Η ασυνήθιστη περιπέτεια ενός μαυρόγυπα

Ήταν πρωί, 7 και μισή, μέσα Απριλίου, και ο εθελοντής μας Jorge Garcia μόλις ξεκινούσε την καταγραφή των γυπών στο παρατηρητήριο της ταΐστρας κοντά στη Δαδιά, όπου είχε τοποθετηθεί τροφή την προηγούμενη ημέρα. Πρόκειται για δουλειά «ρουτίνας», που επαναλαμβάνεται κάθε εβδομάδα. Κάποιες φορές κρύβει και εκπλήξεις, παρατηρήσεις δακτυλιωμένων Όρνιων από μακρινές χώρες όπως Σερβία και Κροατία, ή μεγάλους αριθμούς θαλασσαετών και τσίφτηδων ή θεαματικούς τσακωμούς μεταξύ των γυπών. Μπορεί να πετύχουμε και καμιά αλεπού που σκάβει κάτω από τη περίφραξη και προσπαθεί να αποσπάσει φαγητό από τους γύπες και άλλα πολλά.

Όμως αυτή τη φορά είδαμε κάτι που δεν το είχαμε παρατηρήσει όλα αυτά τα χρόνια καταγραφών στην ταΐστρα. Ένας μαυρόγυπας ήταν ξαπλωμένος ανάσκελα, λίγο παράμερα από όπου συνήθως βρίσκονται οι γύπες μέσα στη ταΐστρα και ένας άλλος μαυρόγυπας τον πλησίασε κι άρχισε να τσιμπάει το πουλί στην άκρη της φτερούγας του. Ο ξαπλωμένος γύπας φαινόταν ανήμπορος να αντισταθεί, κουνούσε μόνον το κεφάλι του.

Ο εθελοντής μάς ειδοποίησε αμέσως και σπεύσαμε να σώσουμε το πουλί από το ράμφος του ομοίου του. Ο μαυρόγυπας ήταν πολύ αδύναμος όταν τον μαζέψαμε. Δεν αντιδρούσε, μόνο κουνούσε λίγο το κεφάλι του. Η φρέσκια πληγή στη φτερούγα του αιμορραγούσε. Τον πήγαμε άμεσα στο αγροτικό κτηνιατρείο Σουφλίου όπου του προσφέρθηκαν οι πρώτες βοήθειες από τον αγροτικό κτηνίατρο Σουφλίου Βασίλη Δελησταμάτη, χάρη στην άμεση επέμβαση του οποίου κερδίσαμε πολύτιμο χρόνο για τη ζωή του πουλιού μέχρι να μεταφερθεί αυθημερόν αεροπορικώς στο κέντρο περίθαλψης μετά από συνεννόηση με την ΑΝΙΜΑ και την ευγενική συνδρομή της AEGEAN.

Τώρα το πουλί είναι γερό και η πληγή του επουλώνεται στην ΑΝΙΜΑ. Πώς όμως συνέβη αυτό; Η εξήγηση που δόθηκε από το κέντρο περίθαλψης ήταν ότι το πουλί πιθανά κτύπησε σε ηλεκτρικά σύρματα, νεκρώθηκε το άκρο της φτερούγας του και καθώς περπατούσε έχασε την ισορροπία του σε πιθανή μάχη με άλλο γύπα, έπεσε ανάσκελα και δεν μπόρεσε να σηκωθεί όντας αδύναμο και με μια φτερούγα μη λειτουργική. Έτσι δόθηκε η ευκαιρία στον άλλο γύπα να εκδηλώσει αυτή την κανιβαλιστική συμπεριφορά που αποτελεί παρατήρηση-πρωτιά για την περιοχή μας, αλλά εντάσσεται και στις ελάχιστες αντίστοιχες παρατηρήσεις που έχουν έως τώρα αναφερθεί διεθνώς*.

Ενώ μια τέτοια συμπεριφορά δεν είναι καταγεγραμμένη ως συνήθης, δεν φαίνεται να είναι και εντελώς παράξενη για ένα πτωματοφάγο πουλί που ανήκει στην οικογένεια των αρπακτικών πουλιών. Αντίστοιχη συμπεριφορά έχει καταγραφεί και σε χρυσαετούς, γερακαετούς και κιρκινέζια στην Ισπανία και την Αμερική.

 

* Βλ. περισσότερα εδώ.

Ο Θαλασσαετός επέστρεψε στη Δαδιά

Μετά από 22 χρόνια ο Θαλασσαετός φώλιασε ξανά στο δάσος Δαδιάς. Όλα αυτά τα χρόνια παρατηρούσαμε τους Θαλασσαετούς που επισκέπτονταν την ταΐστρα, το χώρο όπου τοποθετείται η συμπληρωματική τροφή για τους γύπες. Ιδιαίτερα το χειμώνα που έρχονται από βορειότερες χώρες για να ξεχειμωνιάσουν στην περιοχή, οι Θαλασσαετοί συγκεντρώνονται στην ταΐστρα σε μεγάλους αριθμούς, όπου τρέφονται ευκαιριακά με νεκρά ζώα.

Ανώριμος Θαλασσαετός περίπου 4 ετών κουρνιάζει κοντά με ένα Όρνιο σε δέντρο της ταΐστρας Δαδιάς

Το χειμώνα μπορούμε να δούμε ώριμα και ανώριμα πουλιά, ενώ τις άλλες εποχές σποραδικά ανώριμα πουλιά. Μάλιστα φέτος τον Ιανουάριο καταγράψαμε τον μεγαλύτερο αριθμό Θαλασσαετών που έχουν ποτέ καταγραφεί στην ταΐστρα, συνολικά 16 πουλιά. Η παρατήρηση του είδους στο χώρο της ταΐστρας μάς έδινε πάντα στιγμές ικανοποίησης, αλλά κατά βάθος ευχόμασταν κάποτε να ξαναφωλιάσει το είδος στην περιοχή.

