Πρέπει να μποϊκοτάρουμε τη Nutella;

H Σεγκολέν Ρουαγιάλ, η γαλλίδα Υπουργός Περιβάλλοντος πριν λίγες μέρες απηύθυνε έκκληση στην τηλεόραση για μποϊκοτάζ ενάντια στη Nutella! Η Nutella πρέπει να στραφεί σε χρήση άλλων υλικών, είπε η Ρουαγιάλ, γιατί η Nutella παρασκευάζεται με φοινικέλαιο και οι φυτείες των φοινικόδεντρων εξαφανίζουν τα τροπικά δάση.

Καταστρέφει τον πλανήτη; © iStock / Getty images

Nutella: νόστιμη, αλλά μήπως καταστρέφει τον πλανήτη; © iStock / Getty images

Το φοινικέλαιο είναι πράγματι, μετά τη ζάχαρη, το μεγαλύτερο συστατικό της Νουτέλα. Το φοινικέλαιο το συναντάμε επίσης σε πάρα πολλά καθημερινά μας προϊόντα: πατατάκια, σοκολάτες, μπισκότα, κραγιόν, καλλυντικά και απορρυπαντικά. Το φοινικέλαιο έχει ιδιαίτερες ιδιότητες. Είναι στερεό σε θερμοκρασία δωματίου και επίσης άγευστο. Γι’αυτό και είναι εξαιρετικά ελκυστικό για διάφορες βιομηχανικές χρήσεις. Βρίσκεται σχεδόν παντού και είτε μας αρέσει, είτε όχι, όλοι μας το καταναλώνουμε καθημερινά. Όμως η καλλιέργεια φυτικών ελαίων απαιτεί μεγάλες εκτάσεις. Οι φοίνικες αναπτύσσονται μόνο σε τροπικές περιοχές, δηλαδή τις περιοχές του πλανήτη μας με το μεγαλύτερο πλούτο σπάνιων ειδών. Δυστυχώς, πολύ συχνά, τροπικά δάση καταστρέφονται για να γίνουν φυτείες φοινικόδεντρων. Στην Ινδονησία και η Μαλαισία 30% της τεράστιας αποψίλωσης δασών που έχουν υποστεί οφείλεται στο φοινικέλαιο. Οι φυτείες φοινικόδεντρων έχουν επεκταθεί ήδη σε περίπου 16 εκατομμύρια εκτάρια παγκοσμίως (έκταση μεγαλύτερη από την επιφάνεια όλης της Ελλάδας). Το φοινικέλαιο κινδυνεύει να γίνει συνώνυμο με την εξαφάνιση του ουραγκοτάγκου.

Εδώ ήταν τροπικό δάσος. Τώρα είναι φυτεία φοινικέλαιου. Βόρνεο, Μαλαισία. © naturepl.com / Juan Carlos Munoz / WWF

Εδώ ήταν τροπικό δάσος και σπίτι για τον ουρακοτάγκο. Τώρα είναι φυτεία φοινικέλαιου. Βόρνεο, Μαλαισία. © naturepl.com / Juan Carlos Munoz / WWF

Θα ήταν καλύτερο η Ferrero να ακολουθήσει το κάλεσμα της Ρουαγιάλ και να στραφεί σε άλλα συστατικά; Τι εναλλακτικές θα υπήρχαν; Ας πάρουμε το έλαιο καρύδας. Οι κοκοφοίνικες που παράγουν τις καρύδες αναπτύσσονται σε παρόμοιες συνθήκες και περιοχές όπως τα φοινικόδεντρα. Όμως είναι πολύ λιγότερο αποδοτικά δέντρα, και θα απαιτούσαν περίπου 5 φορές την έκταση του φοινικόδεντρων για την ίδια ποσότητα φυτικού ελαίου! Αν πάλι το φοινικέλαιο αντικατασταθεί για παράδειγμα από σογιέλαιο, τότε πάμε από το κακό στο χειρότερο αφού χρειάζεται 7 φορές την έκταση του φοινικέλαιου (αφήνοντας κατά μέρος το θέμα της μεταλλαγμένης σόγιας). Το ηλιέλαιο, παρόλο που δεν αναπτύσσεται σε τροπικές περιοχές, και πάλι χρειάζεται πολύ περισσότερο χώρο από το φοινικέλαιο. Η αλήθεια είναι πως τα φοινικόδεντρα μεγαλώνουν εξαιρετικά γρήγορα και είναι τα πιο αποδοτικά παράγωγα φυτικού ελαίου στον κόσμο. Επίσης, τα φοινικόδεντρα είναι σημαντική πηγή εισοδήματος για τις αναπτυσσόμενες χώρες που τα καλλιεργούν.

Η συγκομιδή για παραγωγή φοινικέλαιου γίνεται ακόμα με το χέρι και δίνει θέσεις εργασίας στις αναπτυσσόμενες χώρες. © James Morgan  / WWF-International

Συγκομιδή για παραγωγή φοινικέλαιου. Γίνεται ακόμα με το χέρι και δίνει θέσεις εργασίας στις αναπτυσσόμενες χώρες. © James Morgan / WWF-International

Οπότε τι εναλλακτική μας μένει;

Η μόνη πραγματική εναλλακτική λύση είναι το βιώσιμο φοινικέλαιο. Το WWF εργάζεται για την ανάπτυξη της στρογγυλής τραπέζης για το βιώσιμο φοινικέλαιο (RSPO), η οποία απαιτεί συμμόρφωση με ορισμένα ελάχιστα πρότυπα για την παραγωγή χωρίς υπέρμετρο οικολογικό αντίκτυπο. Υπάρχουν όμως προβλήματα και περιπτώσεις όπου τα κριτήρια παραβιάζονται. Επίσης, το RSPO δεν είναι ένα οικολογικό σήμα και χρειάζονται ακόμα αυστηρότερα κριτήρια. Υπάρχουν ακόμα ελλείψεις στην προσπάθεια πιστοποίησης του βιώσιμου φοινικέλαιου, όμως από την άλλη, είναι ο μοναδικός βιώσιμος δρόμος. Και το μποϊκοτάζ της Nutella; Τυχαίνει η Ferrero, η παραγωγός της Nutella, να είναι μία από τις λίγες μεγάλες εταιρείες που είναι πρόθυμες να μάθουν από πού προέρχεται και υπό ποιες συνθήκες παράχθηκε η πρώτη ύλη που χρησιμοποιούν. Αντίθετα με πολλές άλλες μεγάλες εταιρίες (δες π.χ. την εκστρατεία της Greenpeace ενάντια στη Nestle και το KitKat πριν μερικά χρόνια.) Η Ferrero χρησιμοποιεί πιστοποιημένο φοινικέλαιο και στηρίζει τις πρωτοβουλίες για την πιστοποίησή του με αυστηρά κριτήρια. Οπότε η γαλλίδα υπουργός περιβάλλοντος έβαλε λάθος στόχο και ¨έκανε λάθος πρόταση. Το θετικό όμως είναι ότι κατάφερε να φέρει το θέμα του φοινικέλαιου στη δημοσιότητα.

Πηγή: http://www.wwf.de

Τα σχολεία του Ασπροπάρη στην Αλεξανδρούπολη και την Κομοτηνή: “Όχι στις φόλες – σεβασμός στα ζώα και στη φύση”

Οι δράσεις των σχολείων που συμμετέχουν στο πρόγραμμα συμβολικής υιοθεσίας του Ασπροπάρη έκλεισαν φέτος με την κάθοδο των μαθητών στις πρωτεύουσες των νομών Έβρου και Ροδόπης. Στόχος να αναδείξουμε την ανάγκη κοινωνικής ευαισθητοποίησης και συλλογικής δράσης στο ζήτημα της εκ προμελέτης δηλητηρίασης άγριων και μη ζώων, από τις φόλες που μπαίνουν τόσο στην ύπαιθρο όσο και εντός των πόλεων και των χωριών της περιοχής.

Εικόνα 1. Η πορεία στην Αλεξανδρούπολη ξεκινάει από το λιμάνι της πόλης

Εικόνα 1. Η πορεία στην Αλεξανδρούπολη ξεκινάει από το λιμάνι της πόλης

Τη Δευτέρα 11/05 οι μαθητές του Γυμνασίου Σουφλίου, του Γυμνασίου Τυχερού και του Δημοτικού Τυχερού φόρεσαν τις μάσκες τους, σήκωσαν τα πλακάτ τους και διέσχισαν τους δρόμους της Αλεξανδρούπολης με την ελπίδα οι κάτοικοι της πόλης, αλλά και του υπόλοιπου Έβρου, να ακούσουν το κάλεσμα τους.

Εικόνα 2. Έξω από το Δημαρχείο, Ασπροπάρης και αδέσποτα ένωσαν τις δυνάμεις τους για πόλεις και δάση χωρίς φόλες!

Εικόνα 2. Έξω από το Δημαρχείο της Αλεξανδρούπολης, Ασπροπάρης και αδέσποτα ένωσαν τις δυνάμεις τους για πόλεις και δάση χωρίς φόλες!

Εικόνα 3. Καθιστική διμαρτυρία.

Εικόνα 3. Καθιστική διμαρτυρία.

Την επόμενη μέρα, ήταν η σειρά του Δημοτικού σχολείου Σαπών να περάσει το μήνυμα ότι αυτές οι πρακτικές δε χωράνε στην κοινωνία μας, αυτή τη φορά διαδηλώνοντας από τους πεζοδρόμους και την κεντρική πλατεία της Κομοτηνής.

Εικόνα 4. Το Δημοτικό Σαπών φωνάζει παρόν στη μάχη ενάντια στις φόλες από την κεντρική πλατεία της Κομοτηνής

Εικόνα 4. Το Δημοτικό Σαπών φωνάζει παρόν στη μάχη ενάντια στις φόλες από την κεντρική πλατεία της Κομοτηνής

Γαβγίσματα σκυλιών, όπως τα είχαν προηχογραφήσει οι μαθητές, γέμισαν τους δρόμους των δύο πόλεων. Οι μαθητές, μεταμορφωμένοι για μία μέρα σε ακτιβιστές, φώναξαν με πάθος υπέρ του Ασπροπάρη, της άγριας ζωής, των ζώων συντροφιάς, όλων των θυμάτων των δηλητηριασμένων δολωμάτων που μεταμορφώνουν τα δάση, τις πόλεις, τα χωριά, σε ναρκοπέδια.

Εικόνα 5. "Οι φόλες σπέρνουν θάνατο γι' αυτό δεν είναι λύση - Σεβασμός στα ζώα και στη φύση"

Εικόνα 5. “Οι φόλες σπέρνουν θάνατο γι’ αυτό δεν είναι λύση – Σεβασμός στα ζώα και στη φύση”

Όπως είπαν μέσω του κειμένου που την ίδια ώρα μοιραζόταν στους περαστικούς «Έχουμε την τύχη να ζούμε σε μια περιοχή η οποία φιλοξενεί ζώα ιδιαίτερης ομορφιάς και σπανιότητας. Έχουμε την υποχρέωση να τους προσφέρουμε το καταφύγιο που χρειάζονται. Ας ξεκινήσει ο καθένας από τη γειτονιά του!»

Ευχαριστούμε θερμά τους Βασίλη Καραφυλλίδη (studio “Απεικόνιση”) και Γρηγόρη Αζορίδη για την εθελοντική τους υποστήριξη στην αποτύπωση των δρώμενων με βίντεο και φωτογραφίες αντίστοιχα. Ευχαριστούμε επίσης την Αθηνά Καφετζή για την επιμέλεια του ήχου.

Η δράση αυτή αποτελεί μέρος του προγράμματος LIFE10 NAT/BG/000152, με τίτλο “Επείγοντα μέτρα για την εξασφάλιση της επιβίωσης του Ασπροπάρη (Neophron percnopterus) στη Βουλγαρία και την Ελλάδα το οποίο υλοποιείται σε συνεργασία των: Ορνιθολογική Εταιρεία της Βουλγαρίας (Bulgarian Society for the Protection of Birds–BSPB), Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, WWF Ελλάς και Ορνιθολογική Εταιρεία της Μεγάλης Βρετανίας (Royal Society for the Protection of Birds–RSPB). Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ίδρυμα Α.Γ. Λεβέντη.

O βυθός της Γυάρου και οι κάτοικοί του

Μετά τις απανωτές κακοκαιρίες και τα αλλόκοτα γυρίσματα του καιρού, βρήκαμε ένα παράθυρο για να συνεχίσουμε την εις βάθος εξερεύνηση του βυθού της Γυάρου, στα πλαίσια του προγράμματος ΚΥΚΛΑΔΕΣ LIFE.

Παράθυρο στο καιρό για εις βάθος εξερεύνηση

Παράθυρο στο καιρό για εις βάθος εξερεύνηση της Γυάρου

Μία από τις πολλές δράσεις του προγράμματος που είναι στα σκαριά, είναι και η δημιουργία “υποβρύχιων μονοπατιών περιήγησης”. Τα υποβρύχια μονοπάτια είναι ένας βιωματικός τρόπος περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και ένα πολύτιμο εργαλείο διαχείρισης μιας θαλάσσιας προστατευόμενης περιοχής. Σε αυτές τις ειδικά σηματοδοτημένες περιοχές  δίνεται η δυνατότητα στον επισκέπτη να εξερευνήσει  και να ανακαλύψει είδη και διεργασίες του θαλάσσιου οικοσυστήματος, σαν να βρίσκεται σε ένα υποθαλάσσιο μουσείο όπου τα εκθέματα είναι ελεύθερα στο φυσικό τους περιβάλλον.

Μία μάσκα και ένας αναπνευστήρας είναι τα ελάχιστα απαραίτητα αξεσουάρ για να ανοίξει κανείς τα μάτια του και να βρεθεί σε έναν άλλο κόσμο, κάτω από την επιφάνεια όπου όλα φαίνονται μεγαλύτερα και η φυσική αλλάζει. Οι βυθισμένες ταμπέλες θα περιλαμβάνουν οδηγίες για την αναγνώριση ειδών και τις σχέσεις  μεταξύ τους και θα μας βοηθήσουν να αλλάξουμε τις προκαθορισμένες αντιλήψεις που έχουμε για τις θάλασσές μας.

Οι φυλακές

Το επιβλητικό κτίριο των Φυλακών, από τη θάλασσα.

Η επιστημονική αποτύπωση του βυθού της Γυάρου, έγινε στις αρχές του περασμένου καλοκαιριού. Ο Δρ. Παπαθεοδώρου και η ομάδα του από το Εργαστήριο Θαλάσσιας Γεωλογίας του Πανεπιστημίου Πατρών, ολοκλήρωσαν έναν από τους καλύτερους χάρτες αποτύπωσης πυθμένα που υπάρχουν για τις Βόρειες Κυκλάδες. Με βάση αυτούς τους χάρτες και έπειτα από επαφές με την τοπική κοινωνία που γνωρίζει καλά το μέρος, η ομάδα πεδίου του ΚΥΚΛΑΔΕΣ LIFE έχει μια πρώτη ιδέα από που να ξεκινήσει την αποστολή της.  Η επιλογή, η ενδελεχής έρευνα και αποτύπωση αυτών των διαδρομών μπορεί να μην είναι απλή υπόθεση, αλλά είναι σίγουρα διασκεδαστική!

Φώτο Γιώργος Στεφάνου Η ομάδα πεδίου και οι φωτογράφοι!

Φώτο Γιώργος Στεφάνου
Η ομάδα πεδίου και οι φωτογράφοι!

 

Εδώ θα σας παρουσιάσουμε μόνο μερικούς από τους κατοίκους αυτών των μελλοντικών υποβρύχιων διαδρομών που συναντήσαμε αυτή τη βδομάδα καταδύσεων στη Γυάρο. Τα μελλοντικά μονοπάτια θα είναι και ένας από τους λόγους για να την επισκεφτεί κανείς  από κοντά, να την εξερευνήσει και να τους ανακαλύψει!

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Ο “Γλόμπος” στη Γυάρο, για λίγες εμφανίσεις! Φώτο Χ. Παπαδάς/WWF GREECE.

 

Το Janolus cristatus  είναι ένα μαλάκιο ή γυμνοβράγχιο, τόσο φανταχτερό και απόκοσμο, κάθε συνάντηση μαζί του αποτελεί μεγάλη τύχη για τον υποβρύχιο εξερευνητή/παρατηρητή!  Τον ονομάσαμε “Γλόμπο” γιατί τα δευτερογενή του βράγχια μοιάζουν με λαμπτήρες, σαν να έχει πολλές καλές ιδέες ταυτόχρονα! Μία από τις πολλές εκπλήξεις που συναντήσαμε στον κόλπο των Φυλακών.

Βρείτε τα 4 γαστερόποδα μαλάκια στη φωτογραφία

Βρείτε τα 4 γαστερόποδα κοχύλια στη φωτογραφία

Όσοι τα ψάχνετε ακόμα, δείτε τα εδώ αναποδογυρισμένα.  Τι σας θυμίζουν?

Όσοι τα ψάχνετε ακόμα, δείτε τα εδώ αναποδογυρισμένα. Τι σας θυμίζουν?

Η νότια πλευρά είχε και αυτή τα τυχερά της!  Τα Astraea rugosa είναι τα σαλιγκάρια που όταν πεθάνουν απελευθερώνουν  τα γνωστά σε όλους μας “Ματάκια της θάλασσας”.  Τα ματάκια αυτά είναι γνωστά από τα αρχαία χρόνια για τη χρήση τους σε κοσμήματα και χειροτεχνίες.  Ο πληθυσμός του είδους στη Γυάρο φαίνεται δυνατός αν σκεφτεί κανείς ότι σε ένα βράχο ανακαλύψαμε 4 κοχύλια!

Μεγάλος σκορπιός στα 5μ !

Μεγάλος σκορπιός στα 5μ !

Εκεί στο τέλος της νότιας εξερευνητικής βουτιάς βρήκαμε ένα σκορπιό μεγάλο και βαρύ στα ρηχά.  Όσο περίεργο και να σας φαίνεται, οι σκορπιοί των Ελληνικών θαλασσών είναι από τα πιο επικίνδυνα ψάρια των νερών μας! Ο πόνος είναι τόσο έντονος που κάνει ακόμα και τους πιο …θαρραλέους να κλαίνε!  Ένας από τους όρους λειτουργίας των υποβρύχιων μονοπατιών είναι “Μην ακουμπάτε τίποτα”. Τα περισσότερα είδη  που συναντάμε στις θάλασσές μας είναι πολύ ευάλωτα στο άγγιγμα.

Η "κολοχτύπα¨ξαναχτυπά!

Η “κολοχτύπα¨ξαναχτυπά!

Λίγο πριν το τέλος άλλης μιας κατάδυσης είδαμε έναν ύποπτο κοφτό βράχο, πάλι στα ρηχά, στα 7μ. Αυτή η στιγμή που σκύβεις για να δεις τι κρύβει από κάτω ο βράχος είναι μοναδική και τις περισσότερες φορές ανακαλύπτεις πολλά. Εδώ πέσαμε πάνω σε μια ήσυχη Scyllarides latus η λεγόμενη και “κολοχτύπα”. Λίγες γρήγορες φωτογραφίες, εμείς επιστρέφουμε στην επιφάνεια και αυτή απολαμβάνει το βράχο της!

Έχουμε ακόμα πολύ δουλειά μέχρι την ολοκλήρωση και λειτουργία των υποβρύχιων μονοπατιών, έως τότε θα σας ενημερώνουμε για τους κατοίκους του βυθού της Γυάρου από τις εξερευνητικές μας καταδύσεις και όλες τις παράλληλες δράσεις του προγράμματος ΚΥΚΛΑΔΕΣ LIFE!

 

Συνάδελφοι στη μάχη ενάντια στις φόλες

Πιστεύω ότι είμαστε ταιριαστό «ζευγάρι», αλλά ακόμα δε μπορώ να καταλάβω την εμμονή του με τις γάτες. Ξέρω τι του αρέσει και δείχνω φοβερή επιείκεια για τη μεγάλη του αγάπη, τη μπάλα. Αλλά αυτό που μας συνδέει πραγματικά είναι η δουλειά μας, την οποία αγαπάμε.

Ζωγράφος: Daniela Silva

Ζωγράφος: Daniela Silva

Όταν πηγαίνουμε μαζί στο βουνό και οι δύο ξέρουμε ότι η μέρα μας δεν θα είναι εύκολη, αλλά η αγάπη για αυτό που κάνουμε, μας δίνει κουράγιο. Όταν ο ένας αντιμετωπίζει δυσκολίες, ο άλλος του δίνει τη δύναμη για να συνεχίσει. Έτσι έγινε και πριν λίγες μέρες όταν μας κάλεσαν σε ένα χωριό, κοντά στα σύνορα με τη Βουλγαρία.

Βγαίνοντας από το αμάξι αμέσως καταλάβαμε ότι η διαδρομή θα μας δυσκολέψει, χρειαζόμασταν περίπου μια ώρα για να φτάσουμε στην κορυφή από όπου θα ξεκινούσαμε το ψάξιμο. Αυτήν τη φορά ο αέρας δε μας βοηθούσε, φυσούσε δυνατός βοριάς που τρυπούσε τα κόκκαλα μας. Φτάνοντας στην κορυφή, αρχίσαμε τη δουλειά.

Εικόνα 1. Ο Κίκο εν ώρα υπηρεσίας

Εικόνα 1. Ο Κίκο εν ώρα υπηρεσίας

Περπατούσαμε στη ράχη, ο Κίκο πάντα μπροστά και εγώ ακολουθώντας τον από πίσω. Μετά από τόσες ώρες στο πεδίο, ο ένας καταλαβαίνει τον άλλον χωρίς πολλές σκέψεις, για αυτό όταν είδα τον Κίκο να κάνει μια απότομη και γρήγορη αναστροφή με τη μύτη του συνεχώς κάτω, ήξερα ότι είχε εντοπίσει κάτι. Όταν μου έδειξε το σημείο, μπροστά μου εμφανίστηκε μια παράξενη εικόνα: το έδαφος ήταν γεμάτο με νεκρά έντομα, ένας δείκτης χρήσης δηλητηριασμένων δολωμάτων (τα σαρκοφάγα έντομα τρώνε το δόλωμα ή το δηλητηριασμένο ζώο και επίσης δηλητηριάζονται). Όπως μάθαμε μετά, κάτω στο χωριό, κάποιοι κυνηγοί ανησυχώντας για τη συχνότητα των δηλητηριάσεων (οι ίδιοι χάσανε εκεί τρία σκυλιά), κάψανε το δόλωμα που ήταν ένα κατσίκι ‘ποτισμένο’ με δηλητήριο.

Είχε έρθει η ώρα για παιχνίδι, κάτι που κάνουμε όταν ο Κίκο εντοπίζει κάτι….και τι τρελό παιχνίδι ήταν αυτό. Το παιχνίδι μαζί μου είναι η επιβράβευση του. Ουσιαστικά για αυτό δουλεύει ο Κίκο, όσο πιο πολύ παίζει μετά τον εντοπισμό κάποιου ευρήματος, τόσο πιο ικανοποιημένος είναι. Αφού τελείωσε το παιχνίδι, μαζέψαμε πολύ προσεκτικά όλα τα έντομα που θα στείλουμε για τοξικολογικές αναλύσεις.

Συνεχίσαμε την αναζήτηση και μετά από κάποια χιλιόμετρα, τα ρουθούνια του Κίκο πάλι έπιασαν μια μυρωδιά. Αυτήν τη φορά ήταν ένα νεκρό κυνηγόσκυλο κοντά στο οποίο καθόταν μια κουρούνα που δεν μπορούσε να πετάξει. Τελικά το κατάφερε και με μια ‘ζαλισμένη’ πτήση, απομακρύνθηκε προς τη Βουλγαρία. Η ώρα της επιβράβευσης του Κίκο είχε έρθει πάλι, αυτή τη φορά με φιλοφρονήσεις του πόσο καλός σκύλος είναι. Δυστυχώς η κουρούνα είχε ξεκινήσει να τρώει το κυνηγόσκυλο που προφανώς αποτέλεσε και το τελευταίο της γεύμα. Εμείς όμως έπρεπε να ξεκινήσουμε το κατέβασμα, γιατί ο ήλιος έδυε και το φως σε λίγο θα χανόταν. Όμως η κουρούνα έχει μείνει στο μυαλό μας: μπορεί να ξεκινήσει έναν καινούργιο θανατηφόρο κύκλο δηλητηριάσεων, για αυτό είμαστε έτοιμοι να ξανά ανέβουμε!

Αυτήν τη δουλειά¹, την ξεκινήσαμε φέτος το Μάρτιο και ήδη έχουμε βρει αρκετά ευρήματα. Συνήθως τα σκυλιά, είτε τσομπανόσκυλα είτε κυνηγόσκυλα και οι αλεπούδες πέφτουν θύμα των δηλητηριασμένων δολωμάτων. Η περιοχή που επισκεφτήκαμε είναι σημαντική για τους γύπες, φωλιάζουν εκεί Όρνια, Ασπροπάρηδες ενώ πολύ συχνά μπορεί κάποιος να συναντήσει Μαυρόγυπες από τη Δαδιά. Μια από τις μεγαλύτερες αίτιες θανάτου γυπών είναι τα δηλητηριασμένα δολώματα. Οι γύπες ως πτωματοφάγα ζώα «καθαρίζουν» την ύπαιθρο από τα ψοφίμια που μπορεί να είναι δηλητηριασμένα.

Εικόνα 2. Ώρα για παιχνίδι (φωτ. Τ. Μπούνας)

Εικόνα 2. Ώρα για παιχνίδι (φωτ. Τ. Μπούνας)

Αλλά εμείς δεν έχουμε χρόνο μόνο για δουλειά, έχουμε και χρόνο για χαλάρωση, αλλά ούτως ή άλλως, τον ελεύθερο χρόνο μας πάλι τον παίρναμε εκεί που μας αρέσει, στα βουνά.

¹ Η δράση με τον Κίκο αποτελεί μέρος του προγράμματος LIFE10 NAT/BG/000152, με τίτλο “Επείγοντα μέτρα για την εξασφάλιση της επιβίωσης του Ασπροπάρη (Neophron percnopterus) στη Βουλγαρία και την Ελλάδα το οποίο υλοποιείται σε συνεργασία των: Ορνιθολογική Εταιρεία της Βουλγαρίας (Bulgarian Society for the Protection of Birds-BSPB), Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, WWF Ελλάς και Ορνιθολογική Εταιρεία της Μεγάλης Βρετανίας (Royal Society for the Protection of Birds-RSPB). Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ίδρυμα Α.Γ. Λεβέντη.

Ο Ασπροπάρης και τα σχολεία της Θράκης

Οι δράσεις των σχολείων (Γυμνάσιο Σουφλίου, Δημοτικό Τυχερού, Γυμνάσιο Ιάσμου, Δημοτικό Σαπών) για τους Ασπροπάρηδες της Θράκης συνεχίστηκαν για δεύτερη χρονιά. Τη σχολική χρονιά που τελείωσε τον Ιούνιο του 2014 αγκάλιασαν τον Ασπροπάρη 100 περίπου μαθητές από 5 σχολεία του Έβρου και της Ροδόπης. Όλες οι δράσεις πραγματοποιήθηκαν σε συνεργασία με τα ΚΠΕ Σουφλίου και Μαρώνειας-Σαπών.

Τη χρονιά αυτή, οι δράσεις είχαν ως βασικό θέμα το μεγάλο πρόβλημα που αντιμετωπίζει το είδος από τη χρήση των δηλητηριασμένων δολωμάτων. Μετά από συζητήσεις που κάναμε με τις ομάδες υιοθεσίας σχετικά με τα χαρακτηριστικά του προβλήματος στη χώρα και των επιπτώσεων του στον Ασπροπάρη αποφασίσαμε ότι η βασική δράση για τη χρονιά αυτή θα ήταν η κατασκευή και τοποθέτηση πινακίδων με στόχο την άμεση αποτροπή χρήσης δηλητηριασμένων δολωμάτων αλλά και την ενημέρωση των πολιτών. Η ξυλεία που χρησιμοποιήσαμε ήταν ευγενική χορηγία της βιομηχανίας επεξεργασίας ξύλου ΑΚΡΙΤΑΣ ΑΕ.

Εικόνα 4. (α) Γυμνάσιο Ιάσμου, (β) Γυμνάσιο Τυχερού, (γ) Δημοτικό σχ. Σαπών, (δ) Περιβαλλοντική ομάδα Γυμνασίου Σουφλίου

Εικόνα 1. (α) Γυμνάσιο Ιάσμου, (β) Γυμνάσιο Τυχερού, (γ) Δημοτικό σχολείο Σαπών, (δ) Περιβαλλοντική ομάδα Γυμνασίου Σουφλίου

Στη Ροδόπη, όπως και την πρώτη χρονιά που ξεκινήσαμε τις δράσεις αυτές, τον ρόλο των ανάδοχων γονέων ανέλαβε για το ζευγάρι που φωλιάζει στα Θρακικά Μετέωρα ομάδα μαθητών του Γυμνασίου Ιάσμου και για το ζευγάρι που φωλιάζει στην περιοχή της Ν. Σάντας δύο τμήματα (Δ1 & Ε1) του Δημοτικού σχολείου Σαπών.

Φέτος και πριν την εκκίνηση των δράσεων για τον Ασπροπάρη η ομάδα υιοθεσίας από το Γυμνάσιο Ιάσμου μας επισκέφτηκε στη Δαδιά. Μαζί κάναμε μια βόλτα στο δάσος της Δαδιάς, είδαμε τον Ασπροπάρη στην ταΐστρα, παίξαμε παιχνίδια με θέμα τη βιοποικιλότητα και την ικανότητα παρατήρησης στη φύση, ενώ βάλαμε τις τελευταίες πινελιές στις πινακίδες πριν μεταφερθούν στον Ίασμο για να βαφτούν. Η φαντασία, η δημιουργικότητα και οι καλλιτεχνικές δεξιότητες της ομάδας έντυσαν τέσσερις πινακίδες με συνθήματα και εικόνες για τη σημασία και τη μοναδικότητα του είδους και για τον κίνδυνο εξαφάνισης του που προκύπτει όταν κάποιος καταφεύγει στη χρήση δηλητηριασμένων δολωμάτων. Με την ομάδα πήραμε τη χωμάτινη ανηφόρα που καταλήγει στη φωλιά του ζευγαριού της και με τη βοήθεια των δύο ανθρώπων που φέτος αποτέλεσαν τα μάτια μας στην περιοχή, τοποθετήσαμε τις πινακίδες μας παραπλεύρως του δρόμου.

Η ομάδα υιοθεσίας του Ιάσμου στο παρατηρητήριο του Δάσους της Δαδιάς

Εικόνα 2. Η ομάδα υιοθεσίας του Ιάσμου στο παρατηρητήριο του Δάσους της Δαδιάς

Οι μαθητές της ομάδας υιοθεσίας από το Δημοτικό Σχολείο Σαπών κράτησαν την παράδοση ξεσηκώνοντας και φέτος την πόλη των Σαπών με τις φωνές τους! Ξεκινώντας από την αυλή του σχολείου τους διένυσαν τους κεντρικούς δρόμους της πόλης τους μέχρι το Δημαρχείο στην κεντρική πλατεία όπου αναπαράστησαν το πρόβλημα που αντιμετωπίζει ο Ασπροπάρης από τα δηλητηριασμένα δολώματα. Στη συνέχεια μεταφερθήκαμε όλοι μαζί απέναντι από το σημείο στη Ν. Σάντα όπου φωλιάζει το ζευγάρι που έχουν αγκαλιάσει με τόσο θετική ενέργεια τα παιδιά των Σαπών. Όλοι είχαν την ευκαιρία να το παρακολουθήσουν με τη βοήθεια του τηλεσκοπίου. Στο τέλος περπατώντας κατά μήκος του οδικού δικτύου που διασχίζει την περιοχή τοποθετήσαμε τις τέσσερις πινακίδες που είχαν ετοιμάσει τα παιδιά.

Εικόνα 2. Στους δρόμους των Σαπών με την ομάδα υιοθεσίας της πόλης

Εικόνα 3. Στους δρόμους των Σαπών με την ομάδα υιοθεσίας της πόλης

Στον Έβρο φέτος προστέθηκε μια ακόμα ομάδα υιοθεσίας από το Γυμνάσιο Τυχερού, η οποία υιοθέτησε το ζευγάρι στη δεύτερη φωλιά Ασπροπάρη που βρίσκεται στην περιοχή του Κάψαλου. Την πρώτη συνεχίζει να την αγκαλιάζει με τις δράσεις της η ομάδα υιοθεσίας από το Δημοτικό Τυχερού, ενώ το ζευγάρι που φωλιάζει στην περιοχή του Διαβολορέματος βρίσκεται υπό την προστασία της περιβαλλοντικής ομάδας του Γυμνασίου Σουφλίου “το δέντρο της ζωής και το ποτάμι της επικοινωνίας”.

Το Δημοτικό σχολείο Τυχερού συνέβαλε στις φετινές δράσεις ετοιμάζοντας επιστολές τις οποίες παρέδωσαν στον Δήμαρχο και στον Δασάρχη Σουφλίου. Μέσα από τις επιστολές τους μετέφεραν στις αρχές την αγανάκτηση τους για το ότι η χρήση δηλητηριασμένων δολωμάτων συνεχίζει να αποτελεί κοινή πρακτική σκοτώνοντας άγρια ζώα, όπως ο Ασπροπάρης.

Εικόνα 3. (α) Η ομάδα υιοθεσίας του Δημοτικού Σχολείου Τυχερού, (β) Παράδοση επιστολών στον Δήμο Σουφλίου και (γ) στο Δασαρχείο Σουφλίου

Εικόνα 4. (α) Η ομάδα υιοθεσίας του Δημοτικού Σχολείου Τυχερού, (β) Παράδοση επιστολών στον Δήμο Σουφλίου και (γ) στο Δασαρχείο Σουφλίου

Όταν άνοιξε ο καιρός και οι ομάδες από τα δύο Γυμνάσια του Έβρου ετοίμασαν τις πινακίδες τους πήραμε τους δρόμους για να εντοπίσουμε εκείνα τα σημεία όπου θα είχαν τον μεγαλύτερο αντίκτυπο. Η ομάδα από το Γυμνάσιο Τυχερού τοποθέτησε τελικά τις τέσσερις πινακίδες της περιφερειακά του οικισμού της Λευκίμης, ενώ η περιβαλλοντική ομάδα του Γυμνασίου Σουφλίου τοποθέτησε τις πινακίδες της δυτικά της πόλης του Σουφλίου.

Οι πινακίδες όλων των ομάδων υιοθεσίας θα στέκονται εκεί για να θυμίζουν στους περαστικούς και σε όποιον ενδεχομένως θελήσει να βάλει στην περιοχή δηλητηριασμένα δολώματα ότι οι μαθητές της περιοχής στέκονται δίπλα στον Ασπροπάρη, αλληλέγγυοι των προσπαθειών που γίνονται για την προστασία του.

Η δράση αυτή αποτελεί μέρος του προγράμματος LIFE10 NAT/BG/000152, με τίτλο “Επείγοντα μέτρα για την εξασφάλιση της επιβίωσης του Ασπροπάρη (Neophron percnopterus) στη Βουλγαρία και την Ελλάδα το οποίο υλοποιείται σε συνεργασία των: Ορνιθολογική Εταιρεία της Βουλγαρίας (Bulgarian Society for the Protection of Birds-BSPB), Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, WWF Ελλάς και Ορνιθολογική Εταιρεία της Μεγάλης Βρετανίας (Royal Society for the Protection of Birds-RSPB). Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ίδρυμα Α.Γ. Λεβέντη.

Ο ουρανός της Θράκης μπορεί να χωρέσει και αιολικά πάρκα και ορνιθοπανίδα

Η θέα των ανεμογεννητριών να χορεύουν με τον αέρα πάντα μου άρεσε. Ακολουθούν το τέμπο του και συγχρονισμένες όλες μαζί γυρίζουν, προσφέροντας ένα θέαμα που ταιριάζει λες αρμονικά με το τοπίο…. Κι ύστερα σου έρχονται στο νου όλες εκείνες οι παράμετροι που κάνουν τις ανεμογεννήτριες επικίνδυνες για το περιβάλλον και η αρμονία αντικαθίσταται από ανησυχία.

Εικόνα 1. Ανεμογεννήτριες του αιολικού πάρκου στη θέση "Μυτούλα"

Εικόνα 1. Ανεμογεννήτριες του αιολικού πάρκου στη θέση “Μυτούλα”

Εδώ και κάποια χρόνια κάνουμε μια συντονισμένη προσπάθεια να αλλάξουμε τα κακώς κείμενα στην ανάπτυξη αιολικών πάρκων στη Θράκη. Πριν σχεδόν ένα χρόνο δημοσιεύσαμε τη νέα μας πρόταση για την ορθή χωροθέτηση των αιολικών στην περιοχή. Μια πρόταση που δίνει προτεραιότητα στην προστασία της πολύτιμης βιοποικιλότητας της Θράκης. Ταυτόχρονα όμως, αναγνωρίζει την αναγκαιότητα της ανάπτυξης αιολικών πάρκων και γι’ αυτό προχωράει στον εντοπισμό των πλέον κατάλληλων θέσεων για την ανάπτυξη τους.

Από την ημέρα που κυκλοφόρησε τον οδηγό αυτό το WWF Ελλάς έχει συναντηθεί με το σύνολο των αρμόδιων υπηρεσιών που ασχολούνται με την αδειοδότηση των συγκεκριμένων έργων. Πέρα από την υιοθέτηση των προτάσεων του οδηγού, βασικός στόχος της προσπάθειας αυτής είναι η αναγνώριση εκ μέρους των υπηρεσιών της ανάγκης για μια προσέγγιση η οποία θα αξιολογεί συνολικά το ζήτημα των περιβαλλοντικών επιπτώσεων αυτών των επενδύσεων. Επιπλέον το WWF Ελλάς έχει προβεί σε σειρά παρεμβάσεων κατά το στάδιο της δημόσιας διαβούλευσης για αιολικά πάρκα που προτείνονται να εγκατασταθούν εντός των πλέον σημαντικών περιοχών για τα σπάνια αρπακτικά πουλιά της Θράκης.

Εικόνα 2. Τα αιολικά πάρκα είναι πια κομμάτι του τοπίου στις ορεινές περιοχές του Έβρου και της Ροδόπης.

Εικόνα 2. Τα αιολικά πάρκα είναι πια κομμάτι του τοπίου στις ορεινές περιοχές του Έβρου και της Ροδόπης.

Μέσα στη χρονιά που διανύουμε η οργάνωση παρενέβη στις διαδικασίες αδειοδότησης πέντε συνολικά αιολικών πάρκων. Όλα εντοπίζονται στην ορεινή ζώνη των Περιφερειακών Ενοτήτων Έβρου και Ροδόπης και εντός της ζώνης στην οποία προτείνουμε τον αποκλεισμό αιολικών πάρκων, λόγω της ουσιώδους σημασίας της για τη σπάνια ορνιθοπανίδα της Θράκης. Πρόκειται για τα αιολικά πάρκα στις θέσεις “Γραμματικάκι”, “Κορφοβουνι”, “Αχλάδα-Δροσοτόπι”, “Σκοπιά-Βραχάκι” και “Μάτι-Κόσκινα”. Τρία εξ αυτών πήραν αρχικά περιβαλλοντικούς όρους από την αρμόδια αδειοδοτούσα αρχή.

Πρώτο τo αιολικό πάρκο “Κορφοβούνι” που έλαβε άδεια τον Οκτώβρη του 2013. Η έκβαση αυτή, μας οδήγησε μετά από λίγους μήνες να καταθέσουμε προσφυγή στον Υπουργό Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγή εναντίον της απόφασης έγκρισης του αιολικού. Τον Φεβρουάριο του 2013 η προσφυγή μας έγινε δεκτή κι ως αποτέλεσμα η επίμαχη απόφαση ακυρώθηκε.

Το επόμενο αιολικό πάρκο που μας απασχόλησε ήταν εκείνο στο “Γραμματικάκι” που πήρε έγκριση τον Δεκέμβριο του 2013. Η οργάνωση μας πάλι κινήθηκε εναντίον της απόφασης έγκρισης του καταθέτοντας προσφυγή στον Υπουργό ΠΕΚΑ τον Γενάρη του 2014. Παρά τις πολλές ομοιότητες του φακέλου εκτίμησης περιβαλλοντικών επιπτώσεων του αιολικού πάρκου “Γραμματικάκι” με τον φάκελο του αιολικού “Κορφοβούνι” η προσφυγή μας απορρίφτηκε σιωπηρώς.

Τελευταίο το αιολικό πάρκο “Αχλάδα-Δροσοτόπι” που μετά από πολλές τροποποιήσεις κατάφερε να λάβει άδεια τον Ιούνιο του 2014. Το συγκεκριμένο αιολικό πάρκο μάλιστα αδειοδοτήθηκε παρά τις αντίθετες άποψεις του Περιφερειακού Συμβουλίου Α.Μ.Θ. και των κατοίκων των οικισμών δίπλα στην προτεινόμενη θέση εγκατάστασης του. Μετά τις δύο προηγούμενες αδειοδοτήσεις, πρέπει να εξετάσουμε όλες τις επιλογές μας καθώς η θέση μας παραμένει σταθερή: η εγκατάσταση αιολικών πάρκων εντός της προτεινόμενης ζώηνς αποκλεισμού θα έχει σοβαρές επιπτώσεις στην επιβίωση των άγριων ειδών ορνιθοπανίδας της περιοχής.

Εικόνα 3. Σύντομα στην περιοχή θα λειτουργούν ακόμα 19 ανεμογεννήτριες. Οι πλατφόρμες για την εγκατάσταση 7 εξ αυτών είναι έτοιμες.

Εικόνα 3. Σύντομα στην περιοχή θα λειτουργούν ακόμα 19 ανεμογεννήτριες. Οι πλατφόρμες για την εγκατάσταση 7 εξ αυτών είναι έτοιμες.

Τα άλλα δύο αιολικά πάρκα (“Σκοπιά-Βραχάκι” και “Μάτι-Κόσκινα”) βρίσκονται ακόμα στο πρώτο στάδιο της πορείας τους προς την περιβαλλοντική αδειοδότηση. Μετά και από την κατάθεση των θέσεων της οργάνωσης μας στις αρμόδιες αρχές, για πρώτη φορά η υπεύθυνη υπηρεσία της Π.Α.Μ.Θ. για την εξέταση των έργων τοποθετήθηκε αρνητικά και για τα δύο έργα. Αποτέλεσμα τα δύο αιολικά να λάβουν αρνητική γνωμοδότηση από το Περιφερειακό Συμβούλιο της Π.Α.Μ.Θ. Η υπόθεση πλέον βρίσκεται στα χέρια της τελικής αδειοδοτούσας αρχής. Ελπίζουμε σε μια απόφαση που θα στείλει το μήνυμα ότι οι επενδύσεις εκμετάλλευσης της αιολικής ενέργειας στη Θράκη θα πραγματοποιούνται μόνο στην περίπτωση που συμβαδίζουν με τις ανάγκες προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος της περιοχής.

Το WWF Ελλάς θα συνεχίσει να αγωνίζεται υπέρ της αειφόρου ανάπτυξης αιολικών πάρκων στη Θράκη. Η εποχή απαιτεί μια συνδυαστική λύση η οποία θα δίνει περιθώρια εκμετάλλευσης του αέρα, ως σημαντικού ενεργειακού πόρου. Πιστεύουμε ότι μια τέτοια λύση είναι εφικτή αρκεί όλες οι εμπλεκόμενες πλευρές να αναγνωρίσουν ότι η προστασία του πολύτιμου φυσικού κεφαλαίου της περιοχής αποτελεί ζήτημα πρώτης προτεραιότητας.

Η μοναδικότητα των βουνών στο βόρειο τμήμα του Έβρου και της Ροδόπης είναι αδιαμφησβήτητη. Τα βουνά με το ήπιο ανάγλυφο, σαν κύματα κατεβαίνουν προς τα πεδινά να συναντήσουν τη θάλασσα. Δάση καλύπτουν το μεγαλύτερο τμήμα τους. Δάση που λόγω του ιδιαίτερου κλίματος και της μακροχρόνιας παρουσίας του ανθρώπου αποτελούν καταφύγιο για πολυάριθμες μορφές ζωής. Οφείλουμε λοιπόν να κάνουμε ότι είναι εφικτό ώστε το φυσικό περιβάλλον της περιοχής να συνεχίσει να αποτελεί σημαντικό κεφάλαιο για τη Θράκη.

O Ασπροπάρης, ο Δαρβίνος και τα δηλητηριασμένα δολώματα

Είχαμε αρκετό καιρό να επισκεφτούμε τους μικρούς μας φίλους στη Δαδιά. Έτσι με το που ο καιρός μας έδωσε ένα μικρό παράθυρο καλοκαιρίας μαζέψαμε τα παιχνίδια μας και πήγαμε να περάσουμε το πρωινό μας παρέα με τους μαθητές του Νηπιαγωγείου και του διθέσιου Δημοτικού σχολείου Δαδιάς.

Εικόνα 1. Το νηπιαγωγείο και το δημοτικό σχολείο της Δαδιάς

Εικόνα 1. Το νηπιαγωγείο και το δημοτικό σχολείο της Δαδιάς

Εικοσι-δύο μαθητές δημοτικού και έξι νήπια μαζί με τις δασκάλες τους, άνοιξαν τις πόρτες του σχολείου τους στη σκιά του δάσους της Δαδιάς για να ακολουθήσουμε παρέα τα βήματα του Δαρβίνου, να διατηρήσουμε στη ζωή τον πληθυσμό ενός απειλούμενου είδους και να τραφούμε προσέχοντας να αποφύγουμε δηλητηριασμένα δολώματα.

Ήταν το νηπιαγωγείο και οι δύο πρώτες τάξεις του Δημοτικού που μπήκαν στον ρόλο του εξερευνητή και περπατώντας στα χνάρια του Δαρβίνου (όπως εξιστορείται στο βιβλίο των εκδόσεων Μεταίχμιο “Ένα ζουζούνι παραπάνω”) πειραματίστηκαν με τις βασικές ιδέες της εξέλιξης των ειδών. Φωτογραφίες ζώων, σχέδια με τα στάδια της εξέλιξης του ανθρώπινου είδους και διαφορετικές τροφές για να ανακαλύψουν την προσαρμογή της οδοντοστοιχίας του ανθρώπου στις διατροφικές του ανάγκες απλώθηκαν στα θρανία και με τη βοήθεια της φαντασίας και της παρατηρητικότητας έγιναν όχημα για να ψηλαφίσουμε το “παιχνίδι” της προσαρμογής των ειδών και την ατέρμονη μεταβολή της ζωής.

 Την ίδια στιγμή τα μεγαλύτερα παιδιά γνωρίστηκαν με τον ασπροπάρη και τις περιπέτειες του. Προσπάθησαν να τον βοηθήσουν να συνεχίσει να πετά στους ουρανούς του δάσους της Δαδιάς παρά τους κίνδυνους που αντιμετωπίζει: έλλειψη τροφής, δίκτυα μεταφοράς ηλεκτρισμού, αιολικά πάρκα, παράνομο κυνήγι κ.α.

Εικόνα 2. Οι ασπροπάρηδες ποτέ δεν αποτελούν είδος-στόχο της χρήσης δηλητηριασμένων δολωμάτων, όπως είναι η αλεπού, το ενδεχόμενο όμως να πεθάνουν λόγω κατανάλωσης κάποιου δηλητηριασμένου ζώου είναι πάντα υπαρκτό.

Εικόνα 2. Οι ασπροπάρηδες ποτέ δεν αποτελούν είδος-στόχο της χρήσης δηλητηριασμένων δολωμάτων, όπως είναι η αλεπού, το ενδεχόμενο όμως να πεθάνουν λόγω κατανάλωσης κάποιου δηλητηριασμένου ζώου είναι πάντα υπαρκτό.

 Στο τέλος οι μαθητές του σχολείου μεταμορφώθηκαν σε ασπροπάρηδες και προσπάθησαν να τραφούν αποφεύγοντας τα δηλητηριασμένα δολώματα που είχαν μπει στην επικράτεια τους και που δεν είχαν καταφέρει να απομακρύνουν τα παιδιά που είχαν αναλάβει τον ρόλο της ομάδας ανίχνευσης δηλητηριασμένων δολωμάτων.

 Εικόνα 3. Οι ασπροπάρηδες περήφανοι μιας και κατάφεραν να βρουν τροφή χωρίς δηλητήριο

Εικόνα 3. Οι ασπροπάρηδες περήφανοι μιας και κατάφεραν να βρουν τροφή χωρίς δηλητήριο

 

 

 

 

2η Αποστολή Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Κρήτης στη Γυάρο!

Το καλοκάιρι ξεκίνησε επίσημα και οι τουρίστες έχουν αρχίσει να συρρέουν στα νησιά.  Στην ακατοίκητη Γυάρο όμως τα πράγματα παραμένουν ήρεμα και γαλήνια, ούτε που φυσάει, επικρατεί παγκόσμια μπουνάτσα, ευτυχές  γεγονός για την περιοχή όπου συνήθως οι άνεμοι είναι έντονοι!   Ώσπου ξαφνικά καταφτάνει το σκάφος με την ομάδα των ερευνητών του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας της Κρήτης που θα ξεχυθούν στο νησί για τις προγραμματισμένες δειγματοληψίες που γίνονται στο πλαίσιο των προπαρασκευαστικών δράσεων του ΚΥΚΛΑΔΕΣ LIFE.  Στην πρώτη αποστολή του Μουσείου οι ερευνητές είχαν συλλέξει δείγματα πανίδας και είχαν αφήσει παγίδες για να τις συλλέξουν στην επόμενη αποστολή.

Συλλογή Παγίδας  WWF Ελλάς/ Andrea Bonetti

Συλλογή Παγίδας WWF Ελλάς/ Andrea Bonetti

Αυτή η ώρα επιτέλους ήρθε. Αρχίσαμε τον περίπατό μας στο νησί, συλλέγοντας παγίδες και ψάχνοντας να ανακαλύψουμε τα μυστικά του νησιού. Κατά τη διάρκεια της πρώτης μέρας ερευνών κάτω από μια πέτρα, ο ερευνητής του Μουσείου βρήκε αυγά του μαύρου φιδιού της Γυάρου  Hierophys viridiflavus! Έτσι, την επόμενη μέρα, πήγαμε όλοι μαζί να τα δούμε από κοντά και να φωτογραφίσουμε. Ποιός θα το περίμενε όμως, ότι στη θέση των αυγών βρισκόταν ένα μαύρο φίδι με φουσκωμένη κοιλιά!

 Hierophys viridiflavus με γεμάτο στομάχι από αυγά φιδιού του ιδίου είδους/ WWF Ελλάς/ Andrea Bonetti

Hierophys viridiflavus με γεμάτο στομάχι από αυγά φιδιού του ιδίου είδους/ WWF Ελλάς/ Andrea Bonetti

Από την πρώτη μας επίσκεψη στο νησί, ήταν εμφανές ότι τα κατσίκια και τα κουνέλια έχουν αναπτύξει μεγάλους πληθυσμούς. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι υπάρχει μεγάλη υπερβόσκηση από τα κατσίκια, σε σημείο που ένας μικρός ελαιώνας, έχει μετατραπεί σε πυγμαίο ελαιώνα!  Τα μικρά “θαμνάκια¨πίσω από αυτή την πυγμαία ελιά, είναι στη πραγματικότητα ελαιόδεντρα που δεν είχαν την ευκαιρία να αναπτυχθούν εξαιτίας της ακατάπαυστης όρεξης των κατσικιών.

Αποτέλεσμα υπερβόσκησης στον ελαιώνα! /WWF Ελλάς Andrea Bonetti

Αποτέλεσμα υπερβόσκησης στον ελαιώνα! /WWF Ελλάς Andrea Bonetti

Όπως και σε κάθε τόπο έτσι και στη Γυάρο, υπάρχουν διαφορετικά μικροκλίματα κάτι που φαίνεται ξεκάθαρα από την κατάσταση των θυμαριών!  Σε μέρη που το έδαφος έχει κάποια κατακράτηση υγρασίας, τα θυμάρια δεν είχαν ανθήσει, σε αντίθεση με τα πιο ξηρά μέρη, τα οποία είχαν μετατραπεί σε μωβ πανδαισίες!

Μωβ λόφος, από τα ανθισμένα θυμάρια/WWF Ελλάς Andrea Bonetti

Μωβ λόφος, από τα ανθισμένα θυμάρια/WWF Ελλάς Andrea Bonetti

Εκτός από τις δειγματοληψίες που πραγματοποιήθηκαν για τα χερσαία οικοσυστήματα, ξεκίνησαν και οι ορνιθολογικές παρατηρήσεις.  Το πρώτο βήμα ήταν ο περίπλους της Γυάρου και οι οπτικές καταγραφές των πτηνών που συχνάζουν σε αυτή. Τη χωρίσαμε σε 17 τομείς και μετρήθηκαν τα είδη ανά τομέα.  Ανεξάρτητα μετρήθηκαν το Γλαρονήσι και το Φούι, δύο νησάκια δίπλα στη Γυάρο.  Η μελέτη των πτηνών δεν είναι εύκολο θέμα, καθώς πολλά μεταναστευτικά είδη παρατηρούνται υπό συγκεκριμένες εποχικές και καιρικές συνθήκες. Γι’ αυτό το λόγο, οι ερευνητές σε αυτήν την επίσκεψη, πήραν μια πρώτη ιδέα για το πως να σχεδιάσουν τις επόμενες δειγματοληψίες.

Περίπλους της Γυάρου για τη καταγραφή της ορνιθοπανίδας. /WWF Ελλάς  Andrea Bonetti

Περίπλους της Γυάρου για τη καταγραφή της ορνιθοπανίδας. /WWF Ελλάς Andrea Bonetti

Αυτό που μου έκανε τη μεγαλύτερη εντύπωση σε αυτή την αποστολή, ήταν η μεγάλη αντίθεση χρωμάτων του νησιού, εξαιτίας της εναλλαγής των εποχών. Το χειμώνα είχαμε συναντήσει ένα έντονα πράσινο, παραθαλάσσιο τοπίο.  Τώρα όμως που ο καιρός ζέστανε, θάμνοι όπως ο Euphorbia dendroides, ή αλλιώς φλόμος, είχαν ρίξει τα φύλλα τους, μετατρέποντας το τοπίο από έντονο πράσινο σε ένα ήπιο κόκκινο/προτοκαλί. Κάτι δηλαδή που παρατηρούμε στα δάση το φθινώπορο, στη Γυάρο συμβαίνει το καλοκαίρι! Με αυτό τον τρόπο αυτό το πανέμορφο φυτό προσαρμόστηκε για να μπορέσει να επιβιώσει την εντατική ξηρασία του καλοκαιριού.  Αυτός ο φυλλοβόλος θάμνος περιέχει τοξικές ουσίες και χρησιμοποιούνταν από τα αρχαία χρόνια για τις θεραπευτικές του ιδιότητες.

Euphorbia dendroides το καλοκαίρι/WWF Ελλάς Andrea Bonetti

Euphorbia dendroides το καλοκαίρι/WWF Ελλάς Andrea Bonetti

Euphorbia dendroides το χειμώνα /WWF Ελλάς Ελίνα Σαμαρά

Euphorbia dendroides το χειμώνα /WWF Ελλάς Ελίνα Σαμαρά

Μετά από δύο ολόκληρες μέρες οδοιπορίας κάτω από τον καυτό ήλιο στο αφιλόξενο περιβάλλον της Γυάρου, είμαστε έτοιμοι προς αναχώρηση.  Τα αποτελέσματα των ερευνών θα αργήσουν λίγο ακόμα, καθώς η δουλειά εργαστηρίου πέρνει χρόνο και φυσικά οι επιτόπιες έρευνες στο νησί, δεν έχουν τελειώσει.  Κάθε επίσκεψη στο νησί μας προσφέρει περισσότερες γνώσεις και εμπειρίες.  Όλα τα στοιχεία που συλλέγονται είναι απαραίτητα για τη σύνταξη ειδικών περιβαλλοντικών μελετών, στο πλαίσιο του προγράμματος ΚΥΚΛΑΔΕΣ LIFE.

Ευχαριστούμε τους ερευνητές του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Κρήτης, τον Γιώργο Κατσαδωράκη και φυσικά τον Καπετάνιο Νίκο Πρίντεζη “Πέρλα” για την άψογη συνεργασία και τον πλούτο γνώσεων που μοιράστηκαν μαζί μας.

Εις το επανιδείν και η περιπέτεια συνεχίζεται!

Και η περιπέτεια συνεχίζεται!/WWF Ελλάς Andrea Bonetti

Και η περιπέτεια συνεχίζεται!/WWF Ελλάς Andrea Bonetti

 

 

 

Οι ασπροπάρηδες του Κομψάτου κι εγώ (Ιστορίες εθελοντών – Πιέρ)

Η παρακολούθηση της φωλιάς των ασπροπάρηδων στον Κομψάτο είναι μια δουλειά που απαιτεί υπομονή. Το σημείο από όπου γίνεται η παρακολούθηση είναι αρκετά μακριά από τον βράχο της φωλιάς, γι’ αυτό δεν είναι πάντα σίγουρο ότι θα δεις πολλά πράγματα ενώ πολλές φορές γίνεσαι θεατής πραγμάτων που δεν περιμένεις.

Η φωλιά του ασπροπάρη στον Κομψάτο είναι βαθειά μέσα στην οροσειρά της Ροδόπης με την ανθρώπινη παρουσία να είναι μηδαμινή

Η φωλιά του ασπροπάρη στον Κομψάτο είναι βαθιά μέσα στην οροσειρά της Ροδόπης με την ανθρώπινη παρουσία να είναι μηδαμινή

Μία από τις πρώτες φορές που βρισκόμουν εκεί δεν ήμασταν βέβαιοι για την ακριβή θέση της φωλιάς και για το εάν η φωλιά χρησιμοποιούνταν ή όχι. Μοιραζόμουν την παρατήρηση με τη Τζασμίν καθώς είχαμε ένα μόνο τηλεσκόπιο κι έτσι ο παρατηρητής άλλαζε κατά τακτά χρονικά διαστήματα. Ενώ εκείνη σκάναρε με το τηλεσκόπιο την περιοχή εγώ διάβαζα ένα βιβλίο καθισμένος στη σκιά ενός δέντρου. Ξαφνικά, ένα μικρός θόρυβος κάπου κοντά με έκανε να ανακαθήσω. Γυρνώντας το κεφάλι μου το βλέμμα μου έπεσε στο κεφάλι και τη γλώσσα ενός φιδιού ούτε 20 εκατοστά από το πρόσωπο μου…Γρήγορα σηκώθηκα, χωρίς να είμαι σίγουρος για το τι ήταν αυτό που είδα ακριβώς… Μετά όμως από μια πιο προσεκτική ματιά κατάλαβα πως δεν ήταν οχιά αλλά ένα φίδι που αργότερα, με τη βοήθεια ενός οδηγού, ταυτοποίησα ως λαφίτη του Ασκληπιού, τον σύντροφο δηλαδή του Ασκληπιού, του Έλληνα θεού της ιατρικής.

Μια άλλη φορά, ήταν μέσα Αυγούστου, ήμουν στον Κομψάτο με μια καινούργια εθελόντρια, τη Ζίτα, με την οποία μοιραζόμασταν και πάλι την παρακολούθηση. Εκείνη την περίοδο η ομάδα του WWF είχε καταλήξει, βασιζόμενη στις παρατηρήσεις μας, στο συμπέρασμα πως οι δύο νεοσσοί δεν ταΐζονταν όπως έπρεπε από τους γονείς. Έτσι εμείς έπρεπε να δούμε πως ακριβώς φρόντιζαν οι γονείς τα μικρά τους. Εκείνη την ημέρα είχαμε παρατηρήσει τους γονείς να πετάνε για αρκετή ώρα, χωρίς όμως να ασχολούνται με αυτό που θα έπρεπε… Συμπεριφέρονταν σαν “έφηβοι”, πετούσαν μαζί κάνοντας κάτι που έμοιαζε με επιδείξεις “ζευγαρώματος”. Σίγουρα, οι δύο Neophron που πετούσαν γύρω από τον βράχο τους ήταν ένα όμορφο θέαμα, δεν ήταν όμως και μια υπεύθυνη συμπεριφορά, καθώς παραμελούσαν τις υποχρεώσεις τους ως γονείς!

Παρατηρώντας τη φωλιά του ασπροπάρη γίνεσαι ένα με τη φύση γύρω σου

Παρατηρώντας τη φωλιά του ασπροπάρη γίνεσαι ένα με τη φύση γύρω σου

Κάποιες φορές βέβαια δεν υπάρχει τίποτα για να παρατηρήσει κανείς, όπως η τελευταία φορά που βρέθηκα εκεί. Ο Χαβιέρ έκανε τις δύο πρώτες βάρδιες και όταν επέστρεψε ήταν πολύ χαρούμενος γιατί είχε δει τα δύο μικρά να πραγματοποιούν ολοκληρωμένες πτήσεις, σημάδι πως θα έφευγαν για την Αφρική από στιγμή σε στιγμή. Και πράγματι αυτό έκαναν αφήνοντας εμένα να πραγματοποιήσω δύο βάρδιες των 5 ωρών παρατηρώντας μια άδεια φωλιά, μέσα στους αέρηδες του Σεπτέμβρη, μήνυμα πως ο χειμώνας ήταν πια προ των πυλών!

Με μπουλντόζες σε υγρότοπους και αμμοθίνες για να γίνουν όλα δρόμος

Όταν στα μέσα Μαρτίου ενημερωθήκαμε ότι ο Δήμος Φαιστού στην Κρήτη προτίθεται να κατασκευάσει δρόμο που να ενώνει τον Κόκκινο Πύργο με το Καλαμάκι κινηθήκαμε άμεσα αποστέλλοντας επιστολή στις δημόσιες υπηρεσίες και ζητώντας διευκρινήσεις για το θέμα διότι η περιοχή είναι προστατευόμενη. Και ενώ από τον Δήμο δεν λάβαμε ποτέ απάντηση, οι υπόλοιπες υπηρεσίες μας απάντησαν ότι ουδέποτε έχει κατατεθεί φάκελος για περιβαλλοντική αδειοδότηση τέτοιου έργου. Η επίσκεψη μας στην περιοχή μας επιφύλασσε δυσάρεστες εκπλήξεις. Δυστυχώς ο Δήμος έχει ήδη προχωρήσει σε επιχωματώσεις εκτάσεων στον υγρότοπο της Καταλυκής πλάτους 10μ και μήκους 150μ και στη συνέχεια εκχέρσωση της αμμοθινικής βλάστησης και οριοθέτηση δρόμου πολλών εκατοντάδων μέτρων.

 

Η αρχή του δρόμου, κοντά στο λιμνίο της Καταλυκής, WWF Ελλάς / Θ. Γιαννακάκης

Η αρχή του δρόμου, κοντά στο λιμνίο της Καταλυκής, WWF Ελλάς / Θ. Γιαννακάκης

Ο δρόμος ανοίγεται πάνω στις αμμοθίνες, WWF Ελλάς / Θ. Γιαννακάκης

Ο δρόμος ανοίγεται πάνω στις αμμοθίνες, WWF Ελλάς / Θ. Γιαννακάκης

 

Η παραλία από τον Κόκκινο Πύργο έως το Καλαμάκι του Δήμου Φαιστού στην Κρήτη ακόμα διατηρεί σε κάποιο βαθμό τη φυσικότητα της παρά τις σοβαρές παρεμβάσεις που έγιναν στο παρελθόν (αεροδρομίο, παράνομες διανοίξεις δρόμων). Η ίδια η παραλία είναι μια από τις σημαντικότερες παραλίες ωοτοκίας της θαλάσσιας χελώνας στην Κρήτη αλλά και περιοχή φωλιάσματος αρκετών προστατευόμενων ειδών πουλιών. Στην περιοχή όμως υπάρχουν και τρείς παράκτιοι υγρότοποι (Καταλυκή, εκβολή Γεροποτάμου και έλος Αφραθιάς) που προσελκύουν μεγάλο αριθμό πουλιών και γι’ αυτό είναι χαρακτηρισμένη ως Ζώνη Ειδικής Προστασίας (Εκβολή Γεροποτάμου Μεσαράς, GR4310012). Επιπλέον, η παράκτια ζώνη και οι υγρότοποι αποτελούν Περιοχές Ειδικής Προστασίας σύμφωνα με το εγκεκριμένο Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο Τυμπακίου ενώ η εκβολή Γεροποτάμου προστατεύεται πολύ αυστηρά από το Προεδρικό Διάταγμα για τους νησιωτικούς υγρότοπους.

 

Οριοθέτηση και δημιουργία δρόμου με εκχέρσωση, WWF Ελλάς / Θ. Γιαννακάκης

Οριοθέτηση και δημιουργία δρόμου με εκχέρσωση, WWF Ελλάς / Θ. Γιαννακάκης

Ενημερώσαμε αμέσως τις υπηρεσίες και αρχές για τα αποτελέσματα της αυτοψίας μας, απευθύναμε ερωτήματα για το αν έχουν τηρηθεί οι όροι και οι προϋποθέσεις που προβλέπει η νομοθεσία και ζητήσαμε να επιβληθούν οι κυρώσεις που προβλέπονται από το νόμο σε περίπτωση που δεν τηρούνται.

Είναι άραγε δρόμος για την “ανάπτυξη” να γίνουν όλα δρόμος;

Βολβοί από κρίνα της θάλασσας (Pancratium maritimum), WWF Ελλάς / Θ. Γιαννακάκης

Βολβοί από κρίνα της θάλασσας (Pancratium maritimum), WWF Ελλάς / Θ. Γιαννακάκης