Ένας χρόνος δουλειάς με τον Κίκο: σύμμαχοι ενάντια στις φόλες

Αν κάποιος με ρωτήσει πώς άλλαξε η ζώη μου το τελευταίο χρόνο, η απάντηση είναι απλή. Έχω αποκτήσει έναν φίλο που έχει ακριβώς τα ίδια ενδιαφέροντα με μένα: μας αρέσουν οι μακρινές βόλτες στη φύση και η παρακολούθηση της χλωρίδας και της πανίδας. (Από όλα τα ζώα, ο φίλος μου τρελαίνεται ειδικά να παρατηρεί την κίνηση της χελώνας.) Και βέβαια, είμαστε και οι δυο ενθουσιασμένοι με την κοινή δουλειά μας. Ναι, είμαστε συνάδελφοι με τον Κίκο, τον νέο τετράποδο φίλο μου!

© Guy Shorock / RSPB

© Guy Shorock / RSPB

Στη δουλειά μας στόχος μας είναι να σώσουμε σπάνια άγρια ζώα -συχνά βέβαια βοηθάμε και κατοικίδια- ψάχνοντας για δηλητηριασμένα δολώματα στην ύπαιθρο. Δουλεύουμε για τον έλεγχο και έγκαιρο καθαρισμό της υπαίθρου από τις φόλες και τα δηλητηριασμένα ζώα που μπορούν να προκαλέσουν επιπλέον δηλητηριάσεις.

Όταν ψάχνουμε για το δόλωμα, λειτουργούμε με ένα περιέργο τρόπο: κινούμαστε στο χώρο σαν «μόριο», εγώ ο «πυρήνας» και ο Κίκο το «άτομο» που περιστρέφεται γύρω μου. Ποτέ δε φεύγει μακριά μου. Οργώνουμε έτσι μεγάλες περιοχές για να βρούμε την κρυφή πηγή της δηλητηρίασης.

Τα δηλητηριασμένα δολώματα είναι κύρια απειλή και αιτία θανάτου του Ασπροπάρη και άλλων γυπών, όπως ο Μαυρόγυπας και το Όρνιο. Στην Ελλάδα ο πληθυσμός του απειλούμενου με εξαφάνιση Ασπροπάρη έχει πια απομείνει μόνο στη Θράκη, που είμαστε εμείς με τον Κίκο, και στην Κεντρική Ελλάδα, όπου υπάρχει άλλη μια ομάδα ανίχνευσης δηλητηριασμένων δολωμάτων από την Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία.

© Pau (2015)

Ο φαύλος κύκλος της δηλητηρίασης. © Pau (2015)

Παρόλο που κι ο Κίκο κι εγώ λατρεύουμε αυτό που κάνουμε, θα ευχόμασταν να μην είχαμε πολλή δουλειά… Δυστυχώς όμως, η πραγματικότητα δείχνει ότι η παράνομη χρήση των δηλητηριασμένων δολωμάτων συνεχίζει να αποτελεί μεγάλη απειλή για τα άγρια ζώα.

Μόνο το 2014, συνολικά στις δυο περιοχές που ακόμα υπάρχει ο Ασπροπάρης βρέθηκαν 26 νεκρά ζώα που ταυτοποιήθηκαν ως δηλητηριασμένα. Τα πιο κοινά είδη που βρέθηκαν νεκρά ήταν σκυλιά (τσοπανόσκυλα ή/και κυνηγόσκυλα) και αλεπούδες. Σε ορισμένα περιστατικά, εντοπίστηκαν και τα δηλητηριασμένα δολώματα, που στις περισσότερες περιπτώσεις ήταν ένα κομμάτι κρέας εμποτισμένο με