Ανώριμος Θαλασσαετός 2 ετών

Μετά την κατασκευή των φραγμάτων στη Λύρα και την Προβατώνα και τη δημιουργία των δυο λιμνών στα ανάντη τους, ελπίζαμε σε πιθανό φώλιασμα του είδους. Καθώς το νερό των φραγμάτων δεν αξιοποιήθηκε ποτέ για άρδευση, με τα χρόνια δημιουργήθηκαν οι κατάλληλοι βιότοποι φιλοξενίας υδρόβιων πουλιών, από τις βασικές τροφές του Θαλασσαετού. Ως αποτέλεσμα αυτής της φυσικής διεργασίας σε ένα οικοσύστημα  που πρόεκυψε με τεχνητό τρόπο, δημιουργήθηκαν ευνοϊκές συνθήκες διάθεσης φυσικής τροφής και έτσι ο Θαλασσαετός φώλιασε ξανά στην περιοχή. Ταυτόχρονα η ύπαρξη πληθώρας ώριμων πεύκων στο δάσος Δαδιάς βοήθησε στην εύρεση κατάλληλου δέντρου για την κατασκευή της φωλιάς του.

Ανώριμος Θαλασσαετός 2-3 ετών μαζί με Μαυρόγυπες στην ταΐστρα της Δαδιάς. Ο Θαλασσαετός δεν θα «παλέψει» με τους γύπες για να διεκδικήσει φαγητό. Περιμένει καρτερικά την κατάλληλη στιγμή για να αρπάξει ένα κομμάτι νεκρού ζώου και να το φάει ήσυχα μακριά από τους ανταγωνιστές γύπες.

Τι είχε συμβεί και είχε σταματήσει ο Θαλασσαετός να φωλιάζει στην περιοχή από το 1990; Εκείνο το ζευγάρι ήταν το τελευταίο από τα δεκάδες ζευγάρια που φώλιαζαν στην παρέβρια κατακλυζόμενη ζώνη του ποταμού. Επιβίωνε βρίσκοντας τροφή σε εναπομείναντα μικρά υγροτοπάκια κοντά στον ποταμό ή στην κοίτη του και στην ταΐστρα που δημιουργήθηκε το 1986. Ένα μόνο ζευγάρι όμως είναι ευάλωτο σε κάθε πιθανή απειλή που μπορεί να προκαλέσει τον εκτοπισμό ή  το θάνατό του, άρα και την εξαφάνισή του, όπως και συνέβη. Ταυτόχρονα, οι φυσικοί υγρότοποι αποξηράνθηκαν ή στέρευαν από νερό τους περισσότερους μήνες του χρόνου, καθώς η γεωργία είχε ήδη εντατικοποιηθεί στην παρέβρια περιοχή.
Ας ελπίσουμε ότι οι σημερινές φυσικές/τεχνητές συνθήκες που έφεραν πίσω το Θαλασσαετό  στο δάσος Δαδιάς, θα βοηθήσουν στο φώλιασμα περισσότερων ζευγαριών και έτσι μαζί με το ζευγάρι στο δάσος του Λουτρού (δάσος μαύρης πεύκης που γειτνιάζει με το Δέλτα του Έβρου), να επανακάμψει ο πληθυσμός του είδους στο νομό μας.

Φωτογραφίες: WWF/Π. Μπαμπάκας

Από τη Δαδιά στο Πολύαρνο για χάρη του Ασπροπάρη

Το προηγούμενο σαββατοκύριακο πήγαμε εκδρομή στα Θρακιώτικα Μετέωρα, στον ποταμό Κομψάτο, κοντά στον Ίασμο. Την εκδρομή οργάνωσε ο Ελληνικός Ορειβατικός Σύλλογος Καβάλας. O Ίασμος είναι μετά την Κομοτηνή, τα Θρακιώτικα Μετέωρα είναι κοντά στο Πολύαρνο, ένα χωριό πάνω στο βουνό (από τον Ίασμο ανεβαίνεις από έναν χωματόδρομο).

Μας κάλεσαν μαζί με την Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία για να πούμε λίγα πράγματα για την περιοχή η οποία είναι γνωστή για την ορνιθοπανίδα της. Εκτός από τα όρνια της περιοχής και το Μαυρόγυπα που επισκέπτεται αυτό το μέρος πολύ συχνά, στο Κομψάτο υπάρχουν και δύο φωλιές του Ασπροπάρη. Η περιοχή του Κομψάτου ανήκει στο Δίκτυο Natura 2000. (Κοιλάδα Κομψάτου, SPA GR1130012 και pSCI GR1130007.)

Όλη η εκδρομή κύλησε με πολύ καλή διάθεση και μέσα σε θερμό κλίμα, διότι οι περισσότεροι ορειβάτες έφεραν και τα παιδιά τους μαζί. Κοιμηθήκαμε σε ένα καταφύγιο στο Πολύαρνο, χάρη στην καλοσύνη του Πολιτιστικού Συλλόγου Ιάσμου. Η φιλοξενία των ανθρώπων από το ΠΣ Ιάσμου ήταν άψογη. Το Σάββατο παρακολούθησαν τις παρουσιάσεις μας και την Κυριακή μάς ξενάγησαν στα μονοπάτια κοντά στα Θρακιώτικα Μετέωρα.

Εμείς κάναμε μια παρουσίαση για τον Ασπροπάρη, δίνοντας μερικές γενικές πληροφορίες για το είδος, καθώς επίσης ενημερώνοντας για το Πρόγραμμα LIFE που έχουμε αναλάβει μαζί με την BSPB, την EOE και την RSPB για την προστασία του. Τονίσαμε ότι η περιοχή Κομψάτου είναι πολύ σημαντική για αυτό το είδος και κάποιες από τις δράσεις του LIFE θα γίνουν εκεί.

