Καθαρίζοντας το σπίτι της Μεσογειακής φώκιας γύρω από τη Γυάρο

To blog του WWF μετακόμισε στο www.wwf.gr/blog

Στις μεσογειακές φώκιες αρέσει να ξαπλώνουν στις παραλίες και να ξεκουράζονται μετά το κολύμπι και το ψάρεμα ενώ οι σπηλιές αποτελούν τον αγαπημένο χώρο αναπαραγωγής και φωλιάσματος για τα υπέροχα αυτά πλάσματα, που τα συναντάμε μαζί με τα νεογέννητα μικρά τους.

Η υποβρύχια ομάδα σε αποσυμπίεση. Φωτό: Γ. Ρηγούτσος

Η υποβρύχια ομάδα. Φωτό: Γ. Ρηγούτσος

Από τις πρώτες αποστολές της ομάδας πεδίου του WWF Eλλάς στη Γυάρο, διαπιστώσαμε ότι υπήρχαν μεγάλες ποσότητες σκουπιδιών όχι μόνο στις παραλίες, αλλά και στον θαλασσινό βυθό όπου καλά κρυμμένα κείτονταν αλιευτικά εργαλεία, δίχτυα “φαντάσματα”. Η ομάδα ερευνητών της ΜΟm, έχοντας μια πολύ καλή εικόνα των σπηλιών που χρησιμοποιούν οι φώκιες για να ξεκουραστούν και να θηλάσουν τα μικρά τους, γνώριζε ποιες ήταν επείγον να καθαριστούν. Τόσο τα απορρίμματα που… φιλοξενούνται σε παραλίες και υποθαλάσσιες σπηλιές, όσο και τα μπλεγμένα δίχτυα, αποτελούν κίνδυνο για τις φώκιες και κυρίως για τα μικρά τους. Όντας άπειρα και αδύναμα, μπορούν να παγιδευτούν σε αυτά, με άσχημες συνέπειες.

Αγώνας δρόμου για να προλάβουμε τα γεννητούρια

Από τις αρχές του 2015 είχαμε ξεκινήσει έρευνες καταγραφής της κατάστασης των παραλιών και των βυθών του νησιού. Με βάση τα δεδομένα μας, σχεδιάσαμε ένα πλάνο δράσεων και προσκαλέσαμε εθελοντικές ομάδες από τη Σύρο και την Αττική, ενώ παράλληλα συνεργαστήκαμε στενά με την ερευνητική ομάδα της ΜΟm και το δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS. Σκοπός μας ήταν να προλάβουμε να καθαρίσουμε το «σπίτι της φώκιας» πριν εκείνη επιστρέψει στο νησί για να γεννήσει.

DSC06571

Καθαρίζοντας τις παραλίες της Γυάρου. Φωτό: Α. Λεμονάκης

Η αρχή του Μαΐου μας βρήκε ανάμεσα σε σακούλες απορριμμάτων, γάντια, κράνη, λίστες πληρωμάτων και μια τεράστια σπαζοκεφαλιά οργάνωσης εθελοντών, σκαφών και υλικών.

DSC06720

Τεράστιος ο όγκος των υλικών που συλλέχτηκαν! Φωτό: Α. Λεμονάκης

Χερσαίος καθαρισμός

Και η μεγάλη στιγμή φτάνει! Τρία ταχύπλοα σκάφη αφήνουν το λιμάνι της Ερμούπολης φορτωμένα χαμόγελα εθελοντών και πλέουν προς τις παραλίες που λίγους μήνες μετά θα ξεκουράζεται η μεσογειακή φώκια. Κανείς δε σκέφτεται τα κρύα νερά του Αιγαίου και μόλις τα σκάφη πλησιάζουν, πηδούν στο νερό κουβαλώντας μαζί τα απαραίτητα υλικά για τη συλλογή των απορριμμάτων.

DSC06744

Η ομάδα των χερσαίων καθαρισμών μπροστά στις φυλακές της Γυάρου. Φωτό: Α. Λεμονάκης

DCIM100GOPROG0040758.

Κάβοι και μεγάλες σακούλες έτοιμα για απομάκρυνση. Φωτό: Γ. Ρηγούτσος

DCIM100GOPROG0070864.

Ανθρώπινη αλυσίδα για την απομάκρυνση των υλικών. Φωτό: Γ. Ρηγούτσος

Ο καθαρισμός της φωκοσπηλιάς

Λίγες μέρες μετά, μια μικρή ομάδα εθελοντών που αψηφούν την κλειστοφοβία και αγαπούν την περιπέτεια, με την ερευνητική ομάδα της MΟm και την ομάδα πεδίου του προγράμματος ΚΥΚΛΑΔΕΣ Life του WWF Ελλάς, αποβιβάζονται με ένα μικρό κανό στην καλά κρυμμένη σπηλιά της φώκιας. Αμέσως έρχονται αντιμέτωποι με ένα τεράστιο όγκο σκουπιδιών! Με μόνο φως το φακό και μερικές λάμπες θυέλλης, χώνονται σε μια πολύ στενή σχισμή, με κίνδυνο της ζωής τους, για να περάσουν στο εσωτερικό της σπηλιάς, όπου το κύμα εναποθέτει εδώ και πολλά χρόνια κάθε είδους σκουπίδι, με κυριότερα τα πλαστικά μπουκάλια και δοχεία. Ένα ταξίδι στο “κέντρο της γης” με μοναδικό σκοπό την προστασία των νεογέννητων που σε μερικούς μήνες θα παίρνουν εκεί την πρώτη τους πνοή και θα δοκιμάζουν για πρώτη φορά το κολύμπι.

11303521_957393400948900_504753681_o

Καθαρισμός εντός της φωκοσπηλιάς. Φωτό: Γ. Ρηγούτσος

11275627_957392757615631_202296098_o

Μεταφορά των απορριμμάτων με καγιάκ, δύσκολο, επίπονο και επικίνδυνο έργο. Φωτό: Γ. Ρηγούτσος

Ο υποβρύχιος καθαρισμός

Παρασκευή βράδυ, στο λιμάνι της Ερμούπολης βρίσκεται κοντά μας μια θαλασσινή ομάδα αυτοδυτών που έμαθε για το ΚΥΚΛΑΔΕΣ Life, εμπνεύστηκε από το έργο των καθαρισμών και θέλησαν να έρθουν κοντά μας και να συνδράμουν στο υποβρύχιο σκέλος. Νωρίς το πρωί της επόμενης μέρας ξεκινά η τελευταία φάση των καθαρισμών του αιγαιοπελαγίτικου βυθού. Το ερευνητικό σκάφος Γιούρα του WWF, φορτωμένο ως επάνω με μπουκάλες, στολές, ρυθμιστές πίεσης και κάθε είδους καταδυτικό εργαλείο, πλέει ανοιχτά του ακρωτηρίου Φούι δίπλα στο ιστιοπλοϊκό σκάφος Ωκυρρόη το οποίο ο ιδιοκτήτης του, Αντώνης Λεμονάκης, διέθεσε για να υποστηρίξει την πιο δύσκολη και πολύπλοκη αποστολή.

_RIG1967

Ανέλκυση διχτυών. Φωτό: Γ. Ρηγούτσος

Την τελευταία αυτή αποστολή υποδέχτηκε ένα κοπάδι ζωνοδέλφινα που έπαιζαν ανενόχλητα με τις πλώρες των σκαφών. Άραγε καταλάβαιναν ότι πηγαίναμε προς τη Γυάρο για να απαλλάξουμε τους βυθούς από αλιευτικά εργαλεία που ξέμειναν σαν φαντάσματα και στοιχειώνουν τους βυθούς;

Τελικά τι καταφέραμε;

Τελικά, οι εργασίες των καθαρισμών χρειάστηκαν 4 μέρες, περίπου 50 ώρες στο νερό, δεκάδες σακούλες σκουπιδιών, 20 φιάλες κατάδυσης και πολλή δύναμη που πηγάζει από το όραμα που έχουν τα στελέχη του WWF και οι εθελοντές για ένα καλύτερο αύριο των ελληνικών θαλασσών.

