Όλοι μαζί για τον ποταμό Μορώνη !!

Τι κοινό στόχο μπορεί να έχουν μαθητές, αθλητές, πολίτες και το πολεμικό ναυτικό; Την Περασμένη Κυριακή συγκεντρώθηκαν δεκάδες πολίτες και ναύτες για να καθαρίσουν τον Ποταμό Μορώνη στη Σούδα Χανίων. Στόχος δεν ήταν μόνο η απομάκρυνση των σκουπιδιών αλλά  η ενημέρωση και  η ευαισθητοποίηση από το Δίκτυο Εθελοντών για την αξία του υγρότοπου. Συμμετέχοντες ήταν οι κάτοικοι της Σούδας, μαθητές του Λυκείου Σούδας, μικροί αθλητές του Ναυταθλητικού Ομίλου Σούδας και του Ναυτικού Ομίλου Χανίων, ενώ σημαντική παρουσία είχε ο Ναύσταθμος Χανίων και V Μεραρχία.

_SEV6628

Φωτογραφία : Γ.Λαμπράκης

Η ιστορία της αποκατάστασης του Μορώνη ξεκινάει το 2009 όπου ο τότε Καποδιστριακός Δήμος Σούδας έλαβε τη γενναία απόφαση να ξεκινήσει ένα μοναδικό για την Κρήτη εγχείρημα: το ξεμπάζωμα μιας μεγάλης έκτασης δίπλα στην εκβολή και την αποκατάσταση της ως υγρότοπο, όπως άλλωστε ήταν πριν μπαζωθεί. Από τις πρώτες προσπάθειες απομάκρυνσης των αδρανών έχουν περάσει 5 χρόνια, όμως η αποκατάσταση δεν προχώρησε για διάφορους λόγους. Το έργο ωστόσο ωρίμασε και η νέα Δημοτική Αρχή εκδήλωσε το έντονο ενδιαφέρον της να επαναφέρει την αποκατάσταση στο προσκήνιο.

_SEV6664

Φωτογραφία : Γ.Λαμπράκης

Η θετική ενέργεια, ο ενθουσιασμός αλλά και η αισιοδοξία ότι το επόμενο διάστημα θα υπάρχουν εξελίξεις, ήταν διάχυτα μεταξύ των παρευρισκομένων. Οι μαθητές του Λυκείου Σούδας «έριξαν» στον Ποταμό μια σχεδία από ανακυκλώσιμα υλικά, στέλνοντας έτσι το δικό τους μήνυμα για την διάθεση της τοπικής κοινωνίας.

_SEV6712

Φωτογραφία: Γ. Λαμπράκης


Μαζεύτηκαν πάνω από 70 μεγάλες σακούλες σκουπιδιών ενώ η λήξη της εκδήλωσης με την δημιουργία από τους μικρότερους φίλους μας ενός πανό, έδωσε μια υπόσχεση ότι οι νέες ισορροπίες που δημιουργούνται στην Σούδα είναι ικανές για να γίνει πράξη αυτό που μέχρι σήμερα φάνταζε ουτοπία.

Ένα μεγάλο μπράβο σε όσους παραβρέθηκαν και συνέβαλαν με οποιοδήποτε τρόπο σε αυτή τη δράση. Φέρνοντας όλους τους φορείς και άμεσα ενδιαφερόμενους κοντά, με ένα κοινό στόχο. Πιστεύουμε ότι οι συνθήκες για την αποκατάσταση της περιοχής είναι πιο ώριμες από ποτέ.

 

Το πρόγραμμα του WWF Ελλάς «Δίκτυο για την Παρακολούθηση της Κατάστασης της Κρήτης» υλοποιείται με την υποστήριξη του Συστήματος της Coca-Cola στην Ελλάδα (Coca – Cola Τρία Έψιλον και Coca – Cola Hellas), στο πλαίσιο του περιβαλλοντικού προγράμματος “Αποστολή Νερό» (www.apostolinero.gr).

Περισσότερες πληροφορίες:

Έμιλυ Πεδιαδίτη, συντονίστρια εθελοντικών δράσεων στην Κρήτη, WWF Ελλάς, τηλ: 2810 328019, e.pediaditi@wwf.gr

Advertisements

Οι ασπροπάρηδες του Κομψάτου κι εγώ (Ιστορίες εθελοντών – Πιέρ)

Η παρακολούθηση της φωλιάς των ασπροπάρηδων στον Κομψάτο είναι μια δουλειά που απαιτεί υπομονή. Το σημείο από όπου γίνεται η παρακολούθηση είναι αρκετά μακριά από τον βράχο της φωλιάς, γι’ αυτό δεν είναι πάντα σίγουρο ότι θα δεις πολλά πράγματα ενώ πολλές φορές γίνεσαι θεατής πραγμάτων που δεν περιμένεις.

Η φωλιά του ασπροπάρη στον Κομψάτο είναι βαθειά μέσα στην οροσειρά της Ροδόπης με την ανθρώπινη παρουσία να είναι μηδαμινή

Η φωλιά του ασπροπάρη στον Κομψάτο είναι βαθιά μέσα στην οροσειρά της Ροδόπης με την ανθρώπινη παρουσία να είναι μηδαμινή

Μία από τις πρώτες φορές που βρισκόμουν εκεί δεν ήμασταν βέβαιοι για την ακριβή θέση της φωλιάς και για το εάν η φωλιά χρησιμοποιούνταν ή όχι. Μοιραζόμουν την παρατήρηση με τη Τζασμίν καθώς είχαμε ένα μόνο τηλεσκόπιο κι έτσι ο παρατηρητής άλλαζε κατά τακτά χρονικά διαστήματα. Ενώ εκείνη σκάναρε με το τηλεσκόπιο την περιοχή εγώ διάβαζα ένα βιβλίο καθισμένος στη σκιά ενός δέντρου. Ξαφνικά, ένα μικρός θόρυβος κάπου κοντά με έκανε να ανακαθήσω. Γυρνώντας το κεφάλι μου το βλέμμα μου έπεσε στο κεφάλι και τη γλώσσα ενός φιδιού ούτε 20 εκατοστά από το πρόσωπο μου…Γρήγορα σηκώθηκα, χωρίς να είμαι σίγουρος για το τι ήταν αυτό που είδα ακριβώς… Μετά όμως από μια πιο προσεκτική ματιά κατάλαβα πως δεν ήταν οχιά αλλά ένα φίδι που αργότερα, με τη βοήθεια ενός οδηγού, ταυτοποίησα ως λαφίτη του Ασκληπιού, τον σύντροφο δηλαδή του Ασκληπιού, του Έλληνα θεού της ιατρικής.