Μπορούμε να αγαπήσουμε τα αμφίβια;

Όπως όλα δείχνουν, ήρθε η Άνοιξη να μας αγκαλιάσει με τη ζεστασιά της και ξανά τα μάτια μας χαίρονται το φρέσκο, πράσινο χρώμα. Όλη η φύση ξυπνάει και μας αποκαλύπτει την ομορφιά της. Πολλά ζώα ξεκινάνε τα ζευγαρώματά τους, μαζί και τα αμφίβια, τα οποία για κάποιους λόγους πολύ συχνά αγνοούμε!

Τα αμφίβια είναι ελκυστικά;

Τα  αμφίβια, αν και δεν φτάνουν το εντυπωσιακό μέγεθος άλλων ζώων, δεν μπορούν να μην θεωρούνται ελκυστικά. Είναι δύσκολο να αρνηθεί κάποιος τη γοητεία και ομορφιά του δεντροβάτραχου με τα δάχτυλά του σαν του ήρωα της ταινίας «Ε.Τ. ο εξωγήινος».

 

Επίσης τα χρώματα της σαλαμάνδρας πάντα τραβούν το βλέμμα.

Θαυμάζουμε το κελάηδημα των αηδονιών και των κορυδαλλών, αλλά αξίζει ν’ ακούσεις τη συναυλία των βατράχων και των φρύνων. Τα αρσενικά των ανούρων αμφιβίων έχουν τη δυνατότητα να βγάζουν αναπαραγωγικούς ήχους και όταν είναι μαζεμένα σε μια λίμνη μπορούν να ακουστούν ακόμα και από απόσταση αρκετών χιλιομέτρων. Οι φωνές τους ποικίλλουν ανά είδος, και απαιτείται κάποια εξάσκηση για να μπορεί κάποιος να αναγνωρίσει τα είδη με βάση αυτά που ακούει ένα ζεστό ανοιξιάτικο απόγευμα.    

 

Φωνή 1. Οι δεντροβάτραχοι (Ηyla arborea)

Φωνή 2. Ο πρασινόφρυνος (Pseudepidalea virdis)

Φωνή 3. O μπάκακας (Pelophylax ridibundus)

Φωνή 4. Η κιτρινομπομπίνα (Bombina variegata)

 

Σύμφωνα με τη λαϊκή ρήση, ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες, και πραγματικά ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις μπορούν να γίνουν κοιτάζοντας τα μάτια των αμφιβίων. Ο πηλοβάτης έχει την κόρη του ματιού κάθετη, σαν της γάτας, ο φρύνος στρογγυλή (επόμενη φωτο) και μια μπομπίνα σε σχήμα καρδιάς.

 

Πόσο σημαντικά είναι τα αμφίβια;

Ο ρόλος των αμφίβιων στη ζωή του ανθρώπου έχει υποτιμηθεί. Ωστόσο, είναι εξαιρετικά σημαντικά, τόσο για τον άνθρωπο όσο και για τη φύση. Η τροφή τους αποτελείται κυρίως από έντομα. Τα περισσότερα αμφίβια παρατηρούνται σε κήπους, κοντά στα αγροτόσπιτα, όπου πιάνουν τα έντομα (τη μέρα τρώνε τον ίδιο αριθμό σαλιγκαριών, εντόμων και άλλων παρασίτων των καλλιεργειών, όπως τα πουλιά) και με αυτό τον τρόπο γίνονται σύμμαχοι του ανθρώπου στον αγώνα κατά των εχθρών των καλλιεργειών. Επίσης το σώμα τους είναι γεμάτο με χημικές ουσίες οι οποίες είναι χρήσιμες στην ιατρική. Έρευνες έχουν δείξει ότι μερικές ουσίες που παράγουν τα αμφίβια και χρησιμοποιούνται σε αναλγητικά φάρμακα είναι 200 φορές πιο ισχυρές από τη μορφίνη.

Τα αμφίβια είναι κοινά;

Στο παρελθόν τα αμφίβια ήταν κοινά, αλλά δυστυχώς εδώ και αρκετές δεκαετίες σε όλο τον κόσμο καταγράφεται η πτώση τους. Οι κύριοι λόγοι είναι η απώλεια ενδιαιτημάτων, η μόλυνση του περιβάλλοντος και η κλιματική αλλαγή.  Κυρίως χάνονται υγρότοποι που είναι πολύ σημαντικοί για την αναπαραγωγή των αμφιβίων.  

Οδηγέ, άσε τα αμφίβια να χαρούνε την Άνοιξη!

Η Άνοιξη είναι περίοδος πολύ σημαντική για τα αμφίβια! Από εκεί που πέρασαν τη χειμερία νάρκη πρέπει να φτάσουν στις λίμνες, στα ποτάμια και στις δεξαμενές, όπου θα ξεκινήσουν την αναπαραγωγική τους περίοδο. Δυστυχώς πολύ συχνά στις διαδρομές αυτές διασταυρώνονται με δρόμους με έντονη κίνηση, με αποτέλεσμα πολλά αμφίβια να σκοτώνονται κάτω από τις ρόδες οχημάτων. Ας βοηθήσουμε τα αμφίβια, μάρτυρες της εμφάνισης και εξαφάνισης των δεινοσαύρων στον πλανήτη μας, να επιβιώσουν!

Τι μπορούμε να κάνουμε:

Αν μπορείς, περιόρισε την κίνηση με αυτοκίνητο (ειδικά κατά τη διάρκεια ανοιξιάτικων βροχών) κοντά σε ποτάμια, λίμνες και άλλα μέρη με νερό, που μαζικά τα αμφίβια περνάνε τους δρόμους

Αν πρέπει να περάσεις από εκεί, μείωσε ταχύτητα

Τα αμφίβια της Δαδιάς

Σε όλη την Ελλάδα υπάρχουν 23 είδη αμφιβίων και μόνο στο Εθνικό Πάρκο Δαδιάς-Λευκίμης-Σουφλίου καταγράφηκαν 12.

