O βυθός της Γυάρου και οι κάτοικοί του

Μετά τις απανωτές κακοκαιρίες και τα αλλόκοτα γυρίσματα του καιρού, βρήκαμε ένα παράθυρο για να συνεχίσουμε την εις βάθος εξερεύνηση του βυθού της Γυάρου, στα πλαίσια του προγράμματος ΚΥΚΛΑΔΕΣ LIFE.

Παράθυρο στο καιρό για εις βάθος εξερεύνηση

Παράθυρο στο καιρό για εις βάθος εξερεύνηση της Γυάρου

Μία από τις πολλές δράσεις του προγράμματος που είναι στα σκαριά, είναι και η δημιουργία “υποβρύχιων μονοπατιών περιήγησης”. Τα υποβρύχια μονοπάτια είναι ένας βιωματικός τρόπος περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και ένα πολύτιμο εργαλείο διαχείρισης μιας θαλάσσιας προστατευόμενης περιοχής. Σε αυτές τις ειδικά σηματοδοτημένες περιοχές  δίνεται η δυνατότητα στον επισκέπτη να εξερευνήσει  και να ανακαλύψει είδη και διεργασίες του θαλάσσιου οικοσυστήματος, σαν να βρίσκεται σε ένα υποθαλάσσιο μουσείο όπου τα εκθέματα είναι ελεύθερα στο φυσικό τους περιβάλλον.

Μία μάσκα και ένας αναπνευστήρας είναι τα ελάχιστα απαραίτητα αξεσουάρ για να ανοίξει κανείς τα μάτια του και να βρεθεί σε έναν άλλο κόσμο, κάτω από την επιφάνεια όπου όλα φαίνονται μεγαλύτερα και η φυσική αλλάζει. Οι βυθισμένες ταμπέλες θα περιλαμβάνουν οδηγίες για την αναγνώριση ειδών και τις σχέσεις  μεταξύ τους και θα μας βοηθήσουν να αλλάξουμε τις προκαθορισμένες αντιλήψεις που έχουμε για τις θάλασσές μας.

Οι φυλακές

Το επιβλητικό κτίριο των Φυλακών, από τη θάλασσα.

Η επιστημονική αποτύπωση του βυθού της Γυάρου, έγινε στις αρχές του περασμένου καλοκαιριού. Ο Δρ. Παπαθεοδώρου και η ομάδα του από το Εργαστήριο Θαλάσσιας Γεωλογίας του Πανεπιστημίου Πατρών, ολοκλήρωσαν έναν από τους καλύτερους χάρτες αποτύπωσης πυθμένα που υπάρχουν για τις Βόρειες Κυκλάδες. Με βάση αυτούς τους χάρτες και έπειτα από επαφές με την τοπική κοινωνία που γνωρίζει καλά το μέρος, η ομάδα πεδίου του ΚΥΚΛΑΔΕΣ LIFE έχει μια πρώτη ιδέα από που να ξεκινήσει την αποστολή της.  Η επιλογή, η ενδελεχής έρευνα και αποτύπωση αυτών των διαδρομών μπορεί να μην είναι απλή υπόθεση, αλλά είναι σίγουρα διασκεδαστική!

Φώτο Γιώργος Στεφάνου Η ομάδα πεδίου και οι φωτογράφοι!

Φώτο Γιώργος Στεφάνου
Η ομάδα πεδίου και οι φωτογράφοι!

 

Εδώ θα σας παρουσιάσουμε μόνο μερικούς από τους κατοίκους αυτών των μελλοντικών υποβρύχιων διαδρομών που συναντήσαμε αυτή τη βδομάδα καταδύσεων στη Γυάρο. Τα μελλοντικά μονοπάτια θα είναι και ένας από τους λόγους για να την επισκεφτεί κανείς  από κοντά, να την εξερευνήσει και να τους ανακαλύψει!

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Ο “Γλόμπος” στη Γυάρο, για λίγες εμφανίσεις! Φώτο Χ. Παπαδάς/WWF GREECE.

 

Το Janolus cristatus  είναι ένα μαλάκιο ή γυμνοβράγχιο, τόσο φανταχτερό και απόκοσμο, κάθε συνάντηση μαζί του αποτελεί μεγάλη τύχη για τον υποβρύχιο εξερευνητή/παρατηρητή!  Τον ονομάσαμε “Γλόμπο” γιατί τα δευτερογενή του βράγχια μοιάζουν με λαμπτήρες, σαν να έχει πολλές καλές ιδέες ταυτόχρονα! Μία από τις πολλές εκπλήξεις που συναντήσαμε στον κόλπο των Φυλακών.

Βρείτε τα 4 γαστερόποδα μαλάκια στη φωτογραφία

Βρείτε τα 4 γαστερόποδα κοχύλια στη φωτογραφία

Όσοι τα ψάχνετε ακόμα, δείτε τα εδώ αναποδογυρισμένα.  Τι σας θυμίζουν?

Όσοι τα ψάχνετε ακόμα, δείτε τα εδώ αναποδογυρισμένα. Τι σας θυμίζουν?

Η νότια πλευρά είχε και αυτή τα τυχερά της!  Τα Astraea rugosa είναι τα σαλιγκάρια που όταν πεθάνουν απελευθερώνουν  τα γνωστά σε όλους μας “Ματάκια της θάλασσας”.  Τα ματάκια αυτά είναι γνωστά από τα αρχαία χρόνια για τη χρήση τους σε κοσμήματα και χειροτεχνίες.  Ο πληθυσμός του είδους στη Γυάρο φαίνεται δυνατός αν σκεφτεί κανείς ότι σε ένα βράχο ανακαλύψαμε 4 κοχύλια!

Μεγάλος σκορπιός στα 5μ !

Μεγάλος σκορπιός στα 5μ !

Εκεί στο τέλος της νότιας εξερευνητικής βουτιάς βρήκαμε ένα σκορπιό μεγάλο και βαρύ στα ρηχά.  Όσο περίεργο και να σας φαίνεται, οι σκορπιοί των Ελληνικών θαλασσών είναι από τα πιο επικίνδυνα ψάρια των νερών μας! Ο πόνος είναι τόσο έντονος που κάνει ακόμα και τους πιο …θαρραλέους να κλαίνε!  Ένας από τους όρους λειτουργίας των υποβρύχιων μονοπατιών είναι “Μην ακουμπάτε τίποτα”. Τα περισσότερα είδη  που συναντάμε στις θάλασσές μας είναι πολύ ευάλωτα στο άγγιγμα.

Η "κολοχτύπα¨ξαναχτυπά!

Η “κολοχτύπα¨ξαναχτυπά!

Λίγο πριν το τέλος άλλης μιας κατάδυσης είδαμε έναν ύποπτο κοφτό βράχο, πάλι στα ρηχά, στα 7μ. Αυτή η στιγμή που σκύβεις για να δεις τι κρύβει από κάτω ο βράχος είναι μοναδική και τις περισσότερες φορές ανακαλύπτεις πολλά. Εδώ πέσαμε πάνω σε μια ήσυχη Scyllarides latus η λεγόμενη και “κολοχτύπα”. Λίγες γρήγορες φωτογραφίες, εμείς επιστρέφουμε στην επιφάνεια και αυτή απολαμβάνει το βράχο της!

Έχουμε ακόμα πολύ δουλειά μέχρι την ολοκλήρωση και λειτουργία των υποβρύχιων μονοπατιών, έως τότε θα σας ενημερώνουμε για τους κατοίκους του βυθού της Γυάρου από τις εξερευνητικές μας καταδύσεις και όλες τις παράλληλες δράσεις του προγράμματος ΚΥΚΛΑΔΕΣ LIFE!

 

Advertisements

Χαρτογραφώντας τους βυθούς της Γυάρου

Μήνες τώρα ετοιμαζόταν μια αποστολή χαρτογράφησης του πυθμένα της Γυάρου. Είχαν προηγηθεί αρκετές συναντήσεις, τηλεφωνικές επικοινωνίες, αρκετά εμαιλ και μια βδομάδα εντατικής παρακολούθησης μετεωρολογικών προγνώσεων, περιμένοντας το μελτέμι να πέσει.
Το ξημέρωμα μας βρίσκει να περιμένουμε νοτιοανατολικά της Γυάρου όταν στον ορίζοντα διακρίνεται η σιλουέτα του ερευνητικό σκάφος του Πανεπιστημίου Πατρών, ένα ξύλινο παραδοσιακό καΐκι, που έχει αφήσει την αλιεία και πλέον υπηρετεί την επιστημονική κοινότητα, φορτωμένο όργανα, υπολογιστές και ερευνητές.