Μια άλλη φορά, ήταν μέσα Αυγούστου, ήμουν στον Κομψάτο με μια καινούργια εθελόντρια, τη Ζίτα, με την οποία μοιραζόμασταν και πάλι την παρακολούθηση. Εκείνη την περίοδο η ομάδα του WWF είχε καταλήξει, βασιζόμενη στις παρατηρήσεις μας, στο συμπέρασμα πως οι δύο νεοσσοί δεν ταΐζονταν όπως έπρεπε από τους γονείς. Έτσι εμείς έπρεπε να δούμε πως ακριβώς φρόντιζαν οι γονείς τα μικρά τους. Εκείνη την ημέρα είχαμε παρατηρήσει τους γονείς να πετάνε για αρκετή ώρα, χωρίς όμως να ασχολούνται με αυτό που θα έπρεπε… Συμπεριφέρονταν σαν “έφηβοι”, πετούσαν μαζί κάνοντας κάτι που έμοιαζε με επιδείξεις “ζευγαρώματος”. Σίγουρα, οι δύο Neophron που πετούσαν γύρω από τον βράχο τους ήταν ένα όμορφο θέαμα, δεν ήταν όμως και μια υπεύθυνη συμπεριφορά, καθώς παραμελούσαν τις υποχρεώσεις τους ως γονείς!

Παρατηρώντας τη φωλιά του ασπροπάρη γίνεσαι ένα με τη φύση γύρω σου

Παρατηρώντας τη φωλιά του ασπροπάρη γίνεσαι ένα με τη φύση γύρω σου

Κάποιες φορές βέβαια δεν υπάρχει τίποτα για να παρατηρήσει κανείς, όπως η τελευταία φορά που βρέθηκα εκεί. Ο Χαβιέρ έκανε τις δύο πρώτες βάρδιες και όταν επέστρεψε ήταν πολύ χαρούμενος γιατί είχε δει τα δύο μικρά να πραγματοποιούν ολοκληρωμένες πτήσεις, σημάδι πως θα έφευγαν για την Αφρική από στιγμή σε στιγμή. Και πράγματι αυτό έκαναν αφήνοντας εμένα να πραγματοποιήσω δύο βάρδιες των 5 ωρών παρατηρώντας μια άδεια φωλιά, μέσα στους αέρηδες του Σεπτέμβρη, μήνυμα πως ο χειμώνας ήταν πια προ των πυλών!

H ισχύς εν τη ενώσει…

Ασφυκτικά γεμάτο ήταν το θέατρο Κέφαλος στο Αργοστόλι, με αφορμή μια κοπή πίτας για την νέα χρονιά. Δεν ήταν όμως μια συνηθισμένη εκδήλωση, καθώς αυτή διοργανωνόταν για πρώτη φορά και από τις πέντε εθελοντικές ομάδες δασοπυρόσβεσης του νησιού. Το WWF Ελλάς γνωρίστηκε για πρώτη φορά με τις ομάδες της Κεφαλονιάς το 2008 στο πλαίσιο του έργου αξιολόγησης και ενίσχυσης εθελοντικών ομάδων δασοπροστασίας του προγράμματος το «Μέλλον των Δασών» (http://www.wwf.gr/forests/axis1.html). Ο Συντονιστής Τοπικών Δράσεων του WWF Ελλάς, Ηλίας Τζηρίτης, κλήθηκε και συμμετείχε στην εκδήλωση με μία μικρή ομιλία-χαιρετισμός που αφορούσε τον εθελοντισμό στην δασοπροστασία με ανάλυση της κατάστασης στην Κεφαλονιά.

omades_kefΟ εθελοντισμός στην δασοπροστασία στη Κεφαλονιά είναι ένα από τα  παραδείγματα προς μίμηση και για άλλες περιοχές της χώρας και η απόδειξη ότι τελικά είναι περισσότερα αυτά που μας ενώνουν παρά αυτά που μας χωρίζουν. Και φυσικά η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος σε τοπικό επίπεδο είναι μια αξία που πρέπει να ξεπερνά μικροπολιτικά συμφέροντα και προσωπικές έριδες. Πολλές προσπάθειες έχουν γίνει να οργανωθούν οι εθελοντικές ομάδες δασοπροστασίας στην Ελλάδα και να αποκτήσουν ενιαία φωνή. Φαίνεται όμως ότι αυτό δεν είναι ακόμα εφικτό σε πανελλαδικό ή περιφερειακό επίπεδο, αλλά οι ομάδες θα μπορούσαν κάλλιστα να οργανωθούν σε τοπικό επίπεδο, να ενώσουν τις δυνάμεις τους και να διεκδικήσουν από κοινού ένα ασφαλέστερο και οργανωμένο καθεστώς λειτουργίας.

Τι ήταν όμως αυτό που κάνει την περίπτωση της Κεφαλονιάς να ξεχωρίζει ανάμεσα σε λίγες περιοχές της χώρας; H οργάνωση και λειτουργία πέντε εθελοντικών ομάδων σε ένα συγκεκριμένο γεωγραφικό χώρο δεν είναι κάτι το συνηθισμένο σε μια χώρα με τα χαμηλότερα ποσοστά εθελοντικής προσφοράς σε Ευρωπαϊκό επίπεδο. Η Εθελοντική Ομάδα Δασοπροστασίας Κεφαλλονιάς, η Εθελοντική Ομάδα Δασοπροστασίας Ελείου-Πρόννων, η Εθελοντική Ομάδα Προστασίας Περιβάλλοντος Ερίσου, η Εθελοντική Ομάδα Δασοπροστασίας Παλικής και η Εθελοντική Ομάδα Προστασίας Περιβάλλοντος Πυλάρου σε άριστη συνεργασία με το Πυροσβεστικό Σώμα, καταπολεμούν κάθε αντιπυρική περίοδο πολλές δύσκολες δασικές πυρκαγιές στο νησί. Η Κεφαλονιά είναι μια από πιο δύσκολες περιοχές στην Ελλάδα. Παρουσιάζει τις περισσότερες καμένες εκτάσεις και το μεγαλύτερο αριθμό περιστατικών στα Ιόνια νησιά. Οι περισσότερες δασικές πυρκαγιές προκαλούνται από κακόβουλους εμπρησμούς ή καύση για δημιουργία βοσκοτόπων ενώ πολύ χαμηλό παραμένει το ποσοστό εξακρίβωσης αιτιών (2% εξακρίβωση δράστη, 64% άγνωστα αίτια εκδήλωσης πυρκαγιάς, περισσότερα στο http://oikoskopio.gr/pyroskopio/).