Οι δεντοβάτραχοι (Ηyla arborea)

Ο πρασινόφρυνος (Pseudepidalea virdis)

Η μπράσκα (Bufo bufo)

O μπάκακας (Pelophylax ridibundus)

Ο πηδοβάτραχος (Rana dalmatina)

Ο γραικοβάτραχος (Rana graeca)

Η κιτρινομπομπίνα (Bombina variegata)

Η κοκκινομπομπίνα (Bombina bombina)

Ο πηλοβάτης (Pelobates syriacus)

Η σαλαμάνδρα (Salamandra salamndra)

Ο κοινός τρίτωνας (Lissotriton vulgaris)

Ο μεγάλος τρίτωνας (Triturus karelinii)

 

Μετά από μια έρευνα ανακαλύφθηκε ότι τα περισσότερα αμφίβια στη Δαδιά αναπαράγονται σε υγρότοπους σε χαμηλό υψόμετρο, με υψηλή έκθεση στον ήλιο και με πλούσια βλάστηση. Επίσης είναι πολύ σημαντικό να υπάρχει μωσαϊκό τοπίο που μπορεί να καλύπτει όλες τις ανάγκες τους: τόπος για ζευγαρώματα, διατροφή και χειμερία νάρκη.     

 

«Ο Μεγάλος Αδερφός» βλέπει τον Ασπροπάρη

Σε μερικές μόνο μέρες θα καλωσορίσουμε και πάλι τους Ασπροπάρηδες στα μέρη μας. (Πέρσι στη Δαδιά ο πρώτος Ασπροπάρης παρατηρήθηκε στις 29 Μαρτίου.) Τα πουλιά πέρασαν το χειμώνα στην Αφρική και τώρα έρχονται εδώ για την αναπαραγωγική τους περίοδο. Το 2011 στην περιοχή μας καταγράφηκαν 9 επικράτειες και 6 ενεργές φωλιές, οι οποίες μεταφράζονται σε 30-40% του εθνικού πληθυσμού.

Ο Ασπροπάρης δυστυχώς είναι ένα απειλούμενο είδος και για αυτό χρειάζονται πολλές δραστηριότητες οι οποίες βοηθάνε στην αποτελεσματική προστασία του. Μία από αυτές είναι η μελέτη της διατροφής του, που μπορεί να απαντήσει στα ερωτήματα σχετικά με την αναπαραγωγική επιτυχία, και την επιλογή του ενδιαιτήματος. Η συλλογή των υπολειμμάτων τροφών (κόκαλα, φτερά, καβούκια χελώνας κτλ.) από τη φωλιά  δεν είναι αρκετή γιατί περιλαμβάνει μόνο τα κομμάτια τροφής που δεν καταπίνονται ή δεν χωνεύονται και τα πουλιά τα βγάζουν σε μορφή εμεσμάτων (pellets).

Όμως όταν οι γύπες  τρέφονται με μεγάλου μεγέθους ζώο, θα ταΐσουν τα μικρά τους μόνο με μαλακούς ιστούς όπως μυς και έντερα, που αφομοιώνονται εντελώς και ως εκ τούτου δεν ανακαλύπτονται στη συλλογή των  υπολειμμάτων τροφών. Προκειμένου να εκτιμηθεί το ποσοστό των μαλακών ιστών στη διατροφή των νεοσσών του Ασπροπάρη, είναι σημαντικό να εγκατασταθούν οι κάμερες σε φωλιές του. Έτσι όταν τα πουλιά το Σεπτέμβριο θα φύγουν για την Αφρική, εμείς μετά από τη συλλογή των δεδομένων και την ανάλυσή τους , θα έχουμε καλύτερη εικόνα για τη σύνθεση της διατροφής τους.[1]

Σε συνεργασία με τους συναδέλφους μας από τη Βουλγαρική Εταιρία για την Προστασία των Πτηνών (BSPB), στις 14 Μαρτίου, πριν ακόμα καταφθάσουν οι Ασπροπάρηδες από την Αφρική, εγκαταστήσαμε μια κάμερα η οποία θα βγάζει φωτογραφίες κάθε φορά που θα κινούνται τα πουλιά στη φωλιά.

Τη φωλιά την ξέρουμε καλά και από την παρακολούθησή της και από τη συλλογή των υπολειμμάτων τροφών το 2011. Είναι μια μεγάλη φωλιά, με κατάλληλη θέση για τοποθέτηση της κάμερας. Ο βράχος με τη φωλιά βρίσκεται περίπου στη μέση μιας πλαγιάς και περιβάλλεται από μικρά δέντρα και θάμνους. Το περπάτημα δεν είναι πολύ δύσκολο και μόλις φτάνεις σε καλωσορίζει η γνωστή «γυπίσια» μυρωδιά.

Μόλις αποφασίσαμε πού θα εγκατασταθεί η κάμερα, σε ποια πλευρά της φωλιάς, η ομάδα ξεκίνησε να φτιάχνει το καμουφλάζ της. Έπρεπε να κολλήσουμε πολλές μικρές πέτρες γύρω της για να μην την καταλάβουν τα πουλιά.

Μετά δημιουργήσαμε μια ασφαλή βάση μέσα στη φωλιά που βάλαμε την κάμερα.

Στο τέλος έπρεπε να τοποθετήσουμε τα τελευταία κομμάτια του πέτρινου καμουφλάζ για να μη φαίνεται όλη η κατασκευή μας.

Τώρα μας μένει μόνο να περιμένουμε τα πουλιά και να ελπίσουμε ότι θα «χαμογελάνε» όταν η κάμερα θα τα φωτογραφίζει.

Εικόνα από μια αντίστοιχη κάμερα στη Βουλγαρία (BSPB).