Οι προσπάθειες για καθαρούς βυθούς και παραλίες στη Γυάρο μόλις ξεκίνησε. Θέλουμε να ευχαριστήσουμε τον Όμιλο Φουσκωτών και Ταχυπλόων Σκαφών Σύρου, τη Φωτογραφική Λέσχη Σύρου, το Σώμα Ελλήνων Προσκόπων και φυσικά τους σπουδαστές της Σχολής Εμποροπλοιάρχων, που συμμετείχαν με δική τους πρωτοβουλία στον καθαρισμό, αποτέλεσαν την κινητήρια δύναμη χάρη στην οποία πραγματοποιήθηκε ο καθαρισμός των παραλιών. Παράλληλα, ευχαριστούμε και την ερευνητική ομάδα της MOm (τον Πάνο Δενδρινό και τον Αλέξανδρο Καραμανλίδη) για την πολύτιμη συνεργασία στο κομμάτι του καθαρισμού των σπηλιών.

Ευχαριστούμε επίσης τους εθελοντές αυτοδύτες που συμμετείχαν δίπλα στην υποβρύχια ομάδα του ΚΥΚΛΑΔΕΣ Life, χωρίς τους οποίους δε θα μπορούσαμε να καλύψουμε τη μεγάλη ακτογραμμή της Γυάρου.

ΦΩΤΟ Γ. Ρηγούτσος - Η προσπάθεια του καθαρισμού υποβρυχίως

Η προσπάθεια του καθαρισμού υποβρυχίως. Φωτό: Γ. Ρηγούτσος

Αποσυμπίεση: Αναπνέω αργά μέσα από το σωλήνα που μου φέρνει αέρα από τη μπουκάλα, είναι ο ομφάλιος λόρος που με κρατάει στη ζωή, βρίσκομαι στα τελευταία μέτρα πριν αφήσω τον υπέροχο υποβρύχιο κόσμο της Γυάρου και ανέβω στην επιφάνεια. Σε εκείνα τα τελευταία λεπτά της αποσυμπίεσης, επικρατεί μια γαλήνη μέσα μου, κοιτάζω γύρω τους υποβρύχιους συντρόφους που μας συνόδεψαν τις τελευταίες μέρες στη δύσκολη και επικίνδυνη αποστολή. Έχουν όλα πάει περίφημα, οι δύτες είναι ασφαλείς και οι φώκιες και τα δελφίνια μπορούν να κολυμπούν ξένοιαστα με τα μικρά τους στους βυθούς. Μεγάλο μέρος των «φαντασμάτων» ανελκύθηκε στην επιφάνεια…

Χρήστος Παπαδάς

Προστατεύοντας την παραλία της caretta caretta από τη φωτιά

Κινδυνεύει μια αμμουδιά από τις δασικές πυρκαγιές; Κι όμως κινδυνεύει! Η σημαντικότερη παραλία ωοτοκίας της θαλάσσιας χελώνας καρέτα στη Ζάκυνθο και ολόκληρη τη Μεσόγειο, τα Σεκάνια, απειλείται από κάθε δασική πυρκαγιά στη γύρω περιοχή. Ο λόγος: η διάβρωση του εδάφους. Μετά από μια πυρκαγιά, το νερό της βροχής μετακινεί χώμα στην παραλία, όπου σταδιακά φυτρώνει βλάστηση «εξαφανίζοντας» σιγά-σιγά την αμμουδιά. Τα δέντρα και οι θάμνοι της γύρω περιοχής αποτελούν ένα πλέγμα προστασίας από τη διάβρωση και γι’αυτό η προστασία τους είναι εξαιρετικά σημαντική.

4Πυροφύλαξη στα Σεκάνια, Ηλίας Τζηρίτης/WWF Ελλάς.

Ο κίνδυνος δεν είναι μόνο θεωρητικός. Το 1989 και το 2001 η περιοχή των Σεκανίων κάηκε ολοσχερώς. Ενώ στην πρώτη περίπτωση η φυσική αναγέννηση της βλάστησης κατέφερε να αποτρέψει τη διάβρωση, στη δεύτερη χρειάστηκε η τεχνική παρέμβαση του WWF Ελλάς και άλλων φορέων με αντιδιαβρωτικά και φυτευτικά έργα για να περιοριστούν οι επιπτώσεις για την παραλία.

Η φετινή πυρκαγιά

Φέτος τον Ιούλιο, η περιοχή απειλήθηκε από μια ακόμα πυρκαγιά. Ξεκίνησε από το Σκοπό και οφείλεται πιθανότατα σε εμπρησμό από πρόθεση – το ποσοστό εμπρησμών στη Ζάκυνθο φτάνει το 67%! Η Ζάκυνθος είναι μια από τις πιο «καυτές» περιοχές της χώρας, με τις δριμύτερες πυρκαγιές στα Ιόνια (καμένη έκταση/περιστατικό) να συναντώνται στη εκεί, όπου περίπου 3.792 στρέμματα καίγονται κάθε χρόνο.

1Δριμύτητα πυρκαγιών στα Ιόνια Νησιά, πηγή: http://www.oikoskopio.gr/pyroskopio/

Δράσεις πυροπροστασίας για έναν οικολογικό θησαυρό

Το WWF Ελλάς διαβουλεύεται με τις αρμόδιες κρατικές αρχές ώστε να πράξουν τα δέοντα σε επίπεδο πρόληψης και καταστολής, καθώς οι ελλείψεις είναι μεγάλες και τα μέσα πενιχρά. Όμως, δεν καθόμαστε με σταυρωμένα χέρια αναρωτώμενοι «μα, πού είναι το κράτος;». Τα προηγούμενα χρόνια προμηθευτήκαμε 10 δεξαμενές νερού που τοποθετήθηκαν σε επιλεγμένα σημεία στην ευρύτερη περιοχή για την διευκόλυνση της υδροληψίας από πυροσβεστικά οχήματα και μεριμνήσαμε για την συντήρηση του οδικού δικτύου στα Σεκάνια, ώστε τα οχήματα να έχουν καλή πρόσβαση στα καίρια σημεία.

2Φωτογραφία από τη φετινή πυρκαγιά στον Σκοπό, Χαρίκλεια Μινώτου/WWF Ελλάς

Φέτος, το WWF ενέτεινε τις προσπάθειές του, σε συνεργασία με την Πυροσβεστική Υπηρεσία Ζακύνθου και το Φορέα Διαχείρισης Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ζακύνθου. Προμηθευτήκαμε φορητή αντλία νερού για την ταχύτερη και ευκολότερη πλήρωση των πυροσβεστικών οχημάτων και την έχουμε διαθέσει για χρήση από τις αρμόδιες αρχές. Το σημαντικότερο όμως είναι η παρουσία πυροφύλακα στην περιοχή με σκοπό την άμεση ενημέρωση για περιστατικά πυρκαγιών και την άμεση καταστολή τους.

Ο Διονύσης, που φυλάει καθημερινά τα Σεκάνια μέσα στο λιοπύρι, εκπαιδεύτηκε από εμάς και το Πυροσβεστικό Σώμα και εξοπλίστηκε με τα απαραίτητα εργαλεία δασοπυροφύλαξης. Φιλότιμος και εργατικός, προστατεύει την περιοχή όχι μόνο από τις δασικές πυρκαγιές αλλά και από άλλες παράνομες ενέργειες ενώ παράλληλα ενημερώνει τυχόν επισκέπτες για το καθεστώς προστασίας της περιοχής.