Το WWF Ελλάς στηρίζει με όποιο τρόπο μπορεί τέτοιες τοπικές δράσεις και περιμένει ανάλογες πρωτοβουλίες σε θεσμικό και οργανωτικό επίπεδο από τους αντίστοιχους δημόσιους φορείς και ειδικά τους φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης. Ευχόμαστε στις εθελοντικές ομάδες τις Κεφαλονιάς ένα «άκαπνο» 2014 και να συνεχίσουν την συνεργασία τους με καλή διάθεση και αλτρουισμό. Η ισχύς εν τη ενώσει λοιπόν στην πράξη και όχι στα λόγια!!

ΥΓ: Μετά τους πρόσφατους σεισμούς στην Κεφαλονιά, όλες οι εθελοντικές ομάδες είναι σε επιφυλακή και έχουν αναλάβει εργασίες ανακούφισης και υποστήριξης των σεισμόπληκτων συμπολιτών μας. Καλή συνέχεια!!

 

 

Διαβάζοντας την εντομοπανίδα του Δάσους

Λίγο πριν μπει ο χειμώνας πραγματοποιήσαμε δύο ξεχωριστές δράσεις στο πλαίσιο των ερευνών μας για την εντομοπανίδα που φιλοξενεί το Δάσος της Δαδιάς.

Είχε φτάσει η ώρα λοιπόν να ανοίξουμε τα μπουκάλια συλλογής από τις παγίδες τύπου Malaise που είχαμε στήσει στο Εθνικό Πάρκο Δάσους Δαδιάς και να μελετήσουμε το περιεχόμενο τους. Το δεύτερο βήμα της δράσης που είχαμε ξεκινήσει, με τον ζωολόγο-εντομολόγο Michael de Courcy Williams και τον Φορέα Διαχείρισης του Εθνικού Πάρκου τον περασμένο Μάιο, για να αξιολογήσουμε την ποιότητα και τη δομή των δασικών οικοσυστημάτων της περιοχής. Στήσαμε λοιπόν μεγενθυντικούς φακούς, μικροσκόπια και λεκάνες διαλογής και απόπλυσης, συμβουλευτήκαμε τις κλείδες αναγνώρισης και βουτήξαμε στο περιεχόμενο των μπουκαλιών στην προσπάθεια μας να ξεχωρίσουμε άτομα της οικογένειας Syrphidae.

Εικόνα 1. Ο πρώτος διαχωρισμός ατόμων της οικογένειας Syrphidae από τον υπόλοιπο όγκο του βιολογικού υλικού έχει ξεκινήσει

Εικόνα 1. Ο πρώτος διαχωρισμός ατόμων της οικογένειας Syrphidae από τον υπόλοιπο όγκο του βιολογικού υλικού έχει ξεκινήσει

Εικόνα 2. Η χρήση του μεγεθυντικού φακού ήταν απαραίτητη

Εικόνα 2. Η χρήση του μεγεθυντικού φακού ήταν απαραίτητη

Η δουλειά δεν ήταν εύκολη μιας και ο όγκος του συλλεχθέντος βιολογικού υλικού ήταν μεγάλος, ενώ τα διακριτά χαρακτηριστικά των ειδών που ψάχναμε (κυρίως η ξεχωριστή φλέβωση των φτερών τους ) απαιτούσαν λεπτή χρήση του μικροσκοπίου, χωρίς το οποίο ο αμύητος ερευνητής θα ήταν πολύ δύσκολο να αναγνωρίσει τη διαφορά μεταξύ ατόμων της οικογένειας αυτής και της κοινής μας μέλισσας ή σφήκας. Τελικά καταφέραμε να αναγνωρίσουμε είδη όπως το Myathropa florea, του οποίου η λάρβα τρέφεται από τα βακτήρια που εντοπίζονται σε αποσυντιθέμενο οργανικό υλικό και το Episyrphus balteatus, το οποία αν και ακίνδυνο μιμείται πετυχημένα τις σφήκες. Σε λίγο καιρό θα καταλήξουμε στην πλήρη καταγραφή των ειδών της οικογένειας που συλλέγουμε και θα προχωρήσουμε στην ερμηνεία των αποτελεσμάτων μας, κάτι που ευελπιστούμε να μας αποκαλύψει σημαντικές πληροφορίες για την κατάσταση των δασών της περιοχής.

Εικόνα 3. Ένα είδος της οικογένειας Syrphidae, το Myathropa florea

Εικόνα 3. Ένα είδος της οικογένειας Syrphidae, το Myathropa florea

Εικόνα 4. Ένα ακόμα είδος της οικογένειας Syrphidae, το Episyrphus balteatus

Είχαμε όμως και μια ακόμα ερευνητική ευκαιρία: να ανακαλύψουμε τα λεπιδόπτερα που δραστηριοποιούνται στη νύχτα του Δάσους της Δαδιάς. Τα λεπιδόπτερα της νύχτας, ή αλλιώς οι νυχτοπεταλούδες ελκύονται από το φως. Εμφανίζουν όμως προτίμηση στο υπεριώδες φάσμα της ακτινοβολίας. Για να καταφέρουμε επομένως να τα ελκύσουμε  βρήκαμε ένα αδιατάρακτο από άλλες πηγές φωτός σημείο του δάσους όπου και στήσαμε μια λάμπα υπεριώδους φωτός, πάνω σ’ ένα λευκό σεντόνι, που θα μας βοηθούσε να περιεργαστούμε καλύτερα τους νυχτερινούς μας επισκέπτες.