[1] Η δράση αυτή αποτελεί μέρος του προγράμματος LIFE10 NAT/BG/000152, με τίτλο «Επείγοντα μέτρα για την εξασφάλιση της επιβίωσης του Ασπροπάρη (Neophron percnopterus) στη Βουλγαρία και την Ελλάδα» το οποίο υλοποιείται από την Ορνιθολογική Εταιρεία της Βουλγαρίας (Bulgarian Society for the Protection of Birds-BSPB), την Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, το WWF Ελλάς και την Ορνιθολογική Εταιρεία της Μεγάλης Βρετανίας (Royal Society for the Protection of Birds-RSPB) και χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ίδρυμα Α.Γ. Λεβέντη.

Ο χειμώνας μου στη Δαδιά (Ιστορίες εθελοντών – Μαρία)

Η Μαρία, στο τελευταίο αυτό γράμμα από τη Δαδιά των εθελοντών του ευρωπαϊκού προγράμματος EVS, αναφέρεται στον τρόπο ζωής των κατοίκων του χωριού, και μας μιλάει για τον ξεχωριστό της χειμώνα στον Έβρο. 

Είμαι η María Garcia, από τη νότια Ισπανία!  Κάνω το ευρωπαϊκό εθελοντικό πρόγραμμα στη Δαδιά, για εννέα μήνες. Είμαι 25 χρονών.

Θα ήθελα να γράψω τη γνώμη μου σχετικά με τη ζωή στο χωριό. Το πρώτο που χρειάζεται να γνωρίζετε είναι πως η Δαδιά είναι ένα πολύ πολύ ήσυχο μέρος, τριγυρισμένο από δάση και βουνά. Έτσι, η ζωή είναι πολύ υγιεινή εδώ.

Περνάω εδώ το χειμώνα και εδώ ο χειμώνας είναι πολύ βαρύς (πιστέψτε με, κάνει κρύο, πολύ κρύο!), ειδικά για κάποια από την Κόρντοβα, όπως εγώ! Αλλά είναι συναρπαστικά, γιατί είδα πολύ χιόνι και μπόρεσα να φτιάξω τον πρώτο μου χιονάνθρωπο… Άρα, για μένα είναι ένας διαφορετικός χειμώνας.

Ωστόσο, το πιο συναρπαστικό πράγμα για μένα είναι που έχω την ευκαιρία να δω και να παρατηρήσω ζώα μέσα στο φυσικό τους περιβάλλον! Όταν έφτασα, θυμάμαι πώς ένιωσα βλέποντας τα αρπακτικά πουλιά να πετούν πάνω απ’ το κεφάλι μου. Και όχι μόνο, στο Δέλτα του Έβρου μπορούμε να δούμε και άλλα είδη πουλιών και να αγγίξουμε όμορφες αγριόπαπιες την ώρα που βοηθάμε το προσωπικό του Εθνικού Πάρκου.

Στη Δαδιά, δεν χρειάζεστε αυτοκίνητο για να φτάσετε στο δάσος. Γιατί στην πραγματικότητα ζείτε στο δάσος! Το ξυπνητήρι μου είναι φυσικό: ο φίλος μου ο δρυοκολάπτης με ξυπνάει κάποια πρωινά καθώς κτυπάει με το ράμφος του τον κορμό των δέντρων έξω από το σπίτι.

Ένα άλλο χαρακτηριστικό εδώ είναι η περιορισμένη κατανάλωση, επειδή δεν θα βρείτε στη Δαδιά μεγάλα σούπερ μάρκετ ή πολλά μαγαζιά. Έτσι, μπορείτε να αγοράσετε μόνο πράγματα που χρειάζεστε πραγματικά, και αν χρειάζεστε επιπλέον πράγματα, τότε μπορείτε να πάτε  στο Σουφλί ή στην Αλεξανδρούπολη. Αυτό είναι για μένα πολύ σημαντικό, γιατί στις πόλεις η κατανάλωση μας τρελαίνει!

Οπότε, σας συμβουλεύω να επισκεφθείτε τη Δαδιά, είτε ως τουρίστες είτε ως εθελοντές, δεν έχει σημασία, αλλά πρέπει να επισκεφθείτε αυτό το μέρος: για τους ανθρώπους, για το περιβάλλον και … ναι, για το κλίμα (ακόμα και το χειμώνα)…

Μαρία!

Το ζαβολιάρικο κοράκι (Ιστορίες εθελοντών – Μαρίζα)

Zητήσαμε από τους εθελοντές του WWF που ήρθαν στον Έβρο με το πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Εθελοντικής Υπηρεσίας (EVS), να μας συστηθούν, να μας περιγράψουν την καθημερινότητά τους ή κάτι που τους έκανε εντύπωση το διάστημα της παραμονής τους στη Δαδιά. Σήμερα η προτελευταία μας ιστορία, από τη Marisa.

Είμαι η Marisa, 20 χρονών, από τη Γερμανία. Ξεκίνησα εδώ στη Δαδιά ως εθελόντρια για το WWF Ελλάς στις αρχές Ιουλίου του 2011.

Ένα περιστατικό που ξεχωρίζω συνέβη τον Οκτώβριο. Ήταν η πρώτη μου φορά στο παρατηρητήριο της ταΐστρας μετά από ένα μήνα. Το καλοκαίρι η δουλειά στο παρατηρητήριο μπορεί να είναι λίγο βαρετή λόγω της ζέστης και της περιορισμένης παρουσίας γυπών. Όμως τον Οκτώβριο ήταν αλλιώς. Υπήρχαν 20 όρνια και 15 μαυρόγυπες και βέβαια πολλά κοράκια. Αυτό είναι σημαντικό για την εξέλιξη της ιστορίας που θέλω να σας διηγηθώ, μια ιστορία για έναν πεινασμένο όρνιο και ένα παιχνιδιάρικο θρασύτατο κοράκι.

