Ένα όρνιο πίσω στους αιθέρες κι ένα καθηλωμένο στο έδαφος

Ο Νοέμβριος επεφύλασσε τελείως διαφορετική μοίρα σε δύο όρνια… Και για τα δύο λάβαμε πληροφορίες ότι βρίσκονταν τραυματισμένα στο έδαφος και δεν μπορούσαν να πετάξουν… Το ένα ήταν κοντά στο χωριό Σιδηροχώρι ενώ το δεύτερο εντοπίστηκε σε ρεματιά κοντά σε ανεμογεννήτριες. Η μοίρα του πρώτου ήταν η επιστροφή του στους αιθέρες, ενώ το δεύτερο θα μείνει για πάντα καθηλωμένο στο έδαφος… Δύο παράλληλες ιστορίες αλλά μόνο ένα happy end.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή κι ας ξεκινήσουμε με τα καλά νέα:

Ένα όρνιο πίσω στους αιθέρες!

Στις αρχές του προηγούμενου μήνα, ταυτόχρονα με την εύρεση ενός μαυρόγυπα, είχαμε βρει και ένα νεαρό όρνιο. Το συγκεκριμένο πουλί το παραλάβαμε μετά από ειδοποίηση ευαισθητοποιημένου κατοίκου στο χωριό Σιδηροχώρι Έβρου. Φαινόταν να έχει πρόβλημα στις φτερούγες του και δεν μπορούσε να πετάξει.

Κατόπιν συνεννοήσεως  με την ΑΝΙΜΑ (Σύλλογος Προστασίας και Περίθαλψης Άγριας Ζωής) και με την ευγενική  υποστήριξη της AEGEAN Airlines το όρνιο στάλθηκε αεροπορικώς στην Αθήνα. Εκεί διαγνώστηκαν κάποιες μυϊκές θλάσεις στην φτερούγα, ίσως από κάποια πρόσκρουση λόγω απειρίας. Μετά από ένα απαραίτητο διάστημα ανάρρωσης και αποκατάστασης αποφασίστηκε η επιστροφή του και επανένταξή του στη φύση.

Η μοναδική λήψη που προλάβαμε... - WWF Ελλάς/Π. Μπαμπάκας

Έτσι λοιπόν, πάλι με τη βοήθεια της AEGEAN Airlines, το όρνιο ταξίδεψε πίσω στον Έβρο. Οι συνεργάτες του WWF Ελλάς μαζί με τον υπάλληλο της διεύθυνσης περιβάλλοντος της νομαρχίας Έβρου προχώρησαν στην απελευθέρωση του πουλιού στο χώρο τροφοδοσίας στη Δαδιά. Προηγήθηκε βέβαια το απαραίτητο «στόλισμα» με δακτυλίδια. Σαν έτοιμο από καιρό να βρεθεί και πάλι στα παλιά του λημέρια, πετάχτηκε σαν αστραπή, μόλις ανοίξαμε το κλουβί, αναζητώντας την ελευθερία που είχε στερηθεί το τελευταίο διάστημα.

Ένα όρνιο καθηλωμένο στο έδαφος…

Στα τέλη Νοεμβρίου πληροφορηθήκαμε για ακόμη ένα όρνιο που είχε εντοπιστεί καθηλωμένο στο έδαφος, κοντά σε ανεμογεννήτρια, σε αιολικό πάρκο στον Νομό Ροδόπης. Παρότι το αρχικό σημείο για το οποίο μας ενημέρωσαν απείχε μόλις 130 μέτρα από μία ανεμογεννήτρια, η εύρεση του ήταν μια ιδιαίτερη δύσκολη υπόθεση… Φαίνεται πως το άτυχο πουλί είχε κυνηγηθεί από τσοπανόσκυλα και αναγκάστηκε να αναζητήσει καταφύγιο σε μια ρεματιά, 800μέτρα μακριά.

Όταν εν τέλει το εντοπίσαμε, κρυβόταν τρομαγμένο κάτω από θάμνους, με εμφανή τα σημάδια της κόπωσης, ενώ η αριστερή του φτερούγα ήταν «ακρωτηριασμένη», λόγω της πρόσκρουσης με την ανεμογεννήτρια. Η άκρη της ουράς τους είχε «φθαρεί» αφού ήταν αναγκασμένο τόσες ημέρες να περπατά μέσα σε δάσος με πυκνούς θάμνους επειδή δεν μπορούσε να πετάξει.