Εικόνα 5. Φως στο δάσος/ Μ. Τουσίδου

Εικόνα 5. Φως στο δάσος/ Μ. Τουσίδου

Εικόνα 6. Για άλλη μια φορά οι κλείδες αναγνώρισης ήταν ο βασικός μας οδηγός/  Μ. Τουσίδου

Εικόνα 6. Για άλλη μια φορά οι κλείδες αναγνώρισης ήταν ο βασικός μας οδηγός/ Μ. Τουσίδου

Οπλιστήκαμε λοιπόν με υπομονή και με καλή διάθεση, μιας και κάθε βόλτα στο δάσος τη νύχτα δίνει ευκαιρίες στη φαντασία να παίξει παιχνίδια, και βάζοντας στη μέση της παρέας μας τη μοναδική πηγή φωτός περιμέναμε την έλευση των νυχτοπεταλούδων. Η στιγμή του έτους έκανε την προσπάθεια μας δυσκολότερη, μιας και η θερμοκρασία είχε αρχίσει να πέφτει αρκετά, κάτι που μείωνε τις πιθανότητες μας να δούμε όλες όσες ζούνε στο Δάσος της Δαδιάς. Οι νυχτερινοί επισκέπτες όμως τελικά ήρθαν. Πεταλούδες που συνήθως τις προσπερνάμε ως «αδιάφορες» και «μουντές» τώρα κάτω από το φως αποκάλυπταν την ιδιαίτερη ομορφιά τους, με τα πιο γήινα μοτίβα τους και τις μεταξωτές πινελιές τους. Ήταν μια μοναδική εμπειρία που σίγουρα θα επαναλάβουμε!

Εικόνα 7. Ο πιο ξεχωριστός μας επισκέπτης, του είδους Pericomena caecigena. Η κοινή του ονομασία στα αγγλικά είναι Autumn Empero moth και το άνοιγμα φτερών του φτάνει τα 9 εκατοστά/ M. Pita

Εικόνα 7. Ο πιο ξεχωριστός μας επισκέπτης, του είδους Pericomena caecigena. Η κοινή του ονομασία στα αγγλικά είναι Autumn Empero moth και το άνοιγμα φτερών του φτάνει τα 9 εκατοστά/ M. Pita

Ηλιοβασίλεμα στο δάσος (Ιστορίες εθελοντών – Χοσέ)

Απόγευμα της 17ης Φεβρουαρίου 2013. Είμαι καθισμένος στο έδαφος, σε ένα τυχαίο σημείο του δάσους. Για να είμαι ειλικρινής, δεν είναι ένα τυχαίο σημείο. Ξέρουμε πολύ καλά πού είμαστε: το GPS που κρατάμε στα χέρια, μας δίνει την ακριβή μας θέση.

Παρέα με την Jasmin στην παρατήρηση

Παρέα με την Jasmin στην παρατήρηση

Δεν είμαι μόνος μου. Παρέα με μία άλλη εθελόντρια, αφήσαμε λίγα μέτρα πιο κάτω το τζιπ και τώρα περιμένουμε υπομονετικά. Το μονοπάτι δύσβατο, λόγω των βροχών των προηγούμενων ημερών. Μια περιπέτεια στο δάσος ξεκίνησε κι απόψε. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι τώρα είμαστε ξεκούραστοι αναπνέοντας τον καθαρό αέρα, μετά την επίτευξη, ή σχεδόν, του στόχου μας. Τουλάχιστον για σήμερα.

Ο ήλιος δύει σε λίγο. Ένα μικρό ρέμα είναι το μόνο που ακούγεται. Εκεί, όπου αναμφίβολα μερικά ζώα θα κάνουν την εμφάνισή τους τις επόμενες ώρες ή μπορεί και να βρίσκονται ήδη εδώ. Θέλω να είμαι εδώ για να τα δω κι έτσι περιμένουμε στη σιωπή.

Τα πουλιά είναι σιωπηλά. Μέσα από τον ήχο του νερού αρχίζει να ακούγεται μια ισχυρή φωνή, λίγο μελαγχολική και μεταλλική. Είναι εκεί, είμαι σίγουρος. Την ίδια στιγμή ακούω μερικά κοτσύφια που προσπαθούν να ξεφύγουν, στέλνοντας ειδοποιήσεις για τους συντρόφους τους. Η φωνή συνεχίζεται περιμένει απάντηση.

Και ακόμα δεν μπορώ να το δω.

Γύρω από τα στριμμένα κλαδιά των πεύκων αρχίζει να γλιστράει τώρα μια αμυδρή ομίχλη, που γίνεται όλο και πιο πυκνή με την πτώση της θερμοκρασίας. Mυρίζω μόνο το βρεγμένο χώμα, όπου κάθομαι, με τις πευκοβελόνες και τα πεσμένα φύλλα βελανιδιάς. Αλλά κλείνω τα μάτια μου και αναβλύζουν στις σκέψεις μου άπειρες μυρωδιές. Μου έρχεται συνεχώς στο μυαλό η μυρωδιά των μικρών λουλουδιών, της ρίγανης, της ρητίνης του πεύκου ή του παλιού ξύλου. Αυτή η μυρωδιά που μας καλωσόρισε όταν φτάσαμε το καλοκαίρι στο δάσος και ένα ξερό κλαδί έτριξε στο έδαφος κάτω από τα πόδια μας.

Τα πεύκα στο ηλιοβασίλεμα - WWF Ελλάς/Α. Bonetti

Τα πεύκα στο ηλιοβασίλεμα – WWF Ελλάς/Α. Bonetti

Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει απάντηση στη φωνή, αλλά εξακολουθεί να ακούγεται εκεί. Επίμονη, δεν σταματά. Ούτε θα ήταν η πρώτη φορά που σιωπά ξαφνικά. Εμείς παραμένουμε σιωπηλοί. Κοιτάζω το ρολόι, είναι 6:12 μ.μ. Ήρθα στην Ελλάδα για δέκα μήνες, αλλά ο χρόνος πέρασε γρήγορα. Σε λιγότερο από δύο μήνες θα φύγω, έτσι πάλι κλείνω τα μάτια μου και θυμάμαι τους ανθρώπους που έχουν καθίσει εδώ, μαζί μου.