Ήταν μια θαυμάσια μέρα για παρατήρηση στην ταΐστρα. Δεν είχε τόση ζέστη αλλά είχε πολύ καλή ορατότητα, ακόμα και χωρίς το τηλεσκόπιο. Κάποια στιγμή συνειδητοποίησα ότι κάτι περίεργο συνέβαινε δίπλα στο ψόφιο άλογο. Υπαίτιος της φασαρίας ήταν το θρασύ κοράκι.

Αυτό το κοράκι άρχισε να ενοχλεί όλα τα όρνια εκεί γύρω τραβώντας τα φτερά τους. Μετά από λίγο τα όρνια το κυνήγησαν και συνέχισαν να τρώνε το φαγητό τους. Αλλά αυτό δεν ήταν αρκετό για να αποθαρρύνει το κοράκι. Μετά από λίγα λεπτά ένα από τα όρνια μπήκε να συνεχίσει το φαγητό του μέσα στο κοιλιά του αλόγου. Έβλεπα το ράμφος του να κινείται από μέσα όπως τίναζε τη ράχη του ζώου και το κοράκι μπορούσε κι αυτό να το δει.

Και τότε αρχίζει να χοροπηδάει πάνω στο ψόφιο ζώο· για την ακρίβεια πηδούσε πάνω από το σημείο που ήταν το κεφάλι του όρνιου. Βέβαια στο γύπα δεν άρεσε και πολύ όλο αυτό και βγήκε από τα σπλάχνα του αλόγου να εξακριβώσει τι ακριβώς συμβαίνει. Αλλά δεν είδε τίποτα γιατί το κοράκι πρόλαβε και κρύφτηκε πίσω από το κουφάρι.

Μετά από λίγο το όρνιο συνέχισε να τρώει όπως προηγουμένως, και το κοράκι… το κοράκι συνέχισε να κάνει τα ίδια πηδώντας πάνω απ’ το κεφάλι του όρνιου. Και να που πάλι πάει και κρύβεται πίσω από τα κόκκαλα του ζώου όταν ο γύπας ξαναβγαίνει.

Το βλέπω να επαναλαμβάνεται αυτό πέντε φορές μέχρι που το κοράκι βαρέθηκε και αποχώρησε. Ο γύπας δεν κατάλαβε τι πήγαινε στραβά.

Για μένα ήταν η πρώτη φορά που είδα ένα τέτοιο ζαβολιάρικο θρασύτατο κοράκι στην ταΐστρα και ήταν πραγματικά απολαυστικό σαν θέαμα.

Όνειρα στα δάση (Ιστορίες εθελοντών – Χόρχε)

Συνεχίζουμε με τις ιστορίες των εθελοντών του προγράμματος της Ευρωπαϊκής Εθελοντικής Υπηρεσίας (EVS) που από τη Δαδιά του Έβρου επιχειρούν να μας συστηθούν, να μας περιγράψουν την καθημερινότητά τους ή να μας δώσουν μια αίσθηση για την Ελλάδα που μπορεί να ξέρουμε ότι υπάρχει αλλά συχνά χάνεται από τα μάτια μας. Σήμερα γράφει ο Jorge.

Θα έλεγα ότι το ενδιαφέρον μου για το περιβάλλον προέρχεται από τις αρχές που μου εμφύσησαν οι γονείς μου, το σεβασμό προς αυτό, σε συνδυασμό με τα παιδικά μου βιώματα στις όχθες του ισπανικού Έβρου και τον προβληματισμό μου για τις ραγδαίες αλλαγές που συμβαίνουν γύρω μας. Θυμάμαι ότι μεγάλωσα διαβάζοντας με μεγάλο θαυμασμό τις περιγραφές του φυσικού περιβάλλοντος και τις παρατηρήσεις των πρώτων εξερευνητών των αδιάβατων τροπικών δασών της νέας ηπείρου που είχε μόλις ανακαλυφθεί, της Αμερικής. Ήμουν αφοσιωμένος αναγνώστης των διεξοδικών παρατηρήσεων των φυσιογνωστών οι οποίοι είχαν αφιερώσει τη ζωή τους στη μελέτη και την προστασία της βιοποικιλότητας. Δυστυχώς, από τότε ξεκίνησα να αντιλαμβάνομαι την παγκόσμια περιβαλλοντική υποβάθμιση και το πώς η οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη επιβαρύνει με αβάσταχτο τρόπο το περιβάλλον μας.

Αυτός ο θαυμασμός μου για τη Φύση και η επιθυμία μου να κάνω κάτι διαφορετικό ήταν οι βασικοί λόγοι για τους οποίους έγινα μέλος του WWF Ισπανίας (μια οργάνωση η οποία έχει ως στόχο να προστατεύσει την άγρια ζωή που απειλείται με εξαφάνιση και τους φυσικούς βιότοπους). Αρχικά ήμουν απλό μέλος και κατόπιν είχα πιο ενεργή συμμετοχή σε διάφορες περιβαλλοντικές δραστηριότητες όπως παρατήρηση πουλιών, δεντροφύτευση, αποκατάσταση οικοσυστημάτων ποταμών, ημέρες καθαρισμού κ.λπ.  Σήμερα μιμούμενος αυτόν τον διψασμένο για περιπέτειες μικρό οραματιστή που βρίσκεται ακόμα βαθιά μέσα μου, περπατώ καθημερινά από άκρη σ’ άκρη στην πυκνή βλάστηση του Δάσους Δαδιάς προσφέροντας την ενέργεια και την όρεξή μου για δουλειά στην υπηρεσία του WWF Ελλάς ως εθελοντής.