3 Κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσης δασοπυροφύλαξης, Ηλίας Τζηρίτης/WWF Ελλάς.

Δεν σταματάμε όμως εκεί, αλλά σχεδιάζουμε μελλοντικές ολοκληρωμένες κινήσεις για την αντιπυρική προστασία των Σεκανίων. Ήδη, η πρώτη αυτοψία έχει γίνει μετά την φετινή πυρκαγιά στον Σκοπό και σύντομα, με την βοήθεια ειδικών, θα επανέλθουμε με συγκεκριμένες προτάσεις αντιπυρικής προετοιμασίας προς τις αρμόδιες αρχές. Ο οικολογικός θησαυρός των Σεκανίων παραείναι σημαντικός για να αφεθεί στην τύχη του…

5Αυτοψία στην καμένη περιοχή του Σκοπού, Χ. Μινώτου/WWF Ελλάς

Ένας χρόνος δουλειάς με τον Κίκο: σύμμαχοι ενάντια στις φόλες

Αν κάποιος με ρωτήσει πώς άλλαξε η ζώη μου το τελευταίο χρόνο, η απάντηση είναι απλή. Έχω αποκτήσει έναν φίλο που έχει ακριβώς τα ίδια ενδιαφέροντα με μένα: μας αρέσουν οι μακρινές βόλτες στη φύση και η παρακολούθηση της χλωρίδας και της πανίδας. (Από όλα τα ζώα, ο φίλος μου τρελαίνεται ειδικά να παρατηρεί την κίνηση της χελώνας.) Και βέβαια, είμαστε και οι δυο ενθουσιασμένοι με την κοινή δουλειά μας. Ναι, είμαστε συνάδελφοι με τον Κίκο, τον νέο τετράποδο φίλο μου!

© Guy Shorock / RSPB

© Guy Shorock / RSPB

Στη δουλειά μας στόχος μας είναι να σώσουμε σπάνια άγρια ζώα -συχνά βέβαια βοηθάμε και κατοικίδια- ψάχνοντας για δηλητηριασμένα δολώματα στην ύπαιθρο. Δουλεύουμε για τον έλεγχο και έγκαιρο καθαρισμό της υπαίθρου από τις φόλες και τα δηλητηριασμένα ζώα που μπορούν να προκαλέσουν επιπλέον δηλητηριάσεις.

Όταν ψάχνουμε για το δόλωμα, λειτουργούμε με ένα περιέργο τρόπο: κινούμαστε στο χώρο σαν «μόριο», εγώ ο «πυρήνας» και ο Κίκο το «άτομο» που περιστρέφεται γύρω μου. Ποτέ δε φεύγει μακριά μου. Οργώνουμε έτσι μεγάλες περιοχές για να βρούμε την κρυφή πηγή της δηλητηρίασης.

Τα δηλητηριασμένα δολώματα είναι κύρια απειλή και αιτία θανάτου του Ασπροπάρη και άλλων γυπών, όπως ο Μαυρόγυπας και το Όρνιο. Στην Ελλάδα ο πληθυσμός του απειλούμενου με εξαφάνιση Ασπροπάρη έχει πια απομείνει μόνο στη Θράκη, που είμαστε εμείς με τον Κίκο, και στην Κεντρική Ελλάδα, όπου υπάρχει άλλη μια ομάδα ανίχνευσης δηλητηριασμένων δολωμάτων από την Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία.

© Pau (2015)

Ο φαύλος κύκλος της δηλητηρίασης. © Pau (2015)

Παρόλο που κι ο Κίκο κι εγώ λατρεύουμε αυτό που κάνουμε, θα ευχόμασταν να μην είχαμε πολλή δουλειά… Δυστυχώς όμως, η πραγματικότητα δείχνει ότι η παράνομη χρήση των δηλητηριασμένων δολωμάτων συνεχίζει να αποτελεί μεγάλη απειλή για τα άγρια ζώα.

Μόνο το 2014, συνολικά στις δυο περιοχές που ακόμα υπάρχει ο Ασπροπάρης βρέθηκαν 26 νεκρά ζώα που ταυτοποιήθηκαν ως δηλητηριασμένα. Τα πιο κοινά είδη που βρέθηκαν νεκρά ήταν σκυλιά (τσοπανόσκυλα ή/και κυνηγόσκυλα) και αλεπούδες. Σε ορισμένα περιστατικά, εντοπίστηκαν και τα δηλητηριασμένα δολώματα, που στις περισσότερες περιπτώσεις ήταν ένα κομμάτι κρέας εμποτισμένο με δηλητήριο. Οι κύριοι λόγοι χρήσης δηλητηριασμένων δολωμάτων πιθανότατα ήταν η εξόντωση αλεπούς ή λύκου, εξόντωση αδέσποτων σκύλων ή και προσωπικές αντιδικίες μεταξύ βοσκών ή και κυνηγών. Από τα πρώτα τοξικολογικά αποτελέσματα που στείλαμε στα εργαστήρια για ανάλυση, έχουν αναγνωριστεί τρεις δραστικές ουσίες: το Εndosulfan, το Carbofuran και το Methomyl. Τα δυο πρώτα είναι πανίσχυρα φυτοφάρμακα-δηλητήρια, απαγορευμένα στην Ελλάδα. Το Endosulfan έχει απαγορευτεί παγκοσμίως, γιατί ενοχοποείται για τραγικές επιπτώσεις και μεταλλάξεις στον άνθρωπο.

© Guy Shorock / RSPB

© Guy Shorock / RSPB

Με τον Κίκο, είμαστε περήφανοι που παιρνούμε μέρος σε μια τόσο πρωτοποριακή δράση πρόληψης, που συμβάλει στην ανάδειξη της έκτασης της παράνομης χρήσης των δηλητηριασμένων δολωμάτων στην Ελλάδα. Ακόμα κι αν βρισκόμαστε αντιμέτωποι με ένα τόσο άσχημο έγκλημα ενάντια στη φύση, κάθε αποστολή μας δίνει κουράγιο: είμαστε σίγουροι ότι έχουμε σώσει πολλά ζώα-καθαριστές της φύσης, όπως οι γύπες, και έχουμε σταματήσει το θανατηφόρο κύκλο από το να απλωθεί κι άλλο, πολλές φορές κοντά στις περιοχές του Ασπροπάρη.

Για να μάθετε περισσότερα για τις δύο ομάδες ανίχνευσης στη Θράκη και την Κεντρική Ελλάδα, δείτε την αναφορά της δράσης για το 2014.

Αυτή η δράση της ομάδας ανίχνευσης αποτελεί μέρος του προγράμματος LIFE10 NAT/BG/000152, με τίτλο “Επείγοντα μέτρα για την εξασφάλιση της επιβίωσης του Ασπροπάρη (Neophron percnopterus) στη Βουλγαρία και την Ελλάδα το οποίο υλοποιείται σε συνεργασία των: Ορνιθολογική Εταιρεία της Βουλγαρίας (Bulgarian Societyfor the Protection of Birds–BSPB), Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, WWF Ελλάς και Ορνιθολογική Εταιρεία της Μεγάλης Βρετανίας (Royal Society for the Protection of Birds–RSPB). Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ίδρυμα Α.Γ. Λεβέντη.

Τι κάνει τη Γυάρο τόσο ξεχωριστή;

Από άποψη έκτασης η Γυάρος είναι ένα μεγάλο σχετικά νησί (17-18 χλμ2). Πιο συγκεκριμένα όμως, είναι ένα από τα λίγα τόσο μεγάλα νησιά στο Αιγαίο που είτε δεν είναι κατοικημένα σήμερα ή έχουν πολύ λίγο κατοικηθεί στο παρελθόν. Αντίστοιχου μεγέθους έρημα νησιά δεν είναι πολλά στο Αιγαίο. Η Γυάρος βρίσκεται στο κέντρο ενός κύκλου με ακτίνα 10-20 μίλια από τα γύρω νησιά. Είναι δηλαδή και σχετικά απομονωμένο νησί.