Κοιτάω γύρω και είναι ακόμα πιο σκοτεινά, εξαιτίας της συννεφιάς. Κρίμα, σήμερα δεν θα δούμε τα αστέρια, όπως χθες. Θυμάμαι άλλες γωνιές του δάσους, άλλους χώρους, άλλα μονοπάτια που έχω περάσει πολλές ώρες ψάχνοντας για αετούς στον ουρανό. Θυμάμαι ακόμη τους γκρι λόφους, τα κατεξοχήν παρατηρητήρια του δάσους. Επίσης, μου έρχονται στο μυαλό τα ρέματα, όπου βρήκα ίχνη της βίδρας, ίχνη της πορείας της στον ποταμό Έβρο κι ύστερα απέναντι στο μεγάλο νησί. Θυμάμαι άλλα χωριά και κωμοπόλεις, άλλα βουνά και λίμνες. Άλλες παραλίες μακρύτερα, πολύ μακρύτερα, με σημαντική ιστορία. Και πολλούς, διαφορετικούς ανθρώπους. Όλα αυτά σε δέκα μήνες. Με πιάνει ίλιγγος… Κατακλύζομαι από αναμνήσεις, εμπειρίες, δράση, ανθρώπους και φύση…

Αναμένοντας τη φωνή των μπούφων - WWF Ελλάς/A. Bonetti

Αναμένοντας τη φωνή των μπούφων – WWF Ελλάς/A. Bonetti

Επιστρέφω εκεί που ήμουν. Παρόλο που δεν βλέπω τίποτα τώρα, δεν θέλω να ανάψω τον φακό μου. Ίσως έτσι μπορεί να εμφανιστεί μία βίδρα, ή ένα ελάφι, ένα αγριογούρουνο ή μια ανύποπτη αλεπού, όπως κάποιες αλλές φορές. Ή ακόμα και ένας λύκος. Ή ίσως τίποτα… Δεν πειράζει όμως, δεν θα τον ανάψω, είναι καλύτερα.

Ακόμα δεν έχουμε απάντηση. Ας περιμένουμε λίγο ακόμα, έως τις 6:45 μ.μ.

Σβήνουμε το μεγάφωνο. Το πρωτόκολλο είναι άδειο αυτήν τη φορά. Δεν έχουν απαντήσει ούτε οι μπούφοι στο σημείο E-3, όπου βρισκόμαστε. Αν και δεν μπορούσαμε πραγματικά να φτάσουμε στο ακριβές σημείο για λίγα μέτρα, επειδή ο δρόμος κόπηκε στο τελευταίο τμήμα πριν το ποτάμι και ήταν αδύνατο να περάσουμε. Γράφουμε τις νέες συντεταγμένες. Αύριο θα προσπαθήσω ξανά σε άλλο μέρος, όχι πολύ μακριά από εδώ. Στην καρδιά του Εθνικού Πάρκου Δάσους Δαδιάς–Λευκίμης–Σουφλίου.

 José M. Rodríguez Ochagavía. Από την Λα Ριόχα, Ισπανία.

Ο χειμώνας μου στη Δαδιά (Ιστορίες εθελοντών – Μαρία)

Η Μαρία, στο τελευταίο αυτό γράμμα από τη Δαδιά των εθελοντών του ευρωπαϊκού προγράμματος EVS, αναφέρεται στον τρόπο ζωής των κατοίκων του χωριού, και μας μιλάει για τον ξεχωριστό της χειμώνα στον Έβρο. 

Είμαι η María Garcia, από τη νότια Ισπανία!  Κάνω το ευρωπαϊκό εθελοντικό πρόγραμμα στη Δαδιά, για εννέα μήνες. Είμαι 25 χρονών.

Θα ήθελα να γράψω τη γνώμη μου σχετικά με τη ζωή στο χωριό. Το πρώτο που χρειάζεται να γνωρίζετε είναι πως η Δαδιά είναι ένα πολύ πολύ ήσυχο μέρος, τριγυρισμένο από δάση και βουνά. Έτσι, η ζωή είναι πολύ υγιεινή εδώ.

Περνάω εδώ το χειμώνα και εδώ ο χειμώνας είναι πολύ βαρύς (πιστέψτε με, κάνει κρύο, πολύ κρύο!), ειδικά για κάποια από την Κόρντοβα, όπως εγώ! Αλλά είναι συναρπαστικά, γιατί είδα πολύ χιόνι και μπόρεσα να φτιάξω τον πρώτο μου χιονάνθρωπο… Άρα, για μένα είναι ένας διαφορετικός χειμώνας.

Ωστόσο, το πιο συναρπαστικό πράγμα για μένα είναι που έχω την ευκαιρία να δω και να παρατηρήσω ζώα μέσα στο φυσικό τους περιβάλλον! Όταν έφτασα, θυμάμαι πώς ένιωσα βλέποντας τα αρπακτικά πουλιά να πετούν πάνω απ’ το κεφάλι μου. Και όχι μόνο, στο Δέλτα του Έβρου μπορούμε να δούμε και άλλα είδη πουλιών και να αγγίξουμε όμορφες αγριόπαπιες την ώρα που βοηθάμε το προσωπικό του Εθνικού Πάρκου.

Στη Δαδιά, δεν χρειάζεστε αυτοκίνητο για να φτάσετε στο δάσος. Γιατί στην πραγματικότητα ζείτε στο δάσος! Το ξυπνητήρι μου είναι φυσικό: ο φίλος μου ο δρυοκολάπτης με ξυπνάει κάποια πρωινά καθώς κτυπάει με το ράμφος του τον κορμό των δέντρων έξω από το σπίτι.

Ένα άλλο χαρακτηριστικό εδώ είναι η περιορισμένη κατανάλωση, επειδή δεν θα βρείτε στη Δαδιά μεγάλα σούπερ μάρκετ ή πολλά μαγαζιά. Έτσι, μπορείτε να αγοράσετε μόνο πράγματα που χρειάζεστε πραγματικά, και αν χρειάζεστε επιπλέον πράγματα, τότε μπορείτε να πάτε  στο Σουφλί ή στην Αλεξανδρούπολη. Αυτό είναι για μένα πολύ σημαντικό, γιατί στις πόλεις η κατανάλωση μας τρελαίνει!

Οπότε, σας συμβουλεύω να επισκεφθείτε τη Δαδιά, είτε ως τουρίστες είτε ως εθελοντές, δεν έχει σημασία, αλλά πρέπει να επισκεφθείτε αυτό το μέρος: για τους ανθρώπους, για το περιβάλλον και … ναι, για το κλίμα (ακόμα και το χειμώνα)…

Μαρία!