DSC_0235

Το ερευνητικό σκάφος ΑΓ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΦΩΤΟ Χ.ΠΑΠΑΔΑΣ/WWF Ελλάς

DCIM100GOPRO

ΦΩΤΟ Χ.ΠΑΠΑΔΑΣ/WWF Ελλάς

Μετά από μια ερευνητική βόλτα πιο νότια στις Κυκλάδες, προσεγγίζουν τώρα τον όρμο των φυλακών. Δεν υπάρχει χρόνος για χάσιμο όλοι ξέρουμε ότι ο καιρός έχει κάνει ένα παράθυρο και πρέπει να το εκμεταλλευτούμε όσο καλύτερα μπορούμε. Πλαγιάζουμε δίπλα τους τη στιγμή που ξεκινούν να κατεβάζουν τα μηχανήματά τους στο νερό. Στην πρύμνη το ειδικό βίντζι κατεβάζει σιγά και προσεκτικά το ψαράκι (sidescan sonar), ένα όργανο που μοιάζει με τορπίλη,ενώ δύο άλλοι ερευνητές στη δεξιά πλευρά τοποθετούν τον τομογράφο πυθμένα (sub- bottom profiler).

DCIM100GOPRO

Η ομάδα των ωκεανογράφων εν δράση ΦΩΤΟ Ε.ΣΑΜΑΡΑ/WWF Ελλάς

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Συλλέγοντας τα όργανα από το βυθό ΦΩΤΟ Χ.ΠΑΠΑΔΑΣ/WWF Ελλάς

Τα δύο αυτά όργανα σε συνδυασμό με ένα πλήθος καλωδίων που τρέχουν κατά μήκος του σκάφους μεταφέρουν πληροφορίες στις μονάδες των υπολογιστών που είναι τοποθετημένες στη γέφυρα. Αναρωτιέμαι που καταλήγουν όλες αυτές οι πλεξούδες καλωδίων και έτσι κατευθύνομαι προς τη γέφυρα όπου με υποδέχεται ο καπετάν Γιώργης. Ένας άνθρωπος που μυρίζει θάλασσα, απλός, τραχύς, ποτισμένος αλμύρα, βγάζει μια καλοσύνη και συνάμα μια απόλυτη ειλικρίνεια. Προσπαθώ να μπω στη γέφυρα του καϊκιού και συνειδητοποιώ πως δεν υπάρχει και πολύς χώρος, παντού πίσω από την τιμονιέρα, βρίσκονται υπολογιστές, λάπτοπ και οθόνες. Εδώ χτυπά η καρδιά των πληροφοριών, εδώ έρχονται τα δεδομένα από τα μηχανήματα που αυτή τη στιγμή βρίσκονται στο νερό και αναλύονται δίνοντας την εικόνα του βυθού.

DCIM100GOPRO

Η ομάδα των ωκεανογράφων με τον επικεφαλή Δρ. Γ. Παπαθεοδώρου ΦΩΤΟ Χ.ΠΑΠΑΔΑΣ/WWF Ελλάς

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Τομογράφος πυθμένα (ωκεανογραφικό όργανο) ΦΩΤΟ Χ.ΠΑΠΑΔΑΣ/WWF Ελλάς

Ένα χέρι απλώνεται για να συστηθούμε, είναι ο επικεφαλής της ομάδας καθηγητής δρ. Γ. Παπαθεοδώρου, ζεστός και χαμογελαστός, ένας από τους καλύτερους ερευνητές στο είδος του, αρχίζει να εξηγεί και να απαντά σε όλες τις ερωτήσεις μας. Σήμερα μαζί μας εκτός της ομάδας πεδίου του Κυκλάδες Life, τυχαίνει να βρίσκονται οι δύο υπεύθυνοι επικοινωνίας του WWF Ελλάς και το δημοσιογραφικό τους δαιμόνιο δεν αφήνει εύκολα σε ησυχία τους ερευνητές.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Οι καταδυτικές ομάδες του Παν. Πατρών και η ομάδα πεδίου του ΚΥΚΛΑΔΕΣ Life ΦΩΤΟ Χ.ΠΑΠΑΔΑΣ/WWF Ελλάς

Ταξιδεύουμε περιμετρικά της Γυάρου και τα υποβρύχια μάτια των οργάνων που σέρνουμε πίσω μας σκανάρουν διεξοδικά το βυθό δίνοντας νέες πληροφορίες για μια ανεξερεύνητη περιοχή.
Αφήνω για λίγο τη γέφυρα και αποφασίζω να κάνω μια βόλτα στο σκάφος. Παρατηρώ και καταγράφω με την κάμερα που κρατάω τα μηχανήματα και συνειρμικά αρχίζω να θυμάμαι τα ντοκιμαντέρ του Ζακ Ιβ Κουστώ και τις εξερευνήσεις με το Καλυψώ, που βλέπαμε όταν ήμασταν παιδιά τα καλοκαιρινά μεσημέρια στην ΕΡΤ και ονειρευόμασταν κάποτε να μπορέσουμε και εμείς να γίνουμε πλήρωμα σε ένα τέτοιο σκάφος. Σήμερα μάλλον είμαστε και εμείς μέρος εκείνου του παιδικού ονείρου που μας μεγάλωσε και καθώς σκέφτομαι αυτά πέφτω πάνω στην καταδυτική ομάδα του σκάφους που ετοιμάζει μια κάμερα μεγάλου βάθους για να τσεκάρει ένα στόχο στα 90μ. Ο Γιώργος και ο Αναστάσης είναι τα μέλη της αποστολής που καταδύονται όταν οι ερευνητές θέλουν ανθρώπινα μάτια στο βυθό για να επιβεβαιώσουν ένα αντικείμενο, ένα ναυάγιο ή να πάρουν δείγματα από τον πυθμένα και να καταμετρήσουν τα λιβάδια ποσειδωνίας. Στις περιπτώσεις που το βάθος δεν επιτρέπει ή κάνει πολύπολοκη μια κατάδυση στέλνουν την κάμερα μεγάλου βάθους.
Οι ώρες στη θάλασσα περνούν γρήγορα και το απόγευμα με βρίσκει με τα δάχτυλα κολλημένα στα πλήκτρα της υποβρύχιας κάμερας καμιά δεκαπενταριά μέτρα κάτω από το ερευνητικό σκάφος « Γιούρα». Κοιτάζω την επιφάνεια αφήνοντας αργά τις φυσαλίδες να φεύγουν από τα πνευμόνια μου, περιμένω την ομάδα να κατέβει φιλμάροντας από τον πυθμένα τη διαδικασία κατάδυσης. Μαύρες σιλουέτες καταπίνονται από το νερό που κλείνει από πάνω τους. Μαζί τους κατεβάζουν ένα πλαίσιο ενός τετραγωνικού μέτρου, για να μπορέσουν να εκτιμήσουν την πυκνότητα της ποσειδωνίας. Σε λίγο όλοι είμαστε στο πυθμένα, η ομάδα τουΚΥΚΛΑΔΕΣ, η υποβρύχια ομάδα του Παν. Πατρών και ο υποβρύχιος φωτογράφος Γιώργος Ρηγούτσος, τα φλας του οποίου έχουν πάρει φωτιά. Ξεκινάμε για μια πρώτη περιήγηση στο βυθό της Γυάρου, αλλά παράλληλα θέλουμε να εξετάσουμε από κοντά κάποιους στόχους (σημεία ενδιαφέροντος) που μας έχει υποδείξει η ομάδα των χαρτογράφων.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Ερευνητές καταμετρούν λιβάδια ποσειδωνίας ΦΩΤΟ Χ.ΠΑΠΑΔΑΣ/WWF Ελλάς

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Ο υποβρύχιος φωτογράφος Γ. Ρηγούτσος φωτογραφίζοντας ποσειδωνίες ΦΩΤΟ Χ.ΠΑΠΑΔΑΣ/WWF Ελλάς