φωτογραφία: Andrea Bonetti

φωτογραφία: Andrea Bonetti

Φαίνεται πως 4 κύριοι φυσικοί παράγοντες έπαιξαν ρόλο για τη μη κατοίκησή του ή για τον χαμηλό πληθυσμό του μέσα στους αιώνες (ιστορικοί παράγοντες έχουν παίξει ή μπορεί να έχουν παίξει πολύ σημαντικό ρόλο επίσης αλλά δεν τους εξετάζουμε εδώ).

ΜΕΓΑΛΕΣ ΚΛΙΣΕΙΣ-ΑΓΟΝΑ ΕΔΑΦΗ Το νησί είναι πρακτικά ένας κώνος με μια κεντρική κορυφογραμμή ανάμεσα στα 435 και 490 μέτρα και μέγιστο οριζόντιο πλάτος μόνο 8,76 χλμ, δηλαδή ο λόγος ύψους-πλάτους είναι πολύ μεγάλος. Το κύριο γεωλογικό υπόστρωμα είναι σχιστόλιθοι. Οι μεγάλες κλίσεις και οι σχιστόλιθοι σημαίνουν ότι υπάρχουν ελάχιστα σχετικά επίπεδα μέρη κατάλληλα για καλλιέργεια, τα εδάφη είναι ρηχά και άγονα και σε μεγάλο τμήμα του νησιού (ιδιαίτερα το Β και ΝΔ) σημειώνονται, λόγω κλίσεων, συνεχείς κατολισθήσεις.

φωτογραφία: Andrea Bonetti

φωτογραφία: Andrea Bonetti

ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟΝ ΚΑΙΡΟ. Η γεωγραφική θέση του νησιού είναι τέτοια που είναι εντελώς εκτεθειμένο στα μπουγάζια (βοριάδες) που κατεβαίνουν ανάμεσα Άνδρο και Τήνο και κυρίως ανάμεσα Άνδρο και νότια Εύβοια, δηλαδή του Κάβο Ντόρο, ενός από τα πιο επικίνδυνα, ανεμοδαρμένα και τρικυμιώδη μέρη του Αιγαίου.

ΑΠΟΥΣΙΑ ΛΙΜΑΝΙΩΝ. Το νησί δεν διαθέτει προστατευμένα, υπήνεμα μέρη που μπορούν να χρησιμεύσουν για το δέσιμο σκαφών (λιμάνια) και αυτό σε συνδυασμό με το προηγούμενο σημείο κάνει τη ναυσιπλοῒα και την προσέγγιση στο νησί προβληματική για μεγάλο μέρος του έτους.

ΑΠΟΣΤΑΣΗ. Η απόστασή του από τα γύρω μεγάλα νησιά (10-20 μίλια) είναι καθόλα υπολογίσιμη.

Αντίθετα πάντως σε ό,τι μπορεί να νομίσει κάποιος από επιπόλαιο κοίταγμα, το νησί δεν είναι ξερονήσι αλλά έχει πηγές και πηγάδια με νερό όλο το χρόνο. Αυτό έπαιξε ρόλο και στη δυνατότητα δημιουργίας των φυλακών αλλά και συμβάλλει στην επιβίωση των μεγάλων πληθυσμών αιγοπροβάτων και κουνελιών.

Ο θαλάσσιος χώρος γύρω από το νησί χαρακτηρίζεται από σχετικά βαθιά νερά και έχει δυο κύρια χαρακτηριστικά: εκτεταμένες περιοχές βυθού με υγιείς και θάλλουσες φυκιάδες (κυριαρχούμενες από το φυτό Posidonia oceanica) και επίσης εκτεταμένες περιοχές με τραγάνες. Και οι δυο αυτοί οικότοποι χαρακτηρίζονται ως από τους ευνοϊκότερους για την ανάπτυξη πλούσιων σε είδη και πληθυσμούς βιοκοινωνιών ψαριών και άλλων θαλάσσιων οργανισμών. Τα δυο αυτά χαρακτηριστικά του θαλάσσιου χώρου δεν είναι μοναδικά και κατά πάσα πιθανότητα συναντώνται και σε άλλα νησιά του Αιγαίου στον ίδιο ή και σε μεγαλύτερο βαθμό. Όμως, η απομόνωση του νησιού και η σχετικά ήπια και μη έντονη χρήση από τον άνθρωπο (για τους λόγους που αναφέρθηκαν πιο πάνω αλλά και λόγω των φυλακών και του πεδίου βολής τα τελευταία 70 χρόνια, και φυσικά πιθανώς και λόγω άλλων άγνωστων τυχαίων ή ιστορικών αιτιών) άρα και η χαμηλής έντασης και συχνότητας αλιεία, συνέβαλαν στο ότι οι οικότοποι αυτοί σφύζουν από θαλάσσια ζωή πολύ περισσότερο από άλλες περιοχές με παρόμοια ή συγκρίσιμη  κάλυψη.

φωτογραφία: Andrea Bonetti

φωτογραφία: Andrea Bonetti

Η μεγάλη απόσταση από τα γύρω κατοικημένα νησιά, οι απότομες, αλίμενες και ανεμοδαρμένες ακτές και η πρόσφατη ιστορία του νησιού ως τόπος εξορίας και πεδίο βολής το έχει αφήσει για πολλές δεκαετίες και αιώνες στην ησυχία του, χωρίς έντονη ανθρώπινη χρήση. Έτσι, στις απότομες και βραχώδεις βόρειες και δυτικές ακτές που κυριαρχούνται από μεγάλες εκτάσεις με σχετικά πρόσφατες κατολισθήσεις και σε συνδυασμό με την κεντρική του θέση στο Αιγαίο, δημιουργήθηκαν ιδανικές συνθήκες για την εγκατάσταση εδώ μιας μεγάλης αναπαραγωγικής αποικίας μύχων της Μεσογείου. Οι μύχοι είναι γνήσια μεταναστευτικά θαλασσοπούλια που όλη τη μέρα γυρνοβολούν ψάχοντας την τροφή τους σε μεγάλες αποστάσεις στα πέλαγα (ως και πάνω από 250 χιλιόμετρα από την αποικία), φτιάχνουν τις φωλιές τους σε λαγούμια και τρύπες στο έδαφος ή σε σχισμές κάτω από τα βράχια και τις οποίες φωλιές επισκέπτονται μόνο τη νύχτα. Είναι δε πολύ ευάλωτα στην ενόχληση από τον άνθρωπο και υποφέρουν υψηλή θήρευση κυρίως από τους αρουραίους που έχει εισαγάγει ο άνθρωπος στα νησιά. Ας σημειωθεί ότι στις απότομες και απομονωμένες πλαγιές της Γυάρου οι πυκνότητες αρουραίων είναι πολύ χαμηλότερες από ότι  στις περιοχές γύρω από τις φυλακές στο Α τμήμα του νησιού.

Τα αιγοπρόβατα και τα αγριοκούνελα που έχουν εισαχθεί στο άγνωστο παρελθόν από τον άνθρωπο αποτελούν  άφθονη πηγή τροφής για μια πλειάδα αρπακτικά πουλιά που και λόγω ησυχίας και απομόνωσης φωλιάζουν ανενόχλητα στις απόκρημνες περιοχές όπως και οι μαυροπετρίτες που αξιοποιούν μια άλλη άφθονη εποχιακά πηγή τροφής, τα μεταναστευτικά πουλιά.