Το Εθνικό Πάρκο Δαδιάς-Λευκίμης-Σουφλίου είναι ένας από τους σημαντικότερους τόπους για την παρατήρηση πουλιών και την προστασία των αρπακτικών πτηνών και των όρνιων στην Ευρώπη. Η Δαδιά, στο κέντρο του Πάρκου είναι το μέρος όπου όλο το προσωπικό, οι τοπικοί εργάτες και οι εθελοντές ζουν και αναπτύσσουν τις δραστηριότητές τους στο πλαίσιο των πολυάριθμων προγραμμάτων προστασίας. Η «εργασία στο πεδίο» των εθελοντών είναι αρκετά δύσκολη, κυρίως στη διάρκεια του χειμώνα. Εργαζόμαστε πολλές ώρες στην ύπαιθρο, κυρίως σε ζευγάρια αλλά και ανά άτομο, εκτεθειμένοι στον ήλιο, στο τσουχτερό κρύο, στους ισχυρούς ανέμους, στη βροχή ή στο χιόνι. Παρακολουθούμε αποδημητικά πουλιά, μελετάμε τη συμπεριφορά των όρνιων, καταγράφουμε τις ετικέτες στις φτερούγες χρησιμοποιώντας τηλεσκόπιο και κιάλια ή στεκόμαστε στη μέση της νύχτας να ακούμε την κουκουβάγια και άλλα νυκτόβια πουλιά, απλώς για να αναφέρουμε μερικά. Ωστόσο, η Φύση, πάντα μαγική και γενναιόδωρη συχνά μας επιβραβεύει που τη φροντίζουμε: το έξυπνο και δυνατό πέταγμα του Χρυσαετού, ο ήχος από τις φτερούγες του Μαυρόγυπα, ενός από τα μεγαλύτερα αρπακτικά πουλιά στον κόσμο, ή το λυπητερό ουρλιαχτό των λύκων που είναι κρυμμένοι στους πυκνούς και αδιάβατους θάμνους, όλα αυτά προκαλούν συναισθήματα που είναι δύσκολο να περιγράψει κανείς και μπορεί να τα βιώσει μόνο εάν αποφασίσει να ξαναφέρει τον εαυτό του σε επαφή με τη φύση και να ακούσει τους ήχους του δάσους.

Δεν μπορώ να αποφύγω την αναδρομή στο παρελθόν και να μη θυμηθώ το νεαρό αγόρι που ήμουν, το οποίο θαύμαζε όλους εκείνους τους πρώτους εξερευνητές και περιηγητές που ήταν ένα είδος ηρώων για εμένα. Άνθρωποι που αφιέρωσαν τη ζωή τους στην προστασία της άγριας ζωής. Σήμερα, αυτοί οι ήρωες είναι καθημερινοί άνθρωποι, όπως εσύ κι εγώ, με μια ιδιαίτερα ανεπτυγμένη ευαισθησία απέναντι στη φύση ωστόσο, πρόθυμοι να εργαστούν σκληρά για να διαφυλάξουν το μόνο μας σπίτι, τον Πλανήτη-Γη. Μερικοί από αυτούς τους ήρωες εργάζονται στο WWF, μερικοί από αυτούς ζουν στο Δάσος της Δαδιάς.

Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους θα σε ενθάρρυνα να γίνεις μέλος του WWF, φίλε μου, είτε ως εθελοντής είτε ως μέλος: μπορείς να προσφέρεις με τις δεξιότητές σου, να κάνεις νέους φίλους, να αποκτήσεις εμπειρίες σε περιβαλλοντικά θέματα, να απολαύσεις τη φύση στην πιο υπέροχη έκφρασή της, να επιδράσεις θετικά στην κοινότητα, να ξεφύγεις από την καθημερινή ρουτίνα, να αισθανθείς καλά με τον εαυτό σου, να εργαστείς για αυτό που πραγματικά αγαπάς και πιστεύεις, να είσαι μέλος μιας ομάδας… ή απλώς για να περάσεις καλά. Αλλά κάτι που έμαθα στη διάρκεια των τελευταίων ετών είναι ότι οι ΔΡΑΣΕΙΣ ΜΙΛΑΝΕ ΠΙΟ ΔΥΝΑΤΑ ΑΠ’ Ο,ΤΙ ΤΑ ΛΟΓΙΑ. Γι’ αυτό είμαι περήφανος που είμαι εθελοντής και προσφέρω το χρόνο μου, τις γνώσεις μου και τις δεξιότητές μου στο WWF όπου οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τη σχέση μεταξύ τεχνολογίας και αξιών, οικονομίας και κοινωνίας και τη σύνδεση μεταξύ του ανθρώπινου όντος και της προστασίας της φύσης και συνεχίζουμε να εργαζόμαστε με όρεξη και ελπίδα για ένα ΖΩΝΤΑΝΟ ΠΛΑΝΗΤΗ.

 Jorge Gracia, Ισπανία,

29 ετών

 

Το blog μου όπου μπορείτε να βρείτε το ημερολόγιό μου από την παραμονή μου στη Δαδιά είναι το εξής:  http://keokidreamsfactory.wordpress.com

Ο μαυρόγυπας που τον είπαμε Julisa (Ιστορίες εθελοντών – Τζούλια)

Συνεχίζουμε με τις ιστορίες των εθελοντών του προγράμματος της Ευρωπαϊκής Εθελοντικής Υπηρεσίας (EVS) που από τη Δαδιά του Έβρου επιχειρούν να μας συστηθούν, να μας περιγράψουν την καθημερινότητά τους ή να μας δώσουν μια αίσθηση για την Ελλάδα που μπορεί να ξέρουμε ότι υπάρχει αλλά συχνά χάνεται από τα μάτια μας. Σήμερα το γράμμα της Julia.

Ολόκληρο το διάστημα που είμαι στη Δαδιά υπήρξαν ένα σωρό εντυπωσιακές, ξεχωριστές και όμορφες στιγμές έξω στο πεδίο. Αλλά αν το καλοσκεφτώ, υπάρχει ένα συγκεκριμένο περιστατικό που δεν θα ξεχάσω.