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

ΦΩΤΟ Χ.ΠΑΠΑΔΑΣ/WWF Ελλάς

Η Γυάρος για άλλη μια φορά έρχεται να επιβεβαιώσει την αξία της, το υποθαλάσσιο οικοσύστημα σφύζει από ζωή. Κοπάδια με σάλπες, μας ακολουθούν σε όλη τη διάρκεια παρατηρώντας τα παράξενα πλάσματα που ταράζουν την ησυχία της αβύσσου με τις φυσαλίδες. Οι μικρές πανέμορφες μπλε καλογρίτσες (Chromis chromis), κρύβονται πίσω από τα φύλλα της ποσειδωνίας, αυτού του ιδιαίτερου καταφυγίου που δρα ως βρεφονηπιακός σταθμός για τα ψάρια, προσφέροντας καταφύγιο μέχρι να μπορέσουν να κυνηγήσουν στην ανοιχτή θάλασσα. Ένα κοπάδι λούτσων μου αποσπά την προσοχή και με το rec της κάμερας πατημένο, ξεκινάω να τους ακολουθώ. Οι λούτσοι είναι κοντινοί συγγενείς των barracuda, δεινοί και ταχύτατοι θηρευτές με παρατηρούν με τα μεγάλα τους μάτια και σταδιακά καταδύονται ενώ πασχίζω να τους ακολουθήσω. Ακούω το ηχητικό σφύριγμα του υπολογιστή καταδύσεων που φοράω στο αριστερό χέρι και βγαίνω από την όμορφη κατάσταση που είχα μπει παρατηρώντας αυτά τα υπέροχα ψάρια. Το βάθος έχει αυξηθεί αρκετά και έχω αποσπαστεί από την υπόλοιπη ομάδα, κοιτάζω τις ενδείξεις στα όργανά μου και στρίβω προς τα πίσω αφήνοντας το βαθύ μπλε για εκείνους που έχουν βράγχια, εμείς οι κοινοί θνητοί, μπορούμε για λίγο μόνο να αποκτούμε αυτές τις ιδιότητες και πάντα με προσοχή και σεβασμό στους κανόνες. Στα δεκαπέντε μέτρα εντοπίζω και πάλι την ομάδα μου, να καταμετρά ρίζες ποσειδωνίας και να καταγράφει τις πυκνότητες των λιβαδιών του Ποσειδώνα.
Κοιτάζοντας τα όργανα κατάδυσης, μας υπενθυμίζουν ότι θα έχουμε αέρα για λίγα μόνο λεπτά ακόμα, οπότε ανεβαίνουμε αργά προς τα πέντε μέτρα για την προαιρετική στάση αποσυμπίεσης, που σκοπό έχει να διώξει τις μεγάλες ποσότητες αζώτου από το αίμα των δυτών.
Αναδυόμαστε την ώρα που ο ήλιος βυθίζεται πίσω από τις φυλακές και μπροστά μας βλέπουμε να έρχεται με χαμηλή ταχύτητα το ερευνητικό σκάφος για να μας περισυλλέξει από το νερό. Ανεβαίνοντας επάνω μας κατακλύζουν οι ερωτήσεις από ερευνητές και πλήρωμα για το πώς ήταν υποβρυχίως. Γρήγορη αποσυναρμολόγηση του εξοπλισμού και στη συνέχεια βιράρισμα άγκυρας και πλώρη για Ερμούπολη.
Το μελτέμι έχει ανέβει για τα καλά, οι άνεμοι 6 Bf (μποφόρ) που πνέουν κάνουν το μπουγάζι Άνδρου Τήνου να σηκώνει ψηλό κύμα. Επιστρέφουμε καλπάζοντας πάνω στα κύματα, με τα άλματα να διαδέχονται το ένα το άλλο και το σκάφος να κλυδωνίζεται καθώς ο ενάμισης τόνος πολυεστέρα σκάει με δύναμη πάνω στις κορφές των κυμάτων και τις κόβει. Έτσι είναι το Αιγαίο, μια θάλασσα που δε σταματά να κινείται, μια θάλασσα γεμάτη ιστορία, όμορφους ανθρώπους και θησαυρούς.
Το σούρουπο μας βρίσκει κάτω από τη συνοικία Βαπόρια της Ερμούπολης, τα μεγάλα παραθαλάσσια αρχοντικά της πρωτεύουσας των Κυκλάδων καθρεφτίζονται στη θάλασσα. Περνάμε με ταχύτητα κόβοντας τις καθρεφτιζόμενες σιλουέτες τους καθώς κατευθυνόμαστε προς τα φανάρια του λιμανιού της Σύρου.
Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου Πατρών, παρ’ όλες τις δύσκολες συνθήκες που αντιμετώπισαν, έμειναν στη Γυάρο για δεκαπέντε μέρες ολοκληρώνοντας τη χαρτογράφηση του πυθμένα. Τα πρώτα αποτελέσματα από το βυθό φαίνεται να είναι πολύ σημαντικά. Η μυστική Γυάρος αποκαλύπτεται σταδιακά και εκπλήσσει επιβεβαιώνοντας τις προσδοκίες μας…

Ημέρα Περιβάλλοντος και Θαλάσσιες Προστατευόμενες Περιοχές

Ο Ιούνιος είναι μήνας αφιερωμένος στο περιβάλλον και τη θάλασσα! Στις 5 Ιουνίου γιορτάστηκε η Παγκόσμια Μέρα Περιβάλλοντος και το WWF Ελλάς ταξίδεψε στη Μύκονο για να παρουσιάσει το καινούριο πρόγραμμα ΚΥΚΛΑΔΕΣ LIFE.  Η  εκδήλωση διοργανώθηκε  από την Κοινωφελή Δημοτική Επιχείρηση Πολιτιστικής Ανάπτυξης Μυκόνου (ΚΔΕΠΑΜ), με το πολύ επίκαιρο και ενδιαφέρον θέμα “Θαλάσσιες Προστατευόμενες Περιοχές στη Μεσόγειο”.  Προσκεκλημένοι της εκδήλωσης ήταν οι:

  • Πέτρος Νικολαΐδης, Ωκεανογράφος-Βιολόγος, Ειδικός Μηχανικός Εναλίων και Παράκτιων Κατασκευών.
  • Δημήτρης Ζάννες: Πρόεδρος της καταργηθείσας με τον νόμο 4015/2011 Ομοσπονδίας Συλλόγων Επαγγελματικής Παράκτιας Αλιείας Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, ιδρυτικό μέλος της Μεσογειακής Πλατφόρμας Παράκτιων Αλιέων MedArtNet και ιδρυτικό μέλος του Δ.Σ της Ευρωπαϊκής Οργάνωσης Αλιέων χαμηλής έντασης L.I.F.E.
  • Eλίνα Σαμαρά, Θαλάσσια Βιολόγος, μέλος της Ομάδας Πεδίου ΚΥΚΛΑΔΕΣ LIFE του WWF Ελλάς. Εισήγηση: «Η νέα πρωτοβουλία του WWF για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος στις Κυκλάδες».

Η εκδήλωση ήταν προγραμματισμένη να γίνει στο μαγευτικό θερινό σινεμά “Μαντώ”, αλλά δυστυχώς ο καιρός μας τα χάλασε με μπουρίνια και αέρα όλη μέρα. Αναγκαστικά μεταφέρθηκε στο κλειστό χώρο του ΚΔΕΠΑΜ, μία μεγάλη και ευρύχωρη αίθουσα όπου είχε στηθεί μια σκηνή για τις θεατρικές παραστάσεις της Δημοτικής Επιχείρισης….με φόντο παραλία και θάλασσα!

Παρουσίαση ΚΥΚΛΑΔΕΣ LIFE

Παρουσίαση ΚΥΚΛΑΔΕΣ LIFE

Οι θεατές είχαν την ευκαιρία να απολαύσουν ένα βράδυ αφιερωμένο στη θάλασσα, να ενημερωθούν και να συναντήσουν ανθρώπους με πάθος και αγάπη για το αντικείμενο! Η ομιλία του Πέτρου Νικολαϊδη είχε εντυπωσιακές θαλάσσιες εικόνες, με στοιχεία υποβρύχιας αρχαιολογίας αλλά και γεωλογίας.  Εν ολίγοις το θαύμα των Ελληνικών θαλασσών! Μίλησε επίσης και για την Θαλάσσια Προστατευόμενη Περιοχή που σχεδιάζεται στη Σαντορίνη,  μαζί με τους Cousteu Divers, το ΕΛΚΕΘΕ και τους ψαράδες της περιοχής. Έπειτα, ο Δημήτρης Ζάννες,  ως άνθρωπος που βιώνει την υπεραλίευση κάθε μέρα, παρουσίασε το πρόβλημα και τα αδιέξοδα που βιώνουν οι ψαράδες τονίζοντας τη σημασία της βιώσιμης διαχείρισης για την αλιεία.  Τέλος, παρουσιάστηκε το ΚΥΚΛΑΔΕΣ LIFE, η νέα πρωτοβουλία που υλοιποιεί το WWF Ελλάς μαζί με τη ΜΟm, το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, την Αναπτυξιακή Εταιρία Κυκλάδων, την Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αιγαίου και το ινστιτούτο Tethys για τη Θαλάσσια Προστατευόμενη Περιοχή με επίκεντρο τη Γυάρο. Στόχος του προγράμματος είναι η προστασία του περιβάλλοντος στην ευρύτερη περιοχή και ταυτόχρονα η στήριξη της βιώσιμης ανάπτυξης του τόπου. Οι παρουσιάσεις ήταν πολύ ενδιαφέρουσες και ολοκληρωμένες και το κοινό έμεινε καθηλωμμένο παρακολουθώντας αυτό το σημαντικό θέμα, αν και η εκδήλωση τράβηξε μέχρι αργά το βράδυ. Να σημειώσουμε εδώ ότι ο νέος δήμαρχος της Μυκόνου, Κωσταντίνος Κουκάς, μας τίμησε με τη παρουσία του και παρακολούθησε τις ομιλίες με μεγάλο ενδιαφέρον!