Η -τυχαία- παρουσία κατάλληλων σπηλαίων και η έλλειψη ενόχλησης από τον άνθρωπο αλλά και τα γύρω πλούσια ψαροτόπια προσέλκυσαν τις Μεσογειακές φώκιες που βρίσκουν εδώ τόσο στις σπηλιές όσο και στις μικρές ανοιχτές παραλίες τα ιδανικά μέρη για να γεννήσουν, να θηλάσουν και να μεγαλώσουν τα μικρά τους.

Συνοψίζοντας: μια σειρά από φυσικά  (γεωγραφική θέση σε σχέση με άλλα μεγαλύτερα νησιά, έντονο ανάγλυφο, μεγάλες κλίσεις, βραχώδη και άγονα εδάφη, έκθεση στους δυσμενείς καιρούς, μεγάλες φυκιάδες και τραγάνες) και ιστορικά (τόπος εξορίας, πεδίο βολής) χαρακτηριστικά της Γυάρου, από τη μια εμπόδισαν την ανάπτυξη μεγάλων οικισμών ή κράτησαν την έντονη ανθρώπινη παρουσία μακριά από το νησί για αιώνες και από την άλλη τα χαρακτηριστικά αυτά σε συνδυασμό ακριβώς με την απουσία έντονης ανθρώπινης παρουσίας και ενόχλησης επέτρεψαν εδώ την εγκατάσταση, τη μακρόχρονη διατήρηση και την ανάπτυξη, αξιοσημείωτων πληθυσμών από πολύτιμα είδη της φυσικής μας κληρονομιάς όπως της μεσογειακής φώκιας, διαφόρων αρπακτικών πουλιών και του μύχου της Μεσογείου.

Γιώργος Κατσαδωράκης

Διηπειρωτική Συνάντηση Εργασίας για τον Ασπροπάρη

Αρχές Ιουλίου και η ομάδα του WWF Ελλάς στη Δαδιά ταξίδεψε ως τη Σόφια για να συμμετάσχει στη Διηπειρωτική Συνάντηση Εργασίας με θέμα τη διατήρηση του Παγκοσμίως Απειλούμενου Ασπροπάρη. Κύριος στόχος της συνάντησης, η ανάπτυξη ενός Διεθνούς Σχεδίου Δράσης για τις Μεταναστευτικές Διαδρομές του Ασπροπάρη ώστε να διασφαλιστεί η επιβίωση των εναπομείναντων πληθυσμών του είδους στα Βαλκάνια, την Κεντρική Ασία και τον Καύκασο.

FAP1

Στη συνάντηση συμμετείχαν πάνω από 70 κυβερνητικοί αξιωματούχοι και ειδικοί από 33 χώρες στις οποίες οι γύπες αναπαράγονται, διαχειμάζουν και επισκέπτονται. Πέρα από την περιοχή των Βαλκανίων, της Τουρκίας και άλλων ευρωπαϊκών χωρών στη συνάντηση συμμετείχαν ειδικοί από τη Μέση Ανατολή (Ιράν, Ομάν, Ισραήλ, Ιορδανία, Συρία, Λίβανος, ΗΑΕ), την Κεντρική Ασία (Τουρκμενιστάν, Ουζμπεκιστάν, Αρμενία, Αζερμπαϊτζάν, Γεωργία, Καζακστάν) και την Αφρική (Τσαντ, Τζιμπουτί, Αίγυπτο, Αιθιοπία, Νιγηρία, Νίγηρα).

Η συνάντηση εργασίας διήρκησε 3 μέρες δίνοντας μας την ευκαιρία να συζητήσουμε για το σύνολο των παραγόντων που επηρεάζουν την επιβίωση του Ασπροπάρη. Αναγνωρίστηκαν οι σημαντικότερες απειλές για το είδος που είναι υπεύθυνες για τη συρρίκνωση του πληθυσμού του και αξιολογήθηκαν τα απαραίτητα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για να εξασφαλιστεί η επιβίωση του Ασπροπάρη.

fap_3

Όπως ήταν αναμενόμενο μεταξύ των διαφορετικών περιοχών και χωρών υπήρξαν αρκετές διαφοροποιήσεις ως προς τις απειλές που αντιμετωπίζει το είδος αλλά και τα αίτια πίσω από αυτές. Εντούτοις, οι απειλές που αξιολογήθηκαν ότι έχουν τις μεγαλύτερες επιπτώσεις, αποτελούν κοινό τόπο για το μεγαλύτερο τμήμα της περιοχής εξάπλωσης των πληθυσμών στα Βαλκάνια, την Κεντρική Ασία και τον Καύκασο: δηλητηρίαση λόγω δολωμάτων, αγροχημικών και του μόλυβδου στα κυνηγετικά σκάγια, ανεπαρκής διαθεσιμότητα τροφής, πρόσκρουση με ανεμογεννήτριες, ηλεκτροπληξία σε γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικού ρεύματος, ενόχληση κατά την αναπαραγωγική περίοδο και παράνομη θανάτωση (είτε για διασκέδαση είτε για παράνομη εμπορία).

Ως προς τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν τέθηκαν ορισμένες προτεραιότητες: ενδυνάμωση υπεύθυνων αρχών στην Κεντρική Ασία, την Αφρική και τη Μέση Ανατολή, εκπόνηση μελετών για τον Ασπροπάρη εκτός των περιοχών αναπαραγωγής, δημιουργία δικτύου για την πιο άμεση ανταλλαγή πληροφοριών, μείωση της απειλής απ’ όλα τα είδη δηλητηρίασης, πιο αποτελεσματικός έλεγχος της παράνομης θανάτωσης, εμπορίας και όχλησης, εφαρμογή πρακτικών για την ελάττωση των περιστατικών ηλεκτροπληξίας και συγκρούσεων με ανεμογεννήτριες.

fap2

Στο τέλος της συνάντησης όλοι οι συμμετέχοντες συνέταξαν Διακήρυξη (μπορείτε να κατεβάσετε την αγγλική εκδοσής της στον σύνδεσμο: http://www.lifeneophron.eu/download/pages/201/EVFAP_Declaration.pdf) μέσω της οποίας καλούνε όλους τους υπεύθυνους να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα για την εξασφάλιση της επιβίωσης του Ασπροπάρη.

Ευελπιστούμε ότι το Διεθνές Σχέδιο Δράσης για τον Ασπροπάρη που θα καταρτιστεί ως αποτέλεσμα αυτής της συνάντησης, θα αποτελέσει εφαλτήριο για την ενίσχυση της διηπειρωτικής συνεργασίας και την υλοποίηση μέτρων προστασίας που θα διασφαλίσουν την μακροπρόθεσμη επιβίωση των πληθυσμών του Ασπροπάρη στα Βαλκάνια, την Κεντρική Ασία και τον Καύκασο, την Αφρική και τη Μέση Ανατολή.

Η συνάντηση εργασίας πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του Προγράμματος LIFE+ “H Επιστροφή του Ασπροπάρη” το οποίο υλοποιείται σε συνεργασία των: Ορνιθολογική Εταιρεία της Βουλγαρίας (Bulgarian Society for the Protection of Birds – BSPB), Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, WWF Ελλάς και Ορνιθολογική Εταιρεία της Μεγάλης Βρετανίας (Royal Society for the Protection of Birds – RSPB). Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ίδρυμα Α.Γ. Λεβέντη.

Φωτιά πάνω από το σπίτι της καρέτα

Πρόσφατη μεγάλη φωτιά που ξέσπασε στην περιοχή του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ζακύνθου (ΕΘΠΖ), στο Σκοπό, αποτέφρωσε εκατοντάδες στρέμματα χαμηλής δασικής βλάστησης και καλλιεργειών. Λόγω της έντασης του αέρα και του δυσπρόσιτου ανάγλυφου της περιοχής, η φωτιά γρήγορα επεκτάθηκε.OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Μεγάλη ήταν η ανησυχία μας ειδικά για τα Σεκάνια, τη σημαντικότερη παραλία ωοτοκίας της καρέτα σε όλη τη Μεσόγειο!

seksmall

Λόγω των έντονων φαινομένων διάβρωσης στην ευρύτερη περιοχή, μία ενδεχόμενη καταστροφή της επιφανειακής βλάστησης θα μετέφερε μεγάλες ποσότητες χώματος στην παραλία και θα αλλοίωνε τα χαρακτηριστικά της άμμου  όπου οι Caretta caretta φτιάχνουν τις φωλιές τους.