Το ζαβολιάρικο κοράκι (Ιστορίες εθελοντών – Μαρίζα)

Zητήσαμε από τους εθελοντές του WWF που ήρθαν στον Έβρο με το πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Εθελοντικής Υπηρεσίας (EVS), να μας συστηθούν, να μας περιγράψουν την καθημερινότητά τους ή κάτι που τους έκανε εντύπωση το διάστημα της παραμονής τους στη Δαδιά. Σήμερα η προτελευταία μας ιστορία, από τη Marisa.

Είμαι η Marisa, 20 χρονών, από τη Γερμανία. Ξεκίνησα εδώ στη Δαδιά ως εθελόντρια για το WWF Ελλάς στις αρχές Ιουλίου του 2011.

Ένα περιστατικό που ξεχωρίζω συνέβη τον Οκτώβριο. Ήταν η πρώτη μου φορά στο παρατηρητήριο της ταΐστρας μετά από ένα μήνα. Το καλοκαίρι η δουλειά στο παρατηρητήριο μπορεί να είναι λίγο βαρετή λόγω της ζέστης και της περιορισμένης παρουσίας γυπών. Όμως τον Οκτώβριο ήταν αλλιώς. Υπήρχαν 20 όρνια και 15 μαυρόγυπες και βέβαια πολλά κοράκια. Αυτό είναι σημαντικό για την εξέλιξη της ιστορίας που θέλω να σας διηγηθώ, μια ιστορία για έναν πεινασμένο όρνιο και ένα παιχνιδιάρικο θρασύτατο κοράκι.

Ήταν μια θαυμάσια μέρα για παρατήρηση στην ταΐστρα. Δεν είχε τόση ζέστη αλλά είχε πολύ καλή ορατότητα, ακόμα και χωρίς το τηλεσκόπιο. Κάποια στιγμή συνειδητοποίησα ότι κάτι περίεργο συνέβαινε δίπλα στο ψόφιο άλογο. Υπαίτιος της φασαρίας ήταν το θρασύ κοράκι.

Αυτό το κοράκι άρχισε να ενοχλεί όλα τα όρνια εκεί γύρω τραβώντας τα φτερά τους. Μετά από λίγο τα όρνια το κυνήγησαν και συνέχισαν να τρώνε το φαγητό τους. Αλλά αυτό δεν ήταν αρκετό για να αποθαρρύνει το κοράκι. Μετά από λίγα λεπτά ένα από τα όρνια μπήκε να συνεχίσει το φαγητό του μέσα στο κοιλιά του αλόγου. Έβλεπα το ράμφος του να κινείται από μέσα όπως τίναζε τη ράχη του ζώου και το κοράκι μπορούσε κι αυτό να το δει.

Και τότε αρχίζει να χοροπηδάει πάνω στο ψόφιο ζώο· για την ακρίβεια πηδούσε πάνω από το σημείο που ήταν το κεφάλι του όρνιου. Βέβαια στο γύπα δεν άρεσε και πολύ όλο αυτό και βγήκε από τα σπλάχνα του αλόγου να εξακριβώσει τι ακριβώς συμβαίνει. Αλλά δεν είδε τίποτα γιατί το κοράκι πρόλαβε και κρύφτηκε πίσω από το κουφάρι.

Μετά από λίγο το όρνιο συνέχισε να τρώει όπως προηγουμένως, και το κοράκι… το κοράκι συνέχισε να κάνει τα ίδια πηδώντας πάνω απ’ το κεφάλι του όρνιου. Και να που πάλι πάει και κρύβεται πίσω από τα κόκκαλα του ζώου όταν ο γύπας ξαναβγαίνει.

Το βλέπω να επαναλαμβάνεται αυτό πέντε φορές μέχρι που το κοράκι βαρέθηκε και αποχώρησε. Ο γύπας δεν κατάλαβε τι πήγαινε στραβά.

Για μένα ήταν η πρώτη φορά που είδα ένα τέτοιο ζαβολιάρικο θρασύτατο κοράκι στην ταΐστρα και ήταν πραγματικά απολαυστικό σαν θέαμα.

Όνειρα στα δάση (Ιστορίες εθελοντών – Χόρχε)

Συνεχίζουμε με τις ιστορίες των εθελοντών του προγράμματος της Ευρωπαϊκής Εθελοντικής Υπηρεσίας (EVS) που από τη Δαδιά του Έβρου επιχειρούν να μας συστηθούν, να μας περιγράψουν την καθημερινότητά τους ή να μας δώσουν μια αίσθηση για την Ελλάδα που μπορεί να ξέρουμε ότι υπάρχει αλλά συχνά χάνεται από τα μάτια μας. Σήμερα γράφει ο Jorge.

Θα έλεγα ότι το ενδιαφέρον μου για το περιβάλλον προέρχεται από τις αρχές που μου εμφύσησαν οι γονείς μου, το σεβασμό προς αυτό, σε συνδυασμό με τα παιδικά μου βιώματα στις όχθες του ισπανικού Έβρου και τον προβληματισμό μου για τις ραγδαίες αλλαγές που συμβαίνουν γύρω μας. Θυμάμαι ότι μεγάλωσα διαβάζοντας με μεγάλο θαυμασμό τις περιγραφές του φυσικού περιβάλλοντος και τις παρατηρήσεις των πρώτων εξερευνητών των αδιάβατων τροπικών δασών της νέας ηπείρου που είχε μόλις ανακαλυφθεί, της Αμερικής. Ήμουν αφοσιωμένος αναγνώστης των διεξοδικών παρατηρήσεων των φυσιογνωστών οι οποίοι είχαν αφιερώσει τη ζωή τους στη μελέτη και την προστασία της βιοποικιλότητας. Δυστυχώς, από τότε ξεκίνησα να αντιλαμβάνομαι την παγκόσμια περιβαλλοντική υποβάθμιση και το πώς η οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη επιβαρύνει με αβάσταχτο τρόπο το περιβάλλον μας.