Ο Δήμαρχος Μυκόνου με τον Όμηρο Ευαγγελινό και το Δημήτρη Ζάννε

Ο Δήμαρχος Μυκόνου με τον Όμηρο Ευαγγελινό και το Δημήτρη Ζάννε

Η ιδέα της εκδήλωσης ήταν του σκηνοθέτη και παραγωγού, κάτοικο Μυκόνου, Όμηρο Ευαγγελινό που έχει ασχοληθεί  στις ταινίες του με το περιβάλλον. Μπορείτε να δείτε τα  ντοκυμαντέρ του στο http://www.aegeanodyssey.net/. Στην αρχή της εκδήλωσης, είδαμε δείγμα της τωρινής  δουλειάς του, το Aegean Odyssey, μια προσπάθεια που έχει ξεκινήσει τα τελευταία χρόνια, για τις Θαλάσσιες Προστατευόμενες Περιοχές και την υπεραλίευση στην Ελλάδα.  Η πρώτη γεύση που πήραμε όσοι παρευρεθήκαμε ήταν εντυπωσιακή! Του ευχόμαστε καλή τύχη και καλή επιτυχία στην πολύ σημαντική αυτή προσπάθεια!

Ευχαριστούμε θερμά το ΚΔΕΠΑΜ και ιδιαίτερα τον Αντώνη Ρουμελιώτη και τη Κατερίνα Ζουγανέλη για την πρόσκληση και τη θερμή φιλοξενία. Ευχόμαστε να είμαστε μαζί και σε επόμενες δράσεις!

Μία…εκρηκτική αποστολή!

 

 

Η περιπετειώδης ιστορία της Γυάρου, κρύβει πολλά μυστικά που δημιουργούν μία απόκοσμη ατμόσφαιρα στους λιγοστούς μα τυχερούς επισκέπτες της. Οι φήμες για άσκαστα βλήματα από την περίοδο που μέρος του νησιού ήταν πεδίο βολής του Πολεμικού Ναυτικού, δενμπορούσαν να αγνοηθούν. Αρκετές από τις δράσεις του προγράμματος ΚΥΚΛΑΔΕΣ LIFE άλλωστε απαιτούν την ασφαλή προσέλευση των ερευνητών και της ομάδας πεδίου στη Γυάρο, οπότε το WWF Ελλάς για λόγους ασφαλείας του προσωπικού προχώρησε στις διαδικασίες έρευνας και εκκαθάρισης συγκεκριμένων μονοπατιών και σημείων ενδιαφέροντος.

Προς την κορυφή Προφ. Ηλίας, Γυάρος. WWF Ελλάς/Andrea Bonetti

Προς την κορυφή Προφ. Ηλίας, Γυάρος. WWF Ελλάς/Andrea Bonetti

Η διαδικασία έρευνας και εκκαθάρισης στην περιοχή από άσκαστα πυρομαχικά χωρίστηκε σε δύο φάσεις. Η πρώτη φάση πραγματοποιήθηκε τον Ιανουάριο.  Η δεύτερη φάση περιελάμβανε την πλήρη εκκαθάριση συγκεκριμένων περιοχών που θα χρησιμοποιηθούν για τις ανάγκες του προγράμματος. Για την δύσκολη αυτή εργασία το WWF Ελλάς απευθύνθηκε στην ειδική μονάδα του Ελληνικού Στρατού, το Τάγμα Εκκαθάρισης Ναρκοπεδίων Ξηράς-ΤΕΝΞ. Μια πολύπλοκη δράση που απαιτούσε τον συντονισμό των ανθρώπων του WWF Ελλάς, της ομάδας τουΤΕΝΞ, του Καπετάνιου, του γενικού Ιατρού που μας συνόδευσε, και φυσικά του καιρού!

 

Τελευταίες λεπτομέρειες του σχεδιασμού της αποστολής εν πλω!!  WWF Ελλάς/Andrea Bonetti

Τελευταίες λεπτομέρειες του σχεδιασμού της αποστολής εν πλω!! WWF Ελλάς/Andrea Bonetti



Χαράματα λοιπόν της προτελευταίας μέρας του Απριλίου, η ομάδα με όλο τον στρατιωτικό, φωτογραφικό και ιατρικό εξοπλισμό ξεκινάει για τη Γυάρο, με καθαρό ουρανό και μέτριο κυματισμό. Οι άνθρωποι του ΤΕΝΞ, που από την πρώτη αποστολή μας είχαν εντυπωσιάσει με τον επαγγελματισμό τους αλλά και την προσαρμοστικότητά τους στο βουνό και στη θάλασσα και αυτή τη φορά μας άφησαν άφωνους! Η διαδικασία έρευνας και εκκαθάρισης έγινε άρτια μεθοδικά και με ταχύτητα.

 Στέλεχος του ΤΕΝΞ κατά τη διαδικασία έρευνας στην κορυφή Προφήτης Ηλίας.  WWF Ελλάς/Andrea Bonetti

Στέλεχος του ΤΕΝΞ κατά τη διαδικασία έρευνας στην κορυφή Προφήτης Ηλίας. WWF Ελλάς/Andrea Bonetti

Η αγωνία κορυφώθηκε τη δεύτερη μέρα της αποστολής, όταν τα στελέχη του ΤΕΝΞ εξουδετέρωσαν με ελεγχόμενη έκρηξη ένα άσκαστο βλήμα που βρέθηκε την πρώτη μέρα στα 350μ υψόμετρο, τηρώντας όχι μόνο τους προβλεπόμενους κανόνες ασφαλείας, αλλά και χωρίς να χάνουν τη θετική τους διάθεση.

Αναγνώριση του ύποπτου πυρομαχικού πριν την εξουδετέρωση του!!  WWF Ελλάς/Andrea Bonetti

Αναγνώριση του ύποπτου πυρομαχικού πριν την εξουδετέρωση του!! WWF Ελλάς/Andrea Bonetti

Αυτό το διήμερο στο νησί και η δουλειά εκκαθάρισης που πραγματοποιήθηκε, μας δημιουργεί μεγαλύτερο αίσθημα ασφάλειας και γνώσης για όλες τις επόμενες αποστολές στη Γυάρο. Ανυπομονούμε να ξανάπαμε σύντομα και να σας μεταφέρουμε τις εμπειρίες και τις δράσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη!
Θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε τον Θανάση Κρίνο, παθολόγο, που μας πρόσεχε την πρώτη μέρα της αποστολής, ανεβαίνοντας στη κορυφή της Γυάρου και τον Αντώνη Ρούσο, επίσης παθολόγο που μας πρόσεχε τη δεύτερη μέρα. Τον καπετάνιο Νίκο Πρίντεζη και την «Πέρλα» το σκάφος του για την ασφαλή μετάβαση, τον Ηλία Τζηρίτη για την πολύτιμη βοήθειά του, τον Andrea Bonetti για τις υπέροχες φωτογραφίες καθώς και ένα μεγάλο ευχαριστώ οφείλουμε στα στελέχη του ΤΕΝΞ, Νίκο, Πέτρο,Παντελή, Θωμά και Στράτο, καθώς και τη Διοίκηση του ΤΕΝΞ για την άψογη και επιτυχή συνεργασία. Πάντα με ασφάλεια!!

 

Παρουσίαση του Cyclades Life στους υποστηρικτές του WWF από τη Σύρο

Έχοντας πλέον εγκατασταθεί στο νησί της Σύρου, η ομάδα Πεδίου ξεκινάει τη δικτύωση.  Το καλύτερο σημείο έναρξης ενός δικτύου είναι πάντα τα ήδη υπάρχοντα δίκτυα.  Ανατρέχοντας λοιπόν στους καταλόγους των υποστηρικτών του WWF Ελλάς, “ξετρυπώσαμε” 100  Συριανούς πολίτες, οι οποίοι έχουν συνεισφέρει με τον έναν ή τον άλλο τρόπο,  όλα αυτά τα χρόνια στις δράσεις του WWF.  Θεωρήσαμε λοιπόν ότι ο καλύτερος τρόπος για να ευχαριστήσουμε και να γνωρίσουμε αυτούς τους ανθρώπους ήταν μια παρουσίαση του νέου Προγράμματος ΚΥΚΛΑΔΕΣ LIFE, σε αυτό το επίλεκτο κοινό.  Η ομάδα Direct Dialogue ανέλαβε τον εντοπισμό αυτών, έναν προς έναν, ενώ η ομάδα πεδίου ανέλαβε την υπόλοιπη διοργάνωση.