Δυστυχώς, το δεύτερο αυτό όρνιο δεν θα μπορέσει να ξαναβρεθεί στην ελευθερία του ουρανού. Η σύγκρουση με την ανεμογεννήτρια δεν απέβη μοιραία για τη ζωή του αλλά ήταν αρκετή για να το καθηλώσει για πάντα στο έδαφος. Μόνιμα ανάπηρο πλέον, αποστάλθηκε στο Κέντρο Περίθαλψης ΑΝΙΜΑ για περαιτέρω φροντίδα.

Η σπασμένη φτερούγα...

Σε 2 άλλα σημεία του σώματός του η ακτινογραφία που διενήργησε η ΑΝΙΜΑ έδειξε παλιά σκάγια, γεγονός που μας κάνει να σκεφτούμε ότι υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που μπορεί να στοχεύουν πάνω σε τέτοια όμορφα και μεγάλα πουλιά, χωρίς λόγο, καθώς ούτε ζημιές προκαλούν, ούτε θηράματα είναι.

Η ιστορία αυτού του όρνιου καθιστά εμφανές το γεγονός ότι η λειτουργία των ανεμογεννητριών μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στα πουλιά σε περιοχές όπως η Θράκη και οι υπεύθυνοι φορείς οφείλουν να λάβουν μέτρα για την ελαχιστοποίηση αυτών των επιπτώσεων. Είμαστε άλλωστε υποχρεωμένοι να αναζητάμε τους τρόπους, με τους οποίους ιστορίες σαν τις παραπάνω θα έχουν μόνο happy end…

————————————————

Σημ: «Βάσει της διεθνούς βιβλιογραφίας (Barrios & Rondrigues 2007 In “Bırds and wındfarms – Risk assessment and mitigation”, Quercus 2007), το 66,6% των όρνιων που έχουν προσκρούσει σε Α/Γ στην Ισπανία βρίσκονται με σπασμένες φτερούγες.

Τα αρπακτικά πουλιά και τα αιολικά πάρκα στη Θράκη

Όποια στιγμή κι αν στρέψεις το βλέμμα σου προς τον ουρανό της Θράκης, είναι σίγουρο ότι θα αντικρίσεις κάποιον φτερωτό ταξιδιώτη. Δεν είναι μυστικό άλλωστε ότι πολλά είδη αρπακτικών πουλιών επιλέγουν αυτό το μέρος για τις «βόλτες» τους. Πλούσια σε τροφή αλλά και σε σημεία για φώλιασμα, με κατάλληλο ανάγλυφο και ιδανικές ανεμολογικές συνθήκες, η Θράκη αποτελεί ίσως τον παράδεισό τους. Ο άνεμος της Θράκης είναι δώρο εξ’ ουρανού, τόσο για τα πουλιά που τα βοηθά να διανύουν μεγάλες αποστάσεις χωρίς σπατάλη ενέργειας, αλλά και για τον άνθρωπο που παράγει ηλεκτρική ενέργεια με ανεμογεννήτριες.

WWF Ελλάς / Javier Cordon

Για αυτόν τον λόγο, μεγάλο τμήμα της Θράκης έχει επιλεχθεί ως Περιοχή Αιολικής Προτεραιότητας (ΠΑΠ 1), στο πλαίσιο του Ειδικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Δεδομένης αυτής της εξέλιξης και του αυξημένου επενδυτικού ενδιαφέροντος, αναμένεται μία αύξηση των αιολικών πάρκων στην περιοχή. Το ερώτημα που πρέπει να μας απασχολήσει λοιπόν είναι το εξής: μπορούν να συνυπάρξουν τα αιολικά πάρκα με τα αρπακτικά πουλιά;

Προκειμένου να δοθούν ασφαλείς απαντήσεις σε αυτό το πολύπλοκο ερώτημα, το WWF παρακολουθεί και καταγράφει τις κινήσεις των αρπακτικών πουλιών στα αιολικά πάρκα και αξιολογεί τις πιθανές επιπτώσεις των υφιστάμενων ανεμογεννητριών. Επίσης σαρώνει τις ανεμογεννήτριες σε ακτίνα 50 μέτρων για να καταγράψει τη θνησιμότητα των αρπακτικών πουλιών.