Αυτός ο θαυμασμός μου για τη Φύση και η επιθυμία μου να κάνω κάτι διαφορετικό ήταν οι βασικοί λόγοι για τους οποίους έγινα μέλος του WWF Ισπανίας (μια οργάνωση η οποία έχει ως στόχο να προστατεύσει την άγρια ζωή που απειλείται με εξαφάνιση και τους φυσικούς βιότοπους). Αρχικά ήμουν απλό μέλος και κατόπιν είχα πιο ενεργή συμμετοχή σε διάφορες περιβαλλοντικές δραστηριότητες όπως παρατήρηση πουλιών, δεντροφύτευση, αποκατάσταση οικοσυστημάτων ποταμών, ημέρες καθαρισμού κ.λπ.  Σήμερα μιμούμενος αυτόν τον διψασμένο για περιπέτειες μικρό οραματιστή που βρίσκεται ακόμα βαθιά μέσα μου, περπατώ καθημερινά από άκρη σ’ άκρη στην πυκνή βλάστηση του Δάσους Δαδιάς προσφέροντας την ενέργεια και την όρεξή μου για δουλειά στην υπηρεσία του WWF Ελλάς ως εθελοντής.

Το Εθνικό Πάρκο Δαδιάς-Λευκίμης-Σουφλίου είναι ένας από τους σημαντικότερους τόπους για την παρατήρηση πουλιών και την προστασία των αρπακτικών πτηνών και των όρνιων στην Ευρώπη. Η Δαδιά, στο κέντρο του Πάρκου είναι το μέρος όπου όλο το προσωπικό, οι τοπικοί εργάτες και οι εθελοντές ζουν και αναπτύσσουν τις δραστηριότητές τους στο πλαίσιο των πολυάριθμων προγραμμάτων προστασίας. Η «εργασία στο πεδίο» των εθελοντών είναι αρκετά δύσκολη, κυρίως στη διάρκεια του χειμώνα. Εργαζόμαστε πολλές ώρες στην ύπαιθρο, κυρίως σε ζευγάρια αλλά και ανά άτομο, εκτεθειμένοι στον ήλιο, στο τσουχτερό κρύο, στους ισχυρούς ανέμους, στη βροχή ή στο χιόνι. Παρακολουθούμε αποδημητικά πουλιά, μελετάμε τη συμπεριφορά των όρνιων, καταγράφουμε τις ετικέτες στις φτερούγες χρησιμοποιώντας τηλεσκόπιο και κιάλια ή στεκόμαστε στη μέση της νύχτας να ακούμε την κουκουβάγια και άλλα νυκτόβια πουλιά, απλώς για να αναφέρουμε μερικά. Ωστόσο, η Φύση, πάντα μαγική και γενναιόδωρη συχνά μας επιβραβεύει που τη φροντίζουμε: το έξυπνο και δυνατό πέταγμα του Χρυσαετού, ο ήχος από τις φτερούγες του Μαυρόγυπα, ενός από τα μεγαλύτερα αρπακτικά πουλιά στον κόσμο, ή το λυπητερό ουρλιαχτό των λύκων που είναι κρυμμένοι στους πυκνούς και αδιάβατους θάμνους, όλα αυτά προκαλούν συναισθήματα που είναι δύσκολο να περιγράψει κανείς και μπορεί να τα βιώσει μόνο εάν αποφασίσει να ξαναφέρει τον εαυτό του σε επαφή με τη φύση και να ακούσει τους ήχους του δάσους.

Δεν μπορώ να αποφύγω την αναδρομή στο παρελθόν και να μη θυμηθώ το νεαρό αγόρι που ήμουν, το οποίο θαύμαζε όλους εκείνους τους πρώτους εξερευνητές και περιηγητές που ήταν ένα είδος ηρώων για εμένα. Άνθρωποι που αφιέρωσαν τη ζωή τους στην προστασία της άγριας ζωής. Σήμερα, αυτοί οι ήρωες είναι καθημερινοί άνθρωποι, όπως εσύ κι εγώ, με μια ιδιαίτερα ανεπτυγμένη ευαισθησία απέναντι στη φύση ωστόσο, πρόθυμοι να εργαστούν σκληρά για να διαφυλάξουν το μόνο μας σπίτι, τον Πλανήτη-Γη. Μερικοί από αυτούς τους ήρωες εργάζονται στο WWF, μερικοί από αυτούς ζουν στο Δάσος της Δαδιάς.

Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους θα σε ενθάρρυνα να γίνεις μέλος του WWF, φίλε μου, είτε ως εθελοντής είτε ως μέλος: μπορείς να προσφέρεις με τις δεξιότητές σου, να κάνεις νέους φίλους, να αποκτήσεις εμπειρίες σε περιβαλλοντικά θέματα, να απολαύσεις τη φύση στην πιο υπέροχη έκφρασή της, να επιδράσεις θετικά στην κοινότητα, να ξεφύγεις από την καθημερινή ρουτίνα, να αισθανθείς καλά με τον εαυτό σου, να εργαστείς για αυτό που πραγματικά αγαπάς και πιστεύεις, να είσαι μέλος μιας ομάδας… ή απλώς για να περάσεις καλά. Αλλά κάτι που έμαθα στη διάρκεια των τελευταίων ετών είναι ότι οι ΔΡΑΣΕΙΣ ΜΙΛΑΝΕ ΠΙΟ ΔΥΝΑΤΑ ΑΠ’ Ο,ΤΙ ΤΑ ΛΟΓΙΑ. Γι’ αυτό είμαι περήφανος που είμαι εθελοντής και προσφέρω το χρόνο μου, τις γνώσεις μου και τις δεξιότητές μου στο WWF όπου οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τη σχέση μεταξύ τεχνολογίας και αξιών, οικονομίας και κοινωνίας και τη σύνδεση μεταξύ του ανθρώπινου όντος και της προστασίας της φύσης και συνεχίζουμε να εργαζόμαστε με όρεξη και ελπίδα για ένα ΖΩΝΤΑΝΟ ΠΛΑΝΗΤΗ.

 Jorge Gracia, Ισπανία,

29 ετών

 

Το blog μου όπου μπορείτε να βρείτε το ημερολόγιό μου από την παραμονή μου στη Δαδιά είναι το εξής:  http://keokidreamsfactory.wordpress.com

Ο μαυρόγυπας που τον είπαμε Julisa (Ιστορίες εθελοντών – Τζούλια)

Συνεχίζουμε με τις ιστορίες των εθελοντών του προγράμματος της Ευρωπαϊκής Εθελοντικής Υπηρεσίας (EVS) που από τη Δαδιά του Έβρου επιχειρούν να μας συστηθούν, να μας περιγράψουν την καθημερινότητά τους ή να μας δώσουν μια αίσθηση για την Ελλάδα που μπορεί να ξέρουμε ότι υπάρχει αλλά συχνά χάνεται από τα μάτια μας. Σήμερα το γράμμα της Julia.