Η εκδήλωση αυτή βρήκε στέγη σε έναν μοναδικό χώρο. Η  Λέσχη Φωτογραφίας Σύρου έχει δημιουργηθεί με πολύ μεράκι, κόπο, χρόνο και χρήμα, ανθρώπων που αγαπούν, όχι μόνο τηνφωτογραφία αλλά και τον τόπο τους. Στο παλιό και παρατημένο πλέον βυρσοδεψείο, του παλαιού εργοστασίου Κορνηλάκη, αυτή η ομάδα ανθρώπων έχει κάνει θαύματα. Πριν εφτά χρόνια πέτυχαν την παραχώρηση ενός τμήματος αυτού του μεγάλου κτιρίου, δημιουργώντας ένα στολίδι μέσα στα γκρεμίσματα μιας εποχής που πέρασε.

Εξωτερικός χώρος  της Λέσχης Φωτογραφίας κατά τη διάρκεια καλοκαιρινής έκθεσης.

Εξωτερικός χώρος της Λέσχης Φωτογραφίας κατά τη διάρκεια καλοκαιρινής έκθεσης.

Γιώργος Ρηγούτσος

Γιώργος Ρηγούτσος

Οι άνθρωποι της λέσχης, μας παραχώρησαν την αίθουσα προβολών τους με μεγάλη χαρά, φιλοξενώντας μας με μεγάλη ζεστασιά. Η προσέλευση του κόσμου ήταν ικανοποιητική, αφού ήταν σαν μια συνάντηση με “παλιούς γνωστούς”, προθάλαμος της επίσημης, ανοικτής προς όλους παρουσίασης που θα πραγματοποιηθεί σε λίγο καιρό, τον Απρίλιο.  Ξεδιπλώσαμε τα καινούρια μπάνερ, φτιάξαμε ζεστό, μυρωδάτο καφέ και ανοίξαμε τα κουτιά με τα κεράσματα. Η προβολή της παρουσίασης ξεκίνησε στην κεντρική, μεγάλη οθόνη της λέσχης. Το ακροατήριο υποστηρικτών και φωτογράφων έδειξε μεγάλο ενδιαφέρον για το πρόγραμμα τόσο κατά τη διάρκεια της ομιλίας αλλά και στο τέλος όπου ακολούθησε μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση. Οι ερωτήσεις πολλές και ενδιαφέρουσες, τα χαμόγελα πολλά και ελπιδοφόρα. Οι περισσότεροι παρευρισκόμενοι μας άφησαν τα στοιχεία επικοινωνίας τους για να ενημερωθούν και να βοηθήσουν όπου μπορεί ο καθένας στις επόμενες δράσεις του προγράμματος ΚΥΚΛΑΔΕΣ L IFE, οι οποίες τρέχουν πυρετωδώς!

Γιώργος Ρηγούτσος

Γιώργος Ρηγούτσος

Ευχαριστούμε και πάλι τα μέλη της Λέσχης Φωτογραφίας και τους υποστηρικτές του WWF! Eλπίζουμε και δουλεύουμε ήδη πάνω στις επόμενες συνεργασίες και εξορμήσεις μαζί τους!

Αποστολή στη Γυάρο

Δευτέρα βράδυ, γίνονται οι τελευταίες ετοιμασίες. Παντού σκορπισμένα σακίδια, φωτογραφικές μηχανές, εξοπλισμοί, νερά και τρόφιμα, χάρτες. Να θυμηθώ να πάρω ξανά μετεωρολογικό και να βάλω το ξυπνητήρι … ώρα 4.50 αφύπνιση.

Οι νύχτες πάντα πριν από τις αποστολές κυλούν αργά, το μυαλό τρέχει στο τι θα συναντήσουμε. Έρχονται σκόρπιες φράσεις του Γ. Ρίτσου από μια παλιά συνέντευξη στην ΕΡΤ, που περιέγραφε μεταξύ άλλων τη ζωή στη Γυάρο, τις φυλακές και τις συνθήκες κράτησης.

WWF Ελλάς/ X. Παπαδάς

Κτίρια φυλακών και περιοχή κατασκηνώσεων – WWF Ελλάς/ X. Παπαδάς

Η μέρα ξεκινά με ψιλόβροχο, δεν είναι ο καλύτερος καιρός για περπάτημα σε άγνωστο έδαφος.

5.45 Το σκάφος που θα μας μεταφέρει είναι ήδη δεμένο στην προκυμαία της Σύρου. Η πόλη κοιμάται, μερικές φιγούρες μαζεύονται βιαστικά φορτωμένες με σάκους στην πλάτη. Επιβιβαζόμαστε και σε λίγο περνάμε τα φανάρια του λιμανιού. Ανεβαίνουμε βόρεια, παραλλάσουμε τον βόρειο φάρο της Σύρου και παίρνουμε πορεία δυτική για Γιούρα. Ο ουρανός είναι βαρύς, κάθε τόσο αστράφτει και ο σκοτεινός θόλος γεμίζει φως.

Μέσα στο σκάφος επιβαίνει η ομάδα του WWF Ελλάς που απαρτίζεται από τρία μέλη (Ελίνα, Ηλίας, Χρήστος), ένας τεχνικός σε θέματα συστημάτων ασφαλείας και παρακολούθησης, δύο στρατιωτικοί από το ειδικό τάγμα για την εξολόθρευση ναρκών, ένας Συριανός που ξέρει τη Γυάρο και ο καπετάνιος με τον λοστρόμο που θα φροντίζουν το σκάφος όσο εμείς θα εξερευνούμε το νησί.

Φαίνεται ο προβλήτας, σε λίγα λεπτά πηδάμε πάνω στον μισογκρεμισμένο μόλο. Μπροστά μας το γκρίζο επιβλητικό κτίριο των φυλακών. Τελευταίες οδηγίες και η ομάδα ξεκινά. Περπατάμε πάνω σε έναν καλοφτιαγμένο χωματόδρομο που έχουν σκάψει οι κρατούμενοι και συνδέει τους όρμους των φυλακών και των κατασκηνώσεων. Στον τελευταίο όρμο της Παναγίτσας, όπως αποκαλείται, ανηφορίζουμε αριστερά στο βουνό. Μονοπάτια δεν υπάρχουν και πυκνή βλάστηση από θυμάρια και αστιβές καλύπτει το έδαφος. Είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί. Το νησί, αφού χρησιμοποιήθηκε για χρόνια ως τόπος εξορίας, παραδόθηκε στο ναυτικό για να γίνει πεδίο βολής. Υπάρχουν όμως ενδείξεις ότι μπορεί να υπάρχουν άσκαστα βλήματα, ενώ κυκλοφορούν φήμες ακόμα και για ναρκοπέδιο. Για τον λόγο αυτό έχουμε μαζί μας την ειδική ομάδα ανιχνευτών του στρατού που ερευνά σπιθαμή προς σπιθαμή το έδαφος. Η κορυφή είναι μπροστά μας αλλά μας χωρίζουν 450μ. υψομετρικής. Περπατάμε και παράλληλα αφήνουμε ίχνη, ενώ χαρτογραφούμε την περιοχή αναγνώρισης ώστε να μπορέσουμε να την επαναλάβουμε αν χρειαστεί.

WWF Ελλάς /Χ. Παπαδάς

Περπατώντας στην κορυφογραμμή του νησιού – WWF Ελλάς /Χ. Παπαδάς

Όσο ανεβαίνουμε το νησί μοιάζει με τρισδιάστατο χάρτη, διακρίνονται οι όρμοι των κατασκηνώσεων και των φυλακών και το Γλαρονήσι. Μερικά μέτρα ακόμα και εμφανίζεται μπροστά μας το φυλάκιο της ψηλότερης κορυφής της Γυάρου. Για τα επόμενα λεπτά θα αποτελέσει ένα μικρό καταφύγιο για να ανακτήσουμε δυνάμεις. Κάνουμε ένα μικρό διάλειμμα για καφέ και συνεχίζουμε για τη δεύτερη ψηλότερη κορφή του νησιού, τον Σκοτωμένο. Ο καιρός έχει ανοίξει και έχουμε πλέον ορατότητα στα γύρω νησιά, η θέα είναι απίστευτη. Ο χρόνος κυλά όμως και οι μέρες του Γενάρη είναι μικρές, πρέπει να βιαστούμε. Σύντομη επικοινωνία με τον καπετάνιο του σκάφους μέσω ασυρμάτου για την ώρα συνάντησης και το σημείο και ξεκινάμε να καταβαίνουμε.

WWF Ελλάς/ Χ. Παπαδάς

Η θέα από την κορυφή Πρ. Ηλίας. – WWF Ελλάς/ Χ. Παπαδάς

ΦΩΤΟ 3. Η θέα από την κορυφή Πρ. Ηλίας. Διακρίνεται το συγκρότημα των φυλακών και το Γλαρονήσι.