OLYMPUS DIGITAL CAMERAOLYMPUS DIGITAL CAMERAΕπίγειες δυνάμεις της πυροσβεστικής από το Νομό Ζακύνθου και την Πελοπόννησο καθώς και το εκπαιδευμένο προσωπικό του ΕΘΠΖ με το πυροσβεστικό όχημα του, επιχείρησαν για να σβήσουν τα πολλαπλά μέτωπα. Στην κατάσβεση συνέβαλαν δια αέρος αεροπλάνα και ελικόπτερα, που ευτυχώς έκαναν το θαύμα τους!

Ο πυροφύλακας του WWF και οι δεξαμενές ανεφοδιασμού με νερό.

Ο πυροφύλακας του WWF και οι δεξαμενές ανεφοδιασμού με νερό.

Το WWF Ελλάς ήταν φυσικά εκεί! Ο πυροφύλακάς μας ειδοποίησε άμεσα την πυροσβεστική μόλις ξέσπασε η φωτιά ενώ σε όλη τη διάρκειά της συνεργάτες του WWF βρίσκονταν σε συντονισμό με την πυροσβεστική, την ΠΕ Ζακύνθου και το Δήμο ώστε να  διευκολύνουν την ανεφοδιασμό των πυροσβεστικών οχημάτων με νερό από τις εγκατεστημένες από το WWF υδατοδεξαμενές στην περιοχή (40 κυβικά), εφόσον θα υπήρχε ανάγκη.

Την επόμενη μέρα «μέσα στο μαύρο αποτύπωμα της φωτιάς» η ευχάριστη είδηση ότι οι δύο πρώτες φωλιές έσκασαν στα Σεκάνια επανέφερε την αισιοδοξία μας…

H επόμενη μέρα. Η φωτιά σταμάτησε στο κατώφλι των Σεκανίων (δεξιά τα καμένα).

Η φωτιά σταμάτησε στο κατώφλι των Σεκανίων (δεξιά βλέπουμε τα καμένα).

Φόλες στην καρδιά του Κομψάτου

Image

Βαθιά στη χαράδρα του ποταμού Κομψάτου πίσω από τα Θρακικά Μετέωρα καταγράφτηκε πριν λίγες ημέρες ένα πολύ σοβαρό περιστατικό δηλητηριασμένων δολωμάτων. Σε πολύ μικρή απόσταση από τη φωλιά του μοναδικού ζευγαριού ασπροπάρη της κοιλάδας του Κομψάτου και ένα από τα 5 εναπομείναντα ζευγάρια της Θράκης σύμφωνα με τα στοιχεία της φετινής χρονιάς, εντοπίστηκαν 11 δηλητηριασμένα ζώα.

κυνηγόσκυλο2_0591small

Ο εκπαιδευμένος σκύλος Κίκο δίπλα από δηλητηριασμένο κυνηγόσκυλο

Τη Δευτέρα 13 Ιουλίου η ομάδα ανίχνευσης δηλητηριασμένων δολωμάτων βρέθηκε σε βαθιά χαράδρα κάτω από το Ταγγαίο σε περιοχή με το τοπωνύμιο «Γιδότοπος» μαζί με έναν δασοφύλακα από το Δασονομείο Ιάσμου και τον κτηνοτρόφο που είχε χάσει πολλά σκυλιά. Ο Κίκο, ο εκπαιδευμένος σκύλος μας, εντόπισε 7 τσοπανόσκυλα που τα αναγνώρισε ο κτηνοτρόφος ως δικά του, 2 κυνηγόσκυλα, 1 αλεπού και 1 λύκο. Η συνολική εικόνα τραγική. Άλλα ζώα κρεμασμένα σε κλαδιά δίπλα στην όχθη του ποταμού, άλλα μισο-δαγκωμένα και άλλα ολοσχερώς φαγωμένα. Όλα τα ζώα ήταν σε προχωρημένη σήψη και δεν συλλέχθηκαν για τοξικολογικές αναλύσεις. Θάφτηκαν επιτόπου και καλύφθηκαν με πέτρες. Σε ένα από τα σκυλιά εντοπίστηκαν και κουτσουλιές από πουλιά δίπλα του.

Στη καρδιά της Ζώνης Ειδικής Προστασίας του Κομψάτου (GR1130012) κάποιοι ασυνείδητοι χρησιμοποίησαν φόλες αψηφώντας τις επιπτώσεις. Η περιοχή δεν είναι σημαντική μόνον για τον ασπροπάρη, αλλά και για τα άλλα δυο είδη γυπών, όρνιο και μαυρόγυπα. Ένα ζευγάρι όρνιων φωλιάζει κάθε χρόνο στα Θρακικά Μετέωρα, ενώ αρκετοί μαυρόγυπες επισκέπτονται την περιοχή για τροφοληψία μιας και διατηρεί πολλά κτηνοτροφικά ζώα. Χαμηλότερα στη κοιλάδα φωλιάζει ένα ζευγάρι Θαλασσαετού, ενώ και άλλα είδη αετών ευκαιριακά πτωματοφάγων φωλιάζουν στην περιοχή, όπως ο Χρυσαετός, κλπ.

Στο χάρτη φαίνονται οι θέσεις των νεκρών ζώων. Στο σημείο με τα δηλητηριασμένα δολώματα ο Κίκο εντόπισε κόκκαλα, πιθανώς με φάρμακο, που στάλθηκαν για τοξικολογική ανάλυση στο Τμήμα Κτηνιατρικής Νομού Ροδόπης.

δολώματα_130715Όλα τα ευρήματα κατά μήκος του ποταμού Κομψάτου

Από όσα μπορέσαμε να μάθουμε πιθανή αιτία για τις φόλες ήταν η θανάτωση των σκυλιών του κτηνοτρόφου, αλλά αυτό θα διερευνηθεί μετά τη μήνυση που ο κτηνοτρόφος κατέθεσε στο Δασονομείο Ιάσμου.

Αυτό το περιστατικό είναι το πιο εκτεταμένο και σοβαρότερο περιστατικό που έχουμε καταγράψει στην περιοχή της Θράκης τα τελευταία 2 χρόνια. Αρκετοί βοσκοί έχουν παραπονεθεί ότι χάνουν τσοπανόσκυλα κάθε χρόνο στην ορεινή περιοχή της Θράκης από φόλες και αυτό το περιστατικό έρχεται να επιβεβαιώσει τις πληροφορίες τους.

Πέραν των επιπτώσεων τέτοιων περιστατικών στην άγρια ζωή και στα ζώα εργασίας, πρέπει να αναλογιστούμε και τις σοβαρές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία, καθώς τα ζώα που πεθαίνουν δίπλα στο ποτάμι μολύνουν το νερό με τοξικές ουσίες.

Λύκος_0587smallΣτην όχθη του ποταμού ο δηλητηριασμένος λύκος

Σήμερα η συνεργάτης μας Elzbieta Kret επισκέφθηκε στην περιοχή των Θρακικών Μετεώρων και ευτυχώς επιβεβαίωσε ότι το μοναδικό ζευγάρι του ασπροπάρη είναι ζωντανό!