Ολόκληρο το διάστημα που είμαι στη Δαδιά υπήρξαν ένα σωρό εντυπωσιακές, ξεχωριστές και όμορφες στιγμές έξω στο πεδίο. Αλλά αν το καλοσκεφτώ, υπάρχει ένα συγκεκριμένο περιστατικό που δεν θα ξεχάσω.

Ήταν η πρώτη μου μέρα εδώ και βγήκαμε στο δάσος. Στις 5 το πρωί ήμουν ακόμα μισοκοιμισμένη, απλώς ακολουθούσα τους υπόλοιπους ψάχνοντας να βρω ένα πέρασμα ανάμεσα σε κλαδιά, βάτα και βράχους και ελπίζοντας να μην γκρεμοτσακιστώ και σπάσω κανένα κόκκαλο. Ένιωθα σαν στο μέσο της ζούγκλας και κάπως σαν σε περιπέτεια. Όταν φτάσαμε στο πρώτο πελώριο πεύκο με μια φωλιά Μαυρόγυπα, ξαφνικά ξύπνησα. Αναρωτιόμουν πώς θα μαρκάρουμε το μικρό Μαυρόγυπα όταν είδα έκπληκτη τον Δημήτρη να σκαρφαλώνει στον κορμό του δέντρου και να βάζει το μικρό σ’ ένα σάκο. Όταν ο σάκος ήταν ασφαλής στο έδαφος και τον ανοίξαμε προσεκτικά, δύο μεγάλα μαύρα μάτια με κοιτούσαν. Λες και ήξερε ότι δεν θα το βλάψουμε, το πουλί δεν αντιστάθηκε. Ήταν εκεί ξαπλωμένο, και προφανώς αναρωτιόταν τι στο καλό κάνουμε και γιατί δεν ήταν πια στη ζεστή, άνετη φωλιά του. Με εντυπωσίασε το πόσο μεγάλα είναι αυτά τα πουλιά. Έστω κι αν ένιωθα λίγο άσχημα για την ενόχληση που είχαμε προκαλέσει σε αυτό το άγριο πουλί, εκείνη τη στιγμή συνειδητοποίησα ότι η δουλειά μας εδώ έχει νόημα. Προσπαθούμε να κάνουμε κάτι διαφορετικό για την προστασία αυτού του σπάνιου είδους. Νοιαζόμαστε για κάτι που πολλοί άνθρωποι αγνοούν. Ήταν η στιγμή που ένιωσα ότι ήταν απολύτως σωστή η επιλογή μου να έρθω εδώ, να βοηθήσω ως εθελόντρια.

Μόλις του περάσαμε ένα δαχτυλίδι και την ετικέτα στη φτερούγα με τον αριθμό 76, το πήγαμε πίσω στη φωλιά του. Αργότερα το ονομάσαμε JULISA – ενώνοντας το όνομά μου με αυτό της άλλης εθελόντριας που είχε έρθει μαζί μας, της Marisa.

Μετά από μερικές εβδομάδες είχαμε τη δασική πυρκαγιά στο εθνικό πάρκο. Και εκεί απειλούνταν περιοχές όπου γνωρίζαμε 2 φωλιές. Αν και εκείνη την περίοδο τα πουλιά μπορούσαν να πετάξουν, δεν ήταν σίγουρο εάν θα επηρεάζονταν ή όχι από τη φωτιά. Οπότε μπορείτε να καταλάβετε την ανακούφιση που ένιωσα – και τη χαρά που με έκανε σχεδόν να χοροπηδάω, πασχίζοντας να μην κάνω πολλή φασαρία στο παρατηρητήριο – όταν είδα το Μαυρόγυπα με τον αριθμό 76 να προσγειώνεται στο χώρο της ταΐστρας. Η Julisa ήταν εκεί ασφαλής τρώγοντας μαζί με τους υπόλοιπους γύπες.

Julia Meis

Γερμανία

19 χρονών

Τα τραγούδια της φύσης (Ιστορίες εθελοντών – Τερέζα)

Zητήσαμε από τα παιδιά που προσφέρουν εθελοντική εργασία για το WWF στη Δαδιά στα πλαίσια του προγράμματος της Ευρωπαϊκής Εθελοντικής Υπηρεσίας (EVS) να μας συστηθούν, να μας περιγράψουν την καθημερινότητά τους ή να μας δώσουν μια αίσθηση για την Ελλάδα που μπορεί να ξέρουμε ότι υπάρχει αλλά συχνά χάνεται από τα μάτια μας. Σήμερα η ιστορία της Teresa.

Πρώτα να σας συστηθώ: Το όνομά μου είναι Teresa Rius, και είμαι 23 χρονών. Είμαι από την Ισπανία, και πιο συγκεκριμένα από μια πόλη του Βορρά, το Logroño, μια από τις καλύτερες οινοπαραγωγές περιοχές της χώρας μου!

Να σας πω τις εντυπώσεις μου: Λίγο πολύ όλα με εντυπωσίασαν από την πρώτη μέρα στη Δαδιά: Ν’ ακούς απ’ τα χαράματα το πρωινό τραγούδι του κόκορα, να βλέπεις τις κότες και τα άλλα ζώα να χορεύουν δίπλα στους ανθρώπους, να χαίρεσαι τη ζωντανή παράδοση των καφενείων, κι ακόμα την ομορφιά της φύσης, να απολαμβάνεις τις εξόδους στο δάσος, σε μέρη που δεν έχεις ξαναδεί.

Όσον αφορά τα πουλιά, είναι απόλαυση να τα παρατηρείς με το τηλεσκόπιο, να τα βλέπεις στη φωλιά τους ή όταν πασχίζουν να πάρουν την τροφή στην ταΐστρα ή όταν ζευγαρώνουν.

Αλλά αλήθεια, αυτό που με ενθουσίασε περισσότερο είναι η αίσθηση να είσαι στο Δέλτα του Έβρου, παρατηρώντας (φλαμίνγκο, κύκνους, πελεκάνους…).  Πιάνοντας τα πουλιά, κοιτώντας τον ορνιθολόγο να τα δακτυλιώνει, να τα ζυγίζει και να μετρά τις φτερούγες τους και μετά, η στιγμή της συγκίνησης όταν μου τα δίνει να τα απελευθερώνω.

Αυτά από τη Δαδιά

Σας χαιρετώ
Teresa.