Επιλέγουμε τον όρμο της Παναγίτσας και κατεβαίνουμε προς αυτόν με γρήγορο βηματισμό. Μετά από περίπου μια ώρα φτάνουμε στο παλιό διοικητήριο, που οι ντόπιοι αποκαλούν και βίλα. Ένα κτίριο με πορτοκαλί τούβλα γεμάτο τρύπες από σφαίρες και βλήματα των πολεμικών πλοίων. Περπατώ ολόγυρά του, προσπαθώντας να βρω τρόπο να μπω μέσα. Μάταια όμως, όλες οι πόρτες είναι φραγμένες από ξύλα, που όπως μας εξηγεί ο οδηγός μας, είναι τοποθετημένα για να εγκλωβίζονται μέσα τους ζεστούς μήνες τα αγριοκάτσικα και να τα πιάνουν οι λαθροθήρες. Νομίζω ότι περπατάω σε εμπόλεμη ζώνη, παντού βρίσκω θραύσματα βλημάτων, κάλυκες από σφαίρες και γαζωμένους τοίχους. Κατεβαίνω προς τη θάλασσα περνώντας μέσα από έναν χώρο όπου αποτέλεσε την υπαίθρια φυλακή των πρώτων ετών κράτησης εξορίστων, προτού χτιστούν οι φυλακές. Έχουν κατασκευάσει βάσεις από πέτρα και χώμα, για να στήνονται οι σκηνές, στις πλαγιές των λόφων και θυμίζουν θέατρο… το θέατρο του παραλόγου της μεταπολεμικής Ελλάδας, της Ελλάδας του εμφυλίου σπαραγμού.

Περπατάω προς την παραλία φωτογραφίζοντας τα απομεινάρια των πιο σκοτεινών σελίδων της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, εδώ οι Έλληνες εξόρισαν, φυλάκισαν και βασάνισαν Έλληνες, με μόνη αιτία τις διαφορές  πολιτικών φρονημάτων. Γιατί άραγε;

Ο καπετάνιος μας περιμένει ανοιχτά του όρμου, προσεγγίζει έναν βράχο και εκεί πρέπει να οδηγηθεί όλη η ομάδα και να γραπωθούμε κυριολεκτικά από τα ρέλια του σκάφους τη στιγμή που δεν θα μας βλέπει το κύμα.

WWF Ελλάς/ Χ. Παπαδάς

Επιβίβαση ” Αντί για προβλήτας ένας βράχος” – WWF Ελλάς/ Χ. Παπαδάς

Αποστολή εξετελέσθη. Η πρώτη αποστολή της ομάδας ΚΥΚΛΑΔΕΣ  Life έφτασε στο τέλος της με επιτυχία. Έγινε μια αρχή πάνω στην οποία θα στηριχτούν όλες οι υπόλοιπες χερσαίες αποστολές που θα ακολουθήσουν στα πλαίσια των ερευνών από διάφορες επιστημονικές ομάδες.

Στο σημείο αυτό θα πρέπει να υπογραμμιστεί η άριστη συνεργασία με την ομάδα του ΤΕΝΞ, χωρίς την πολύτιμη συμβολή της οποίας δε θα είχε πραγματοποιηθεί η αποστολή, καθώς και να τους ευχαριστήσουμε για την ασφάλεια που μας προσέφεραν.

Επίσης να ευχαριστήσουμε τον κάπτεν Νίκο και τον κύριο Μιχάλη (οδηγός) για τον επαγγελματισμό και τη συνεργασία τους.

Το πλανόδιο γραφείο

Μετά τη μαραθώνια εβδομάδα ανεύρεσης κατοικίας, ήρθε και η ώρα να στηθεί το καινούριο γραφείο στην Ερμούπολη της Σύρου. Βρήκαμε έναν όμορφο χώρο, κεντρικά για άμεση πρόσβαση κάθε ενδιαφερόμενου, αλλά συνάμα ήσυχα για συγκέντρωση και εργασία. Οι δουλειές που πρέπει να γίνουν πολλές, συνεργείο για βάψιμο, ηλεκτρολόγος, υδραυλικός, μεταφορά γραφείων και υπολογιστών από τα κεντρικά της Αθήνας, συνδέσεις με δίκτυα νερού, ΔΕΗ και τηλεφώνου κ.α!

Ξεκινήσαμε με την επιλογή των οικολογικών χρωμάτων, από ένα απίστευτα όμορφο χρωματολόγιο με εκατοντάδες αποχρώσεις φυσικών χρωμάτων. Άντε να διαλέξεις! Συνέχεια προκύπτουν και άλλες δουλειές, εξαιτίας της ηλικίας του κτιρίου. Καταγράφουμε, υπολογίζουμε κόστη και σημειώνουμε τις ιδέες για διακόσμηση. Η Ερμούπολη ως πρωτεύουσα της πρωτεύουσας των Κυκλάδων, έχει φανταστικά όμορφα κτίρια να αναδείξει, αλλά μαζί με τον παλιό χαρακτήρα φανερώνεται και η επίδραση που είχαν τα χρόνια πάνω τους…  Παρόλα αυτά οι εργασίες συνεχίζονται με ενθουσιασμό και κέφι.

WWF Ελλάς/Χ.Παπαδάς

WWF Ελλάς/Χ.Παπαδάς

Καθώς γίνονται όλες οι συνεννοήσεις, τα τηλέφωνα, οι παραγγελίες, υπάρχουν και άλλες δουλειές που πρέπει να γίνουν παράλληλα για το πρόγραμμα Cyclades Life, οι οποίες απαιτούν συγκέντρωση, χώρο για τον υπολογιστή και μια ατμόσφαιρα που δεν μυρίζει μπογιές και σκόνες… ίσως και  λίγο ζέστη στη καρδιά του χειμώνα; Οπότε τι κάνουμε; Προσαρμοζόμαστε και γινόμαστε πλανόδιο γραφείο! Σε αναζήτηση λοιπόν αυτού του πλανόδιου γραφείου, πέφτω πάνω σε γειτονικό γλυκοπολείο/ουζερί, μιας απίστευτης γυναίκας που δουλεύει το μαγαζάκι της 14 χρόνια τώρα. Όλα μέσα σε αυτό το μαγαζάκι απλά, λιτά με μια ατμόσφαιρα παραδοσιακά oldschool, τζάκι, ζεστασιά, δωρεάν WI FI, ελληνικές μουσικές,  ελληνικός καφές, χαλάκι για το σκυλάκι  και μυρωδιά μελομακάρονου! Η οικοδέσποινα μόνη της τώρα στο μαγαζί, πέρασαν οι εποχές που από τον πολύ κόσμο δεν πρόφταινε να σερβίρει, σου έλεγε, μπες μέσα και φτιάξ’τον μόνος σου! Βέβαια, έτσι είναι η Νινέττα πάντα, ελεύθερη… Και εγώ αν και ήμασταν μόνο οι δυο μας, μόνη μου έφτιαξα τον καφέ, καθώς αυτή μέλωνε τα φοινίκια… Εκεί μου είπε «ο καθένας πρέπει να ζει την αλήθεια του σε αυτή τη ζωή για να ευτυχήσει». Και το μαγαζί αυτό είναι η αλήθεια της, απλό και παραδοσιακά αληθινό… Για μας, η αλήθεια μας και όνειρο ζωής, είναι η δημιούργια της Θαλάσσιας Προστατευόμενης Περιοχής στη Γυάρο, σε συνεργασία και συνεννόηση με την τοπική κοινωνία, και με κέντρο αυτό το καινούριο γραφείο είμαστε ένα βήμα πιο κοντά στον στόχο μας.

WWF Ελλάς/Χ.Παπαδάς

WWF Ελλάς/Χ.Παπαδάς

Ώρα να περάσουμε απο το σταθερό γραφείο για ένα σημαντικό meeting γύρω από τις μπογιές και κάτω από το αίθριο.  Αυτό το αίθριο! Τι γλάστρες και φυτά να διαλέξουμε, ποιες θαλασσινές φωτογραφίες να κρεμάσουμε και πώς θα  φωτιστεί το βράδυ; Α, και η τελευταία “πινελιά” να κρεμάσουμε το χειροποίητο γούρι του WWF που μπορείτε να βρείτε στο e-shop:  http://shop.wwf.gr/

Τελικά όταν υπάρχει όρεξη και όνειρα για κάτι διαφορετικό, τα πινέλα φαντάζουν απλώς το πρώτο βήμα.

