Οι «υπέροχοι» κάτοικοι των νησιωτικών υγρότοπων…

Η προστασία των νησιωτικών υγρότοπων δεν αποτελεί μια επιστημονική άσκηση επί χάρτου ούτε αφορά απλώς και μόνο στη διατήρηση όμορφων οικοσυστημάτων της Ελλάδας. Η προστασία τους είναι επιτακτική κυρίως γιατί τα μικρά αυτά διαμάντια, συνιστούν πολύτιμους θύλακες ζωής και «στέγη» μιας μοναδικής βιοποικιλότητας.

14 από τα 22 αυτόχθονα είδη αμφιβίων και όλα τα υδρόβια ερπετά της Ελλάδας (2 ποταμοχελώνες και 2 νερόφιδα) απαντώνται και σε υγρότοπους των νησιών. Μάλιστα, τα δύο μοναδικά ενδημικά είδη της χώρας μας, απαντούν μόνο σε νησιωτικούς υγρότοπους: Ο βάτραχος της Καρπάθου στην Κάρπαθο (ίσως και τη Ρόδο) και ο Κρητικός βάτραχος στην Κρήτη. Με λίγα λόγια, υποβάθμιση αυτών των οικοσυστημάτων θα σημάνει και ευθεία απειλή εξαφάνισης για αυτά τα είδη.

Καθώς οι υγρότοποι υποβαθμίζονται με ταχείς ρυθμούς, η επιβίωση των  νησιώτικων πληθυσμών των αμφιβίων και υδρόβιων ερπετών γίνεται όλο και πιο αβέβαιη.

Advertisements

2 thoughts on “Οι «υπέροχοι» κάτοικοι των νησιωτικών υγρότοπων…

  1. Pelophylax cerigensis (ο Βάτραχος της Καρπάθου)

    Το είδος Pelophylax cerigensis είναι ενδημικό της Ελλάδας. Εξαπλώνεται στην Κάρπαθο, όπου και απαντάται κατά τα τελευταία χρόνια σε μία τοποθεσία. Κατά τα τελευταία χρόνια παρατηρούνται τάσεις σημαντικής μείωσης του πληθυσμού του είδους στην Κάρπαθο, ωστόσο στην τοποθεσία εμφάνισής του θεωρείται “κοινό”. Μέχρι πρόσφατα, θεωρούνταν πως το είδος υπήρχε και στη Ρόδο (Beerli 1994, Beerli et al. 1994, 1996), ωστόσο πρόσφατα δεδομένα (Lymberakis et al. 2007) τοποθετούν τον πληθυσμό της Ρόδου στο είδος Pelophylax bedriagae, γεγονός που καθιστά την ελληνική αξιολόγηση διαφορετική από τη διεθνή.
    Ενδιαιτεί κατά κανόνα σε μόνιμα ή εποχικά τέλματα και λιμνούλες γλυκού νερού, καθώς και σε ρυάκια μόνιμης ή εποχικής ροής. Το είδος δεν έχει μελετηθεί όσον αφορά την οικολογία του, ωστόσο θεωρείται πως αυτή προσομοιάζει με εκείνη των υπολοίπων “πράσινων” βατράχων του γένους Pelophylax.
    Το τελικό μήκος του είδους δεν ξεπερνά τα 7cm. Ημερόβιος, ντροπαλός βάτραχος που συχνά λιάζεται έξω από το νερό και βουτά μέσα σε αυτό μόλις αισθανθεί κίνδυνο. Ζευγαρώνει την άνοιξη και τα θηλυκά γεννούν αυγά σε αρκετές συστάδες μερικών εκατοντάδων μέσα στο νερό.
    Το είδος περιλαμβάνεται στο Παράρτημα V της Oδηγίας των Οικοτόπων (92/43/ΕΟΚ) και στο Παράρτημα ΙII της Σύμβασης της Βέρνης ως Rana ridibunda. Ακόμη απειλείται με εξαφάνιση και κατατάσσεται στην κατηγορία “Κρισίμως Κινδυνεύοντα” στην κόκκινη λίστα της IUCN.
    Οι κυριότερες απειλές του είδους είναι η υποβάθμιση και καταστροφή των ενδιαιτημάτων του λόγω των εκτεταμένων κλιματικών αλλαγών και των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων. Άλλες απειλές είναι η συγκομιδή για επιστημονικές και ερευνητικές δραστηριότητες, καθώς και η περιορισμένη εξάπλωσή του.
    Απαιτείται η εφαρμογή δράσεων διαχείρισης σε εθνικό και τοπικό επίπεδο, η εφαρμογή προγραμμάτων ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης σε τοπικό και εθνικό επίπεδο, καθώς και η εκπόνηση ερευνητικών προγραμμάτων για τη λεπτομερή μελέτη της βιολογίας και οικολογίας του είδους, τον ακριβή προσδιορισμό και την αντιμετώπιση των απειλών και την παρακολούθηση (monitoring) των τοπικών πληθυσμών. Επιπλέον, απαιτείται η ανάπτυξη και υλοποίηση προγραμμάτων προστασίας, διαχείρισης και αποκατάστασης των ενδιαιτημάτων του είδους, καθώς και επανεισαγωγές του σε περιοχές που προϋπήρχε.
    Τις παραπάνω δράσεις στοχεύει να υλοποιήσει ο Φορέας Διαχείρισης Καρπάθου – Σαρίας ο οποίος δραστηριοποιείται στην ευρύτερη προστατευόμενη περιοχή από το 2007.

    • Ευχαριστούμε για το σχόλιο και να σημειώσουμε ότι το παραπάνω κείμενο είναι του ερπετολόγου Κώστα Σωτηρόπουλου από το: Λεγάκις, Α. & Μαραγκού, Π. 2009. Το Κόκκινο Βιβλίο των Απειλούμενων Ζώων της Ελλάδας. Ελληνική Ζωολογική Εταιρεία, Αθήνα, σελ. 528

      Τον βάτραχο της Καρπάθου τον εντοπίσαμε σε λίγες κολύμπες ενός ρύακα στη βόρεια Κάρπαθο. Η άμεση εξάρτηση του είδους από το νερό και η εξαιρετικά μικρή έκταση εξάπλωσής του, το καθιστούν περισσότερο ευάλωτο από οποιοδήποτε άλλο είδος αμφιβίου της Ελλάδας [σαφώς πιο ευάλωτο με το επίσης ενδημικό Κοχυλίνα ή Κουρκούταβλο της Κάσου-Σαρίας-Καρπάθου (Lyciasalamandra luschani).

      Ευχόμαστε στον Φορέα Διαχείρισης Καρπάθου – Σαρίας καλή δύναμη γιατί το δύσκολο έργο που έχει αναλάβει.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s