Σαρώνοντας τα αιολικά πάρκα - WWF Ελλάς/Catherine Sauvage

Η καθημερινή μας διαδρομή έχει ως προορισμό της τα πανέμορφα Πομακοχώρια. Χωρισμένοι σε 2 ομάδες διασχίζουμε υπέροχες τοποθεσίες, αρπάζοντας την ευκαιρία να θαυμάσουμε τη φύση που οργιάζει γύρω μας. Φτάνοντας στα αιολικά πάρκα, αντικρίζουμε – σχεδόν πάντα – τους γύπες να αναζητούν τροφή, ενώ εμείς ξεκινάμε την αναζήτηση σε κάθε μία από τις ανεμογεννήτριες ξεχωριστά.

Περπατώντας, σαρώνουμε όλη την επιφάνεια στην πλατφόρμα κάθε ανεμογεννήτριας αλλά και στα πρανή όσο απότομα και δασωμένα κι αν είναι αυτά. Κάποιες στιγμές, το έργο μας «διακόπτεται» από την σκιά ενός γύπα ή κάποιου αετού που πετούν χαμηλά πάνω από τα κεφάλια μας ή από την καλημέρα ενός κτηνοτρόφου.

Μια από τις κυριότερες αρνητικές επιπτώσεις των αιολικών πάρκων στα πουλιά είναι η θνησιμότητα, λόγω πρόσκρουσης στα κινούμενα πτερύγια, στους πύργους ή στις σύνοδες εγκαταστάσεις, όπως τα αιωρούμενα καλώδια μεταφοράς ρεύματος.

WWF Ελλάς / Catherine Sauvage

Η πρόβλεψη τέτοιων κινδύνων και η προληπτική αντιμετώπισή τους, στη βάση της αρχής της προφύλαξης, είναι απαραίτητη προϋπόθεση, ώστε οι περιβαλλοντικές ωφέλειες από τα αιολικά πάρκα να είναι ξεκάθαρες και να μην αμαυρώνονται από περιστατικά υποβάθμισης της πολύτιμης ορνιθοπανίδας. Με βάση αυτόν τον γνώμονα κινούμαστε και εμείς, αξιολογώντας τις επιπτώσεις των αιολικών πάρκων σε τοπικό επίπεδο.

Το χιόνι που δεν λιώνει…

WWF Ελλάς/Marie Berthier

WWF Ελλάς/Marie Berthier

«Το χιόνι που δεν λιώνει, περιμένει και άλλο χιόνι» λέει ο κόσμος στον Έβρο και δυστυχώς επαληθεύθηκε.

Σήμερα το πρωί ομάδα εθελοντών και στελεχών του WWF Ελλάς ξεκινήσαμε για δουλειά στα σύνορα των νομών Έβρου και Ροδόπης, προκειμένου να καταγράψουμε τις πιθανές επιπτώσεις των ανεμογεννητριών στην ορνιθοπανίδα. Αν και ο δρόμος είχε ελεγχθεί ως προς την προσβασιμότητα (χιόνι και πάγο) τρεις μέρες πριν, τα νέα χιόνια αποτέλεσαν απροσπέλαστο εμπόδιο. Πέρα από τα περίπου 20 με 30 εκατοστά χιονιού, υπήρχε και ένα στρώμα πάγου!

Θα μπορούσαμε βέβαια, χρησιμοποιώντας αντιολισθητικές αλυσίδες να προχωρήσουμε ακόμα παραπέρα αλλά κανένας δεν ήξερε τι θα βρίσκαμε μερικά χιλιόμετρα παρακάτω. Είναι και αυτά τα περίφημα ανεμοσούρια που «ψηλώνουν» το χιόνι απίστευτα και μετατρέπουν τους δρόμους σε άβατο. Τελικά γυρίσαμε πίσω στη Δαδιά  για «ανασυγκρότηση». Ο αγώνας θα συνεχιστεί τις αμέσως επόμενες μέρες, όπου και περιμένουμε βελτίωση του καιρού.

Ηθικόν ακμαιότατον... WWF Ελλάς/Catherine Sauvage