DSC_0104

ΚΥΚΛΑΔΕΣ Life: ένα πρόγραμμα για την προστασία της φύσης και την ευημερία του ανθρώπου

Yiaros

10% των θαλασσών του πλανήτη θα έπρεπε να προστατεύεται, τη στιγμή που στη Μεσόγειο προστατεύεται μόλις το 1% της επιφάνειάς της. 10% του παγκόσμιου πληθυσμού της Μεσογειακής φώκιας, Monachus monachus, ενός είδους συμβόλου για τον πλανήτη μας ζει και αναπαράγεται γύρω από τη Γυάρο. Δύο ποσοστά είναι αρκετά για να πείσουν και τον πλέον δύσπιστο ότι είναι απαραίτητη η δημιουργία μιας Θαλάσσιας Προστατευόμενης Περιοχής (ΘΠΠ) στις ευρύτερες Βόρειες Κυκλάδες, με επίκεντρο τη Γυάρο. Μιας ΘΠΠ που θα σέβεται και θα απαντά όμως με συνολικό τρόπο και στις ανάγκες της τοπικής κοινωνίας, αφού αυτή θα είναι άλλωστε ένας από τους βασικούς «παίκτες» στη δημιουργία και διαχείρισή της.

Το νέο πρόγραμμα Κυκλάδες Life φέρνει έναν φρέσκο αέρα όχι μόνο στις ελληνικές θάλασσες αλλά και σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. Έννοιες όπως η οικοσυστημική προσέγγιση και η συνδιαχείριση εισάγονται ίσως για πρώτη φορά στην ελληνική πραγματικότητα και για να είμαστε ειλικρινείς φιλοδοξούμε να αποτελέσουν πυλώνες για τη δημιουργία μιας ΘΠΠ που θα αποτελέσει πρότυπο σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. Πώς; Για να απαντήσουμε, οφείλουμε να πάρουμε τα πράγματα από την αρχή…

Ποιο είναι το όραμά μας;

Το όραμα όλων μας, καθώς στην πρωτοβουλία αυτή συμμετέχουν πολλοί και ποικίλοι φορείς, είναι να στηθεί και να λειτουργήσει αποτελεσματικά μια νέα πρότυπη προστατευόμενη περιοχή στις ευρύτερες Βόρειες Κυκλάδες με επίκεντρο τη θαλάσσια ζώνη γύρω από τη Γυάρο. Ο απώτερος στόχος είναι να δημιουργήσουμε ένα μοντέλο βιώσιμης ΘΠΠ που θα προστατεύει το θαλάσσιο περιβάλλον, ενώ παράλληλα θα στηρίζει το μέλλον των τοπικών κοινωνιών. Αυτό το επιτυχημένο μοντέλο θα πρέπει να προωθήσουμε και να χρησιμοποιήσουμε και σε άλλες περιοχές σε ολόκληρη τη Μεσόγειο.

Gyaros-2

Ποιες είναι οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε;

Η σημαντική καινοτομιά και διαφοροποίηση από άλλες αντίστοιχες προσπάθειες, είναι ότι από το πρώτο στάδιο αυτής της προσπάθειας θα εμπλακούν ενεργά όλοι όσοι επηρεάζουν ή επηρεάζονται από την περιοχή, όπως κεντρικές και τοπικές αρχές, ΟΤΑ, ψαράδες, τουριστικός τομέας, πανεπιστήμια, ΜΚΟ και πολλοί άλλοι. Επιπλέον, πρόκληση αποτελεί και το γεγονός ότι κατά τον σχεδιασμό αυτής της ΘΠΠ, θα βασιστούμε στις αρχές της θαλάσιας χωροταξίας και σε νέες πιο ολοκληρωμένες προσεγγίσεις, όπως την οικοσυστημική διαχείριση και τη συνδιαχείριση από τους χρήστες της περιοχής, που για πρωτη φορά θα εφαρμοστούν στην Ελλάδα και τη Μεσόγειο. Σε μια χώρα που ο δημιουργικός διάλογος, η αμοιβαία εμπιστοσύνη και η ανοικτή και αποτελεσματική συνεργασία δεν είναι μέρος της καθημερινής κουλτούρας μας, μια τέτοια προσέγγιση είναι αναμενόμενο ότι θα αντιμετωπίσει δυσκολίες. Αν και είμαστε ρεαλιστές, παραμένουμε αισιόδοξοι και αποφασισμένοι να ξεπεράσουμε τα εμπόδια και να δώσουμε λύσεις. Όπως η οργάνωση πρωτοστάτησε πριν από δύο δεκατίες στη δημιουργία της πρώτης ΘΠΠ στην Ελλάδα στη Ζάκυνθο, έτσι και σήμερα μπορούμε και πρέπει να πάμε ένα βήμα μπροστά.

Τι μπορούμε να πετύχουμε;

Θεωρώ ότι μέσω του προγράμματος ΚΥΚΛΑΔΕΣ Life μπορεί να επιτευχθεί τόσο ο κεντρικός μας στόχος όσο και μια σειρά από επιμέρους σημαντικά επιτεύγματα. Πέρα από την άμεση προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, θα δημιουργηθούν εξειδικευμένες υποδομές, θα προωθηθούν νέες εναλλακτικές δραστηριότητες, όπως ο καταδυτικός τουρισμός, και κυρίως θα δημιουργηθεί ένα πρότυπο σύστημα αποτελεσματικής επιτήρησης της ευρύτερης θαλάσσιας περιοχής. Η εμπειρία από την εμπλοκή μου στο Θαλάσσιο Πάρκο των Βόρειων Σποράδων, έδειξε ότι με μεθοδική δουλειά, υπομονή, και επιμονή η προστασία και διαχείριση μιας ΘΠΠ μπορεί να γίνει κτήμα των τοπικών κοινωνιών και να συμβάλει θετικά και καθοριστικά στη διαμόρφωση του μέλλοντος τους.

Γιατί είναι σημαντική στις σημερινές συνθήκες η δουλειά αυτή;

Σήμερα, ιδιαίτερα εν μέσω της δύσκολης συγκυρίας που βιώνει η χώρα, η πρωτοβουλία αυτή είναι πιο επίκαιρη και αναγκαία από ποτέ. Ενδεικτικό είναι ότι το πρόγραμμα αυτό έρχεται να ανταποκριθεί σε ένα αίτημα μιας σημαντικής μερίδας επαγγεματιών ψαράδων των Κυκλάδων που εδώ και κάποια χρόνια, αναγνωρίζοντας το πρόβλημα των θαλασσών μας, απαιτούν τη λήψη μέτρων για την προστασία των ιχθυοαποθεμάτων στην περιοχή. Πιο σημαντικό όμως είναι το γεγονός ότι προτάσσει  μια διαφορετική προσέγγιση στη συνδιαχείριση των νησιών μας, διαμορφώνοντας και εφαρμόζοντας λύσεις που θα συγγεράσουν την προστασία του μοναδικού θαλάσσιου πλούτου μας με τη βιωσιμότητα των νησιωτικών κοινωνιών.

Δρ. Σπύρος Κοτομάτας, συντονιστής του προγράμματος ΚΥΚΛΑΔΕΣ Life

—————————————————

Το πρόγραμμα Κυκλάδες Life το συντονίζει το WWF Ελλάς και υλοποιείται σε συνεργασία με το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, την Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αιγαίου, την Αναπτυξιακή Εταιρεία Κυκλάδων, το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, τη MOm/Εταιρεία Μελέτης και Προστασίας της Μεσογειακης Φώκιας και το Ινστιτούτο Tethys.

Το πρόγραμμα ΚYKLAΔΕΣ LIFE «Ολοκληρωμένη προστασία της Μεσογειακής φώκιας  στις Βόρειες Κυκλάδες» (NAT/GR/000688) υποστηρίζεται και συγχρηματοδοτείται από τη χρηματοδοτική γραμμή LIFE Nature της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και από το Ίδρυμα Prince Albert II του Μονακό.

Από την Άνδρο, με θαλασσινή αγάπη

Αξημέρωτα ακόμα, ξεκινήσαμε με ξαστεριά, η θαλασσινή ομάδα του WWF από Ραφήνα για Άνδρο. Χρόνια τώρα είχα όνειρο να επισκεφτώ τη Βόρεια Κυκλάδα, και η ώρα είχε έρθει. Αιτία του ταξιδιού, η πρόσκληση από το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (ΚΠΕ) Κορθίου στην Ημερίδα που διοργάνωναν, με τίτλο «Κυκλάδες- Η Θάλασσα γύρω μας». Υπάρχουν ΚΠΕ και ΚΠΕ, αλλά αυτό το ΚΠΕ… είναι πολύ μπροστά!

