψουμε τα πυρόπληκτα δημοτικά διαμερίσματα, κρατώντας ανά χείρας ως απαραίτητο εργαλείο ένα πρωτόκολλο, όπου συμπληρώναμε συγκεκριμένες παρατηρήσεις σχετικά με την κατάσταση που διαπιστώναμε.

Το αποτέλεσμα αυτής της δουλειάς στο πεδίο ήταν η δημιουργία μιας λεπτομερούς βάσης δεδομένων, πλούσιας σε χωρική και περιβαλλοντική πληροφορία, καθώς και σε φωτογραφικό υλικό, η οποία μας βοήθησε να εξάγάγουμε σημαντικά συμπεράσματα ως προς την αποκατάσταση των περιοχών που επισκεφτήκαμε. Βασικότερα εξ’ αυτών είναι τα εξής:

  • Είναι ορατός ο κίνδυνος αλλαγών χρήσης γης σε ορισμένες περιοχές, κυρίως λόγω επέκτασης των γεωργικών καλλιεργειών εις βάρος των δασικών εκτάσεων.
  • Η αναβλάστηση είναι ικανοποιητική στις περισσότερες πληγείσες περιοχές.
  • Τα βασικότερα προβλήματα εντοπίζονται σε περιοχές με επαναλαμβανόμενες πυρκαγιές (τελευταία 10 – 20 χρόνια) ή σε περιοχές με ψυχρόβια κωνοφόρα (π.χ. έλατα).
  • Προβλήματα υποβάθμισης της βλάστησης παρουσιάζονται σε ορεινές περιοχές (κυρίως Αρκαδία, Πάρνωνας), λόγω έντονης βόσκησης.
  • Η Αιγιαλεία και ορισμένες περιοχές της Ηλείας αντιμετωπίζουν τα σημαντικότερα προβλήματα διάβρωσης.

Έχοντας πλέον επιστρέψει στο γραφείο (προσωρινά πάντα), αυτό που προέχει είναι ότι πλέον είμαστε σε θέση να επισημάνουμε ποια πυρόπληκτα δημοτικά διαμερίσματα παρουσιάζουν πρόβλημα μεταπυρικής αποκατάστασης και σε ποιο βαθμό. Πλέον, έχουμε στα χέρια μας μια πυξίδα για τα επόμενα βήματά μας…


Δύο χρόνια μετά τις πυρκαγιές του 2007: ψάχνοντας για πεύκα!

15/06/2010

Οι καταστροφικές πυρκαγιές του 2007 στην Πελοπόννησο ήταν μια οδυνηρή εμπειρία για ολόκληρη τη χώρα. Μια εμπειρία που γέννησε την ανάγκη ακόμη εκτενέστερης έρευνας και ακόμη περισσότερων εργαλείων, προκειμένου να μπορούμε να εκτιμήσουμε με μεγαλύτερη ακρίβεια το «Μέλλον των Δασών» μας.

Έτσι, τον Μάιο του 2009, 2 χρόνια μετά την τραγωδία της Πελοποννήσου, τετραμελής ομάδα πεδίου, ξεκινήσαμε την απογραφή της μετα-πυρικής βλάστησης στον Νομό Ηλείας, στοιχείο απαραίτητο για τον αρχικό σκοπό της δράσης μας, δηλαδή τη  δημιουργία ενός εργαλείου, ικανού να εκτιμήσει την αναμενόμενη αναγέννηση χαλεπίου πεύκης –κυρίαρχου δασικού είδους της Μεσογείου-  σε όλη την έκταση του νομού. Ένα χρόνο μετά, η συγκεκριμένη αναφορά έρχεται για να θυμίσει σε όλους μας τόσο την καταστροφική δύναμη της φωτιάς όσο και την ελπίδα που μας χαρίζει η αναγέννηση της φύσης, αν βέβαια την αφήσουμε “στην ησυχία της”…

Η ημέρα ξεκινούσε νωρίς το πρωί με τις πρώτες δειγματοληψίες να βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη, προτού ο ήλιος μετατραπεί σε «πηγή μαρτυρίου». Ο δεύτερος γύρος δειγματοληψιών πραγματοποιείτο απογευματινές ώρες, ενώ ο ερχομός της νύχτας σήμαινε αναγκαστικά και τη λήξη των εργασιών.

Δυστυχώς, κάποιες φορές η έναρξη της εργασίας στο πεδίο ήταν αδύνατη, μιας και μια σειρά απρόβλεπτων συμβάντων (όπως έντονη κλίση πλαγιάς, κομμένοι δασικοί δρόμοι, υποψήφιες δειγματοληπτικές επιφάνειες μετατρεμμένες σε καλλιέργειες, καταρρακτώδεις βροχές κτλ.) ξεπερνούσε κατά πολύ τον αρχικό σχεδιασμό και τις δυνατότητές μας.

Ένα μήνα μετά, η εργασία πεδίου ολοκληρώθηκε κι έδωσε τη θέση της στην –εκ του γραφείου πλέον- ανάλυση των δεδομένων. Πλέον η αναφορά του μοντέλου έχει ολοκληρωθεί και απομένει η κοινοποίηση των αποτελεσμάτων στους αρμόδιους δασικούς φορείς αλλά και στο ευρύτερο κοινό.


Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 152 other followers