Η δράση της ομάδας ανίχνευσης αποτελεί μέρος του προγράμματος LIFE10 NAT/BG/000152, με τίτλο “Επείγοντα μέτρα για την εξασφάλιση της επιβίωσης του Ασπροπάρη (Neophron percnopterus) στη Βουλγαρία και την Ελλάδα το οποίο υλοποιείται σε συνεργασία των: Ορνιθολογική Εταιρεία της Βουλγαρίας (Bulgarian Societyfor the Protection of Birds–BSPB), Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, WWF Ελλάς και Ορνιθολογική Εταιρεία της Μεγάλης Βρετανίας (Royal Society for the Protection of Birds–RSPB). Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ίδρυμα Α.Γ. Λεβέντη.

Πρέπει να μποϊκοτάρουμε τη Nutella;

H Σεγκολέν Ρουαγιάλ, η γαλλίδα Υπουργός Περιβάλλοντος πριν λίγες μέρες απηύθυνε έκκληση στην τηλεόραση για μποϊκοτάζ ενάντια στη Nutella! Η Nutella πρέπει να στραφεί σε χρήση άλλων υλικών, είπε η Ρουαγιάλ, γιατί η Nutella παρασκευάζεται με φοινικέλαιο και οι φυτείες των φοινικόδεντρων εξαφανίζουν τα τροπικά δάση.

Καταστρέφει τον πλανήτη; © iStock / Getty images

Nutella: νόστιμη, αλλά μήπως καταστρέφει τον πλανήτη; © iStock / Getty images

Το φοινικέλαιο είναι πράγματι, μετά τη ζάχαρη, το μεγαλύτερο συστατικό της Νουτέλα. Το φοινικέλαιο το συναντάμε επίσης σε πάρα πολλά καθημερινά μας προϊόντα: πατατάκια, σοκολάτες, μπισκότα, κραγιόν, καλλυντικά και απορρυπαντικά. Το φοινικέλαιο έχει ιδιαίτερες ιδιότητες. Είναι στερεό σε θερμοκρασία δωματίου και επίσης άγευστο. Γι’αυτό και είναι εξαιρετικά ελκυστικό για διάφορες βιομηχανικές χρήσεις. Βρίσκεται σχεδόν παντού και είτε μας αρέσει, είτε όχι, όλοι μας το καταναλώνουμε καθημερινά. Όμως η καλλιέργεια φυτικών ελαίων απαιτεί μεγάλες εκτάσεις. Οι φοίνικες αναπτύσσονται μόνο σε τροπικές περιοχές, δηλαδή τις περιοχές του πλανήτη μας με το μεγαλύτερο πλούτο σπάνιων ειδών. Δυστυχώς, πολύ συχνά, τροπικά δάση καταστρέφονται για να γίνουν φυτείες φοινικόδεντρων. Στην Ινδονησία και η Μαλαισία 30% της τεράστιας αποψίλωσης δασών που έχουν υποστεί οφείλεται στο φοινικέλαιο. Οι φυτείες φοινικόδεντρων έχουν επεκταθεί ήδη σε περίπου 16 εκατομμύρια εκτάρια παγκοσμίως (έκταση μεγαλύτερη από την επιφάνεια όλης της Ελλάδας). Το φοινικέλαιο κινδυνεύει να γίνει συνώνυμο με την εξαφάνιση του ουραγκοτάγκου.

Εδώ ήταν τροπικό δάσος. Τώρα είναι φυτεία φοινικέλαιου. Βόρνεο, Μαλαισία. © naturepl.com / Juan Carlos Munoz / WWF

Εδώ ήταν τροπικό δάσος και σπίτι για τον ουρακοτάγκο. Τώρα είναι φυτεία φοινικέλαιου. Βόρνεο, Μαλαισία. © naturepl.com / Juan Carlos Munoz / WWF

Θα ήταν καλύτερο η Ferrero να ακολουθήσει το κάλεσμα της Ρουαγιάλ και να στραφεί σε άλλα συστατικά; Τι εναλλακτικές θα υπήρχαν; Ας πάρουμε το έλαιο καρύδας. Οι κοκοφοίνικες που παράγουν τις καρύδες αναπτύσσονται σε παρόμοιες συνθήκες και περιοχές όπως τα φοινικόδεντρα. Όμως είναι πολύ λιγότερο αποδοτικά δέντρα, και θα απαιτούσαν περίπου 5 φορές την έκταση του φοινικόδεντρων για την ίδια ποσότητα φυτικού ελαίου! Αν πάλι το φοινικέλαιο αντικατασταθεί για παράδειγμα από σογιέλαιο, τότε πάμε από το κακό στο χειρότερο αφού χρειάζεται 7 φορές την έκταση του φοινικέλαιου (αφήνοντας κατά μέρος το θέμα της μεταλλαγμένης σόγιας). Το ηλιέλαιο, παρόλο που δεν αναπτύσσεται σε τροπικές περιοχές, και πάλι χρειάζεται πολύ περισσότερο χώρο από το φοινικέλαιο. Η αλήθεια είναι πως τα φοινικόδεντρα μεγαλώνουν εξαιρετικά γρήγορα και είναι τα πιο αποδοτικά παράγωγα φυτικού ελαίου στον κόσμο. Επίσης, τα φοινικόδεντρα είναι σημαντική πηγή εισοδήματος για τις αναπτυσσόμενες χώρες που τα καλλιεργούν.

Η συγκομιδή για παραγωγή φοινικέλαιου γίνεται ακόμα με το χέρι και δίνει θέσεις εργασίας στις αναπτυσσόμενες χώρες. © James Morgan  / WWF-International

Συγκομιδή για παραγωγή φοινικέλαιου. Γίνεται ακόμα με το χέρι και δίνει θέσεις εργασίας στις αναπτυσσόμενες χώρες. © James Morgan / WWF-International

Οπότε τι εναλλακτική μας μένει;

Η μόνη πραγματική εναλλακτική λύση είναι το βιώσιμο φοινικέλαιο. Το WWF εργάζεται για την ανάπτυξη της στρογγυλής τραπέζης για το βιώσιμο φοινικέλαιο (RSPO), η οποία απαιτεί συμμόρφωση με ορισμένα ελάχιστα πρότυπα για την παραγωγή χωρίς υπέρμετρο οικολογικό αντίκτυπο. Υπάρχουν όμως προβλήματα και περιπτώσεις όπου τα κριτήρια παραβιάζονται. Επίσης, το RSPO δεν είναι ένα οικολογικό σήμα και χρειάζονται ακόμα αυστηρότερα κριτήρια. Υπάρχουν ακόμα ελλείψεις στην προσπάθεια πιστοποίησης του βιώσιμου φοινικέλαιου, όμως από την άλλη, είναι ο μοναδικός βιώσιμος δρόμος. Και το μποϊκοτάζ της Nutella; Τυχαίνει η Ferrero, η παραγωγός της Nutella, να είναι μία από τις λίγες μεγάλες εταιρείες που είναι πρόθυμες να μάθουν από πού προέρχεται και υπό ποιες συνθήκες παράχθηκε η πρώτη ύλη που χρησιμοποιούν. Αντίθετα με πολλές άλλες μεγάλες εταιρίες (δες π.χ. την εκστρατεία της Greenpeace ενάντια στη Nestle και το KitKat πριν μερικά χρόνια.) Η Ferrero χρησιμοποιεί πιστοποιημένο φοινικέλαιο και στηρίζει τις πρωτοβουλίες για την πιστοποίησή του με αυστηρά κριτήρια. Οπότε η γαλλίδα υπουργός περιβάλλοντος έβαλε λάθος στόχο και ¨έκανε λάθος πρόταση. Το θετικό όμως είναι ότι κατάφερε να φέρει το θέμα του φοινικέλαιου στη δημοσιότητα.

Πηγή: http://www.wwf.de

Η καρδιά του Ασπροπάρη χτύπησε για μια μέρα στις Σάπες

Παρασκευή 5 Ιουνίου – Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος: Το Διαπολιτιστικό Δημοτικό Σχολείο Σαπών εξοπλίζεται με τα απαραίτητα και εξορμά για ακόμα μια φορά στους δρόμους της πόλης για να φωνάξει υπέρ του Ασπροπάρη.

Μάσκες στα πρόσωπα, πλακάτ ψηλά στον ουρανό, ενημερωτικά φυλλάδια στα χέρια, 60 μαθητές πορεία με το πανό «Σεβασμός στα ζώα και τη φύση» στην κορυφή και φωνές στη διαπασών.

Ημέρα λαϊκής αγοράς και οι δρόμοι της πόλης είναι γεμάτοι με κόσμο. Ανάμεσα στους πάγκους με τα λαχανικά και τα φρούτα ελίσσονται οι πρεσβευτές του μοναδικού αυτού απειλούμενου είδους για να αφυπνίσουν τους συμπολίτες τους για ένα από τα βασικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει: τα δηλητηριασμένα δολώματα!

Η πορεία τερματίζει στην πλατεία του Δημαρχείου, όπου τα συνθήματα των μαθητών δίνουν τη θέση τους στη σιωπηλή διαμαρτυρία. Το σύνθημα της ημέρας «οι φόλες σπέρνουν θάνατο γι’ αυτό δεν είναι λύση, σεβασμός στα ζώα και στη φύση» έγινε τραγούδι στα χείλη όλων μας!

Εικόνα 1. Στους δρόμους των Σαπών

Εικόνα 1. Στους δρόμους των Σαπών

Εικόνα 2. Το πανό στην κορυφή

Εικόνα 2. Το πανό στην κορυφή

Εικόνα 3. Στη λαϊκή αγορά της πόλης

Εικόνα 3. Στη λαϊκή αγορά της πόλης

Εικόνα 4. Πλακάτ υπέρ των ζώων (άγριων, αδέσποτων, συντροφιάς) & ενάντια στις φόλες

Εικόνα 4. Πλακάτ υπέρ των ζώων (άγριων, αδέσποτων, συντροφιάς) & ενάντια στις φόλες

Εικόνα 5. Οι μαθητές του Διαπολιτιστικού Δημοτικού Σχολείου Σαπών πρωτοπορούν στη μάχη ενάντια στις φόλες

Εικόνα 5. Οι μαθητές του Διαπολιτιστικού Δημοτικού Σχολείου Σαπών πρωτοπορούν στη μάχη ενάντια στις φόλες

Εικόνα 6. Έξω από το Δημαρχείο των Σαπών

Εικόνα 6. Έξω από το Δημαρχείο των Σαπών

Εικόνα 6. Το μήνυμα διαδίδεται σιωπηρά

Εικόνα 7. Το μήνυμα διαδίδεται σιωπηρά

Εικόνα 8. Σάπες: η πόλη όπου διαδηλώνουν Ασπροπάρηδες

Εικόνα 8. Σάπες: η πόλη όπου διαδηλώνουν Ασπροπάρηδες

Η δράση αυτή αποτελεί μέρος του προγράμματος LIFE10 NAT/BG/000152, με τίτλο “Επείγοντα μέτρα για την εξασφάλιση της επιβίωσης του Ασπροπάρη (Neophron percnopterus) στη Βουλγαρία και την Ελλάδα το οποίο υλοποιείται σε συνεργασία των: Ορνιθολογική Εταιρεία της Βουλγαρίας (Bulgarian Societyfor the Protection of Birds–BSPB), Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, WWF Ελλάς και Ορνιθολογική Εταιρεία της Μεγάλης Βρετανίας (Royal Society for the Protection of Birds–RSPB). Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ίδρυμα Α.Γ. Λεβέντη.

Κίνδυνος για τα οικόσιτα ζώα και τους γύπες οι φόλες στο Σουφλί

Πολύτιμα ζώα συντροφιάς, φύλαξης και κυνηγιού χάθηκαν άδικα από την εμμονή κάποιου ή κάποιων να χρησιμοποιούν κατ’ επανάληψη φόλες. Σε 4 μήνες, 8 τουλάχιστον ζώα έχουν δηλητηριαστεί στην ίδια περιοχή του Σουφλίου και πιθανά να έχουν πεθάνει και άλλα που δεν έχουν εντοπιστεί. Σε μια μικρή έκταση βρέθηκαν 4 κυνηγόσκυλα, 3 τσοπανόσκυλα-φύλακες κτημάτων και 1 αλεπού. Τα περιστατικά αποτυπώνονται στο χάρτη.

Soufli_map_blogΗ περιοχή είναι αγροτική με αμπέλια και χωράφια και βρίσκεται εντός του Εθνικού Πάρκου δάσους Δαδιάς και εντός της περιοχής όπου μπορούν να τραφούν οι σπάνιοι γύπες με νεκρά ζώα.

Η αιτία των κατ’ επανάληψη περιστατικών άγνωστη. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες των κατοίκων που έχασαν τα ζώα τους, η θανάτωση αλεπούδων που κάνουν ζημιά σε κοτέτσια ίσως είναι πιθανή αιτία. Κάποιοι ανέφεραν ότι δηλητηριάστηκαν και γάτες. Στο πρώτο περιστατικό του Φεβρουαρίου, ο ανιχνευτής Κίκο βρήκε δηλητηριασμένο δόλωμα στο σημείο που είχε δηλητηριαστεί το πρώτο κυνηγόσκυλο και άμεσα η τοπική μας ομάδα κατέθεσε μήνυση κατά αγνώστου. Δεν πιστεύαμε ότι αυτό θα συνεχιζόταν, κι όμως 1-2 θύματα το μήνα ως και τον Μάιο συνέχισαν να εντοπίζονται από τους ιδιοκτήτες τους και 1 ακόμα θύμα από τον Κίκο ο οποίος έκανε συνολικά 6 περιπολίες για ανεύρευση άλλων ζώων ή δολωμάτων.

IMG_0371smallΟ Κίκο δίπλα στο σκυλί που εντόπισε στις 19 Απριλίου

Κάποια από τα ευρήματα έχουν σταλεί με τη συνδρομή του Αγροτικού Κτηνιατρείου Σουφλίου για τοξικολογική ανάλυση, τα αποτελέσματα των οποίων αναμένονται για να πιστοποιηθεί το δηλητήριο που έχει χρησιμοποιηθεί.

Τα τελευταία περιστατικά ήταν τον Μάιο, ενώ πριν λίγο καιρό οι μαθητές του Σουφλίου που έχουν υιοθετήσει ένα από τα τελευταία ζευγάρια του ασπροπάρη του δάσους Δαδιάς, διαμαρτύρονταν ενάντια στις φόλες στο κέντρο του Σουφλίου.

Χρειάζεται να ενημερωθούν οι κάτοικοι της περιοχής για να διαφυλάξουν τα ζώα τους και να ενημερώσουν άμεσα τις αρχές για οποιαδήποτε απώλεια ζώων με ενδείξεις δηλητηρίασης για να πιστοποιηθεί η δηλητηρίαση και να ελεγχθεί εκ νέου η περιοχή για άλλα θύματα με τη βοήθεια του Kίκο.

Η δράση της ομάδας ανίχνευσης αποτελεί μέρος του προγράμματος LIFE10 NAT/BG/000152, με τίτλο “Επείγοντα μέτρα για την εξασφάλιση της επιβίωσης του Ασπροπάρη (Neophron percnopterus) στη Βουλγαρία και την Ελλάδα το οποίο υλοποιείται σε συνεργασία των: Ορνιθολογική Εταιρεία της Βουλγαρίας (Bulgarian Society for the Protection of Birds–BSPB), Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, WWF Ελλάς και Ορνιθολογική Εταιρεία της Μεγάλης Βρετανίας (Royal Society for the Protection of Birds–RSPB). Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ίδρυμα Α.Γ. Λεβέντη.