Ήταν η πρώτη μου μέρα εδώ και βγήκαμε στο δάσος. Στις 5 το πρωί ήμουν ακόμα μισοκοιμισμένη, απλώς ακολουθούσα τους υπόλοιπους ψάχνοντας να βρω ένα πέρασμα ανάμεσα σε κλαδιά, βάτα και βράχους και ελπίζοντας να μην γκρεμοτσακιστώ και σπάσω κανένα κόκκαλο. Ένιωθα σαν στο μέσο της ζούγκλας και κάπως σαν σε περιπέτεια. Όταν φτάσαμε στο πρώτο πελώριο πεύκο με μια φωλιά Μαυρόγυπα, ξαφνικά ξύπνησα. Αναρωτιόμουν πώς θα μαρκάρουμε το μικρό Μαυρόγυπα όταν είδα έκπληκτη τον Δημήτρη να σκαρφαλώνει στον κορμό του δέντρου και να βάζει το μικρό σ’ ένα σάκο. Όταν ο σάκος ήταν ασφαλής στο έδαφος και τον ανοίξαμε προσεκτικά, δύο μεγάλα μαύρα μάτια με κοιτούσαν. Λες και ήξερε ότι δεν θα το βλάψουμε, το πουλί δεν αντιστάθηκε. Ήταν εκεί ξαπλωμένο, και προφανώς αναρωτιόταν τι στο καλό κάνουμε και γιατί δεν ήταν πια στη ζεστή, άνετη φωλιά του. Με εντυπωσίασε το πόσο μεγάλα είναι αυτά τα πουλιά. Έστω κι αν ένιωθα λίγο άσχημα για την ενόχληση που είχαμε προκαλέσει σε αυτό το άγριο πουλί, εκείνη τη στιγμή συνειδητοποίησα ότι η δουλειά μας εδώ έχει νόημα. Προσπαθούμε να κάνουμε κάτι διαφορετικό για την προστασία αυτού του σπάνιου είδους. Νοιαζόμαστε για κάτι που πολλοί άνθρωποι αγνοούν. Ήταν η στιγμή που ένιωσα ότι ήταν απολύτως σωστή η επιλογή μου να έρθω εδώ, να βοηθήσω ως εθελόντρια.

Μόλις του περάσαμε ένα δαχτυλίδι και την ετικέτα στη φτερούγα με τον αριθμό 76, το πήγαμε πίσω στη φωλιά του. Αργότερα το ονομάσαμε JULISA – ενώνοντας το όνομά μου με αυτό της άλλης εθελόντριας που είχε έρθει μαζί μας, της Marisa.

Μετά από μερικές εβδομάδες είχαμε τη δασική πυρκαγιά στο εθνικό πάρκο. Και εκεί απειλούνταν περιοχές όπου γνωρίζαμε 2 φωλιές. Αν και εκείνη την περίοδο τα πουλιά μπορούσαν να πετάξουν, δεν ήταν σίγουρο εάν θα επηρεάζονταν ή όχι από τη φωτιά. Οπότε μπορείτε να καταλάβετε την ανακούφιση που ένιωσα – και τη χαρά που με έκανε σχεδόν να χοροπηδάω, πασχίζοντας να μην κάνω πολλή φασαρία στο παρατηρητήριο – όταν είδα το Μαυρόγυπα με τον αριθμό 76 να προσγειώνεται στο χώρο της ταΐστρας. Η Julisa ήταν εκεί ασφαλής τρώγοντας μαζί με τους υπόλοιπους γύπες.

Julia Meis

Γερμανία

19 χρονών

Τα τραγούδια της φύσης (Ιστορίες εθελοντών – Τερέζα)

Zητήσαμε από τα παιδιά που προσφέρουν εθελοντική εργασία για το WWF στη Δαδιά στα πλαίσια του προγράμματος της Ευρωπαϊκής Εθελοντικής Υπηρεσίας (EVS) να μας συστηθούν, να μας περιγράψουν την καθημερινότητά τους ή να μας δώσουν μια αίσθηση για την Ελλάδα που μπορεί να ξέρουμε ότι υπάρχει αλλά συχνά χάνεται από τα μάτια μας. Σήμερα η ιστορία της Teresa.

Πρώτα να σας συστηθώ: Το όνομά μου είναι Teresa Rius, και είμαι 23 χρονών. Είμαι από την Ισπανία, και πιο συγκεκριμένα από μια πόλη του Βορρά, το Logroño, μια από τις καλύτερες οινοπαραγωγές περιοχές της χώρας μου!

Να σας πω τις εντυπώσεις μου: Λίγο πολύ όλα με εντυπωσίασαν από την πρώτη μέρα στη Δαδιά: Ν’ ακούς απ’ τα χαράματα το πρωινό τραγούδι του κόκορα, να βλέπεις τις κότες και τα άλλα ζώα να χορεύουν δίπλα στους ανθρώπους, να χαίρεσαι τη ζωντανή παράδοση των καφενείων, κι ακόμα την ομορφιά της φύσης, να απολαμβάνεις τις εξόδους στο δάσος, σε μέρη που δεν έχεις ξαναδεί.

Όσον αφορά τα πουλιά, είναι απόλαυση να τα παρατηρείς με το τηλεσκόπιο, να τα βλέπεις στη φωλιά τους ή όταν πασχίζουν να πάρουν την τροφή στην ταΐστρα ή όταν ζευγαρώνουν.

Αλλά αλήθεια, αυτό που με ενθουσίασε περισσότερο είναι η αίσθηση να είσαι στο Δέλτα του Έβρου, παρατηρώντας (φλαμίνγκο, κύκνους, πελεκάνους…).  Πιάνοντας τα πουλιά, κοιτώντας τον ορνιθολόγο να τα δακτυλιώνει, να τα ζυγίζει και να μετρά τις φτερούγες τους και μετά, η στιγμή της συγκίνησης όταν μου τα δίνει να τα απελευθερώνω.

Αυτά από τη Δαδιά

Σας χαιρετώ
Teresa.