WWF Ελλάς/Χ.Παπαδάς

WWF Ελλάς/Χ.Παπαδάς

WWF Ελλάς/Χ.Παπαδάς

WWF Ελλάς/Χ.Παπαδάς

Καταρχάς για να φτάσει κάνεις στο Κόρθι χρειάζεται μια ώρα δρόμο από το λιμάνι, παραλιακός δρόμος με θέα από τη μια τις καλλιτεχνικές βραχώδεις πεζούλες στο πλάι των βουνοκορφών και από την άλλη την ατελείωτη θάλασσα, σπαρμένη με νησιά. Στριμωγμένοι στο αυτοκίνητο ακούγαμε κυκλαδίτικες θαλασσινές ιστορίες του Σπύρου και του Γιώργου, ανυπομονώντας να φτάσουμε στον προορισμό μας. Το Κόρθι είναι μικρό, απλό και λιτό δίπλα στη Θάλασσα, η αίσθηση μελαγχολικά χειμωνιάτικη  καθώς η συννεφιά και το ψιλοβρόχι ερχόταν και έφευγε. Κάνοντας μια πρώτη βόλτα βρήκαμε τις αφίσες της ημερίδας και επισκεφτήκαμε το γραφείο του Προγράμματος Life της Άνδρου (http://www.androslife.gr/), όπου μας ξενάγησε ο Θανάσης ανάμεσα στα πουλιά και θαυμάσαμε τα καταπληκτικά γκραφίτι του Συριανού καλλιτέχνη Αλεξ που κάλυπταν τον εσωτερικό χώρο του γραφείου. Ωραία ιδέα για διακόσμηση του μελλοντικού μας γραφείου στη Σύρο!

WWF Ελλάς/Ε.Σαμαρά

WWF Ελλάς/Ε.Σαμαρά

Η ημερίδα ξεκινούσε στις 16.30 το απογευματάκι, σε ένα καταπληκτικό κτίριο δίπλα στην εκκλησία στις πλάγιες του Κορθίου, στην περιοχή Αηδόνια. Μας υποδέχτηκαν ο Νίκος και τα κορίτσια με ζεστό καφέ και χαμόγελα.  Ενώ η υπόλοιπη ομάδα ετοίμαζε τους υπολογιστές για τις παρουσιάσεις τριγυρίσαμε λίγο τον ιστορικό χώρο, χαζεύαμε την καταπληκτική θέα από ψηλά και μάθαμε ότι φέτος είναι πολύ σημαντική χρονιά για το ΚΠΕ Κορθίου. Από το 1813 σε αυτό το κτίριο πραγματοποιούνται συνεχόμενα μαθήματα!  200 χρόνια εκπαίδευσης και αληθινής παιδείας!

Σιγά σιγά μαζεύτηκαν οι προσκεκλημένοι: δάσκαλοι, καθηγητές, αλιείς και άλλοι ενδιαφερόμενοι γέμισαν τη μεγάλη, ζεστή αίθουσα. Έγραψαν το όνομά τους, πήραν το πρόγραμμα των παρουσιάσεων και όμορφα χαρτιά για σημειώσεις τυπωμένα ειδικά για αυτήν την παρουσίαση. Η Μαρία ξεκίνησε με μια γενική παρουσίαση για το θαλάσσιο περιβάλλον και τη δουλειά του WWF και συνέχισε ο Γιώργος με τους οικότοπους και την αλιεία στις ελληνικές θάλασσες. Παρατηρώντας τους προσκεκλημένους, είδα ότι και αυτοί είχαν όλο το ενδιαφέρον τους πάνω στους ομιλητές όπως και εγώ. Ακόμα δεν είχαμε αρχίσει όμως είχαν όλοι μαγνητιστεί καθώς περίμεναν τα επόμενα! Επόμενη παρουσίαση, πάλι η Μαρία με τα θαλάσσια θηλαστικά. Εδώ “τα είδαν όλα”… περνούσαν οι φωτό από φάλαινες, δελφίνια και ζιφιούς και δεν το πίστευαν! Ένας ψαράς επέμενε για την πτεροφάλαινα «αυτό δεν είναι από εδώ», «εδώ δεν έχουμε τέτοια πράγματα»! Η συνέχεια ήταν δύσκολη διότι το πρόγραμμα είχε την προβολή του ντοκιμαντέρ «The end of the line», μια ταινία για την κατάσταση της παγκόσμιας υπεραλίευσης. Δύσκολο να το χωνέψουν όσοι δεν το είχαν ξαναδεί, διότι δείχνει μια πραγματικότητα που μόνο αν είσαι αναίσθητος δεν θα σε επηρεάσει…  Οπότε μετά από αυτό όλοι με χαρά βγήκαν για ένα σύντομο διάλειμμα και συζητούσαν με όρεξη όσα είχαν δει και το τι έπεται.

WWF Ελλάς/Ε.Σαμαρά

WWF Ελλάς/Ε.Σαμαρά

Το δεύτερο μέρος ξεκίνησε με  μία μικρή ομιλία του Δημάρχου της Άνδρου πριν πάρει τον λόγο ο Γιώργος για τις Θαλάσσιες Προστατευόμενες Περιοχές. Παρουσίασε πετυχημένα παραδείγματα από γειτονικές θάλασσες με εικόνες που εξιτάραν το κοινό και ιδιαίτερα τους αλιείς! Ξαφνικά ένιωσα ένα άνοιγμα μέσα στην αίθουσα, μια αισιοδοξία αντικατέστησε την βαριά αίσθηση που είχε αφήσει η προηγούμενη προβολή και τα χαμόγελα και τα σχόλια εξαπλώθηκαν. Μετά είχε σειρά ο Σπύρος για τις περιοχές Natura, όπου καταρρίφθηκαν πολλοί μύθοι και λανθασμένες πληροφορίες που είχε το κοινό για αυτές τις περιοχές. Ο χείμαρος Σπύρος μας καθήλωσε και συνέχισε χωρίς διακοπή στην επόμενη σχεδιασμένη παρουσίαση για τη νέα πρωτοβουλία “Κυκλάδες LIFE”. Η ροή όλου του απογεύματος ήταν καταπληκτική. Οι αλιείς παρουσίασαν σκέψεις και εκδήλωσαν τη συμφωνία τους αλλά και την ανάγκη που υπάρχει για τη βιώσιμη προοπτική του Κυκλάδες LIFE, που μόλις είχε παρουσιάσει ο Σπύρος. Ο Πρόεδρος του Συλλόγου Αλιέων εκδήλωσε την προθυμία τους για βοήθεια και συνεργασία, κάτι που μας έκανε πολύ χαρούμενους διότι χωρίς τη συμφωνία των ψαράδων δεν μπορούμε ούτε να μιλάμε ούτε να εφαρμόσουμε μια βιώσιμη αλιεία. Οι καθηγητές ευχαρίστησαν το WWF για τη σημαντική επιμόρφωση  που δέχτηκαν και τη σημασία αυτής με σκοπό να την μεταφέρουν στα παιδιά και τους μαθητές τους.

WWF Eλλάς/Χ.Παπαδάς

WWF Eλλάς/Χ.Παπαδάς

Μετά από τόσες ομιλίες, οι γλώσσες της θαλάσσιας ομάδας είχαν στεγνώσει και πήγαμε όλοι μαζί, καλεσμένοι από τα παιδιά του ΚΠΕ, για ένα όμορφο δείπνο και ποτό στο Κόρθι. Εκεί, μετά τις ευχαριστίες και τα τσουγκρίσματα των ποτηριών συμφωνήθηκε η επόμενη παρουσίαση του WWF στο ΚΠΕ , και ξεκίνησαν οι ιστορίες, θαλασσινές και μη. Μετά από μερικές ώρες, με τα μάτια να κλείνουν και την ξαστεριά να λάμπει, γυρίσαμε στα δωμάτια για ξεκούραση και να κάνουμε τις ετοιμασίες για το αυριανό, πρωινό καράβι της επιστροφής. Το πρωί η θάλασσα λάδι μπουνάτσα, η ορατότητα τόσο καθαρή που βλέπαμε ακόμα και τις φυλακές της Γυάρου, καθώς οραματιζόμασταν το μέλλον του νησιού ως το κέντρο των Κυκλάδων για μια βιώσιμη αλιεία και ορθή διαχείριση της θάλασσας, για το μέλλον όλων. Η Γυάρος από μέρος εξορίας για λίγους σε κέντρο αφθονίας για όλους! Με το που φτάσαμε στη Ραφήνα, και ως ενημερωμένοι ψαροφάγοι, ψωνίσαμε φρέσκα ψάρια, αλιευμένα σωστά και στην εποχή τους (http://www.wwf.gr/images/pdfs/FishTips.pdf ) για να τα φάμε το Σαββατοκύριακο και να πάρουμε δυνάμεις για την εβδομάδα που έρχεται, όπου η ομάδα πεδίου της Σύρου θα πάει στη Σύρο για να σας μεταφέρει τις επόμενες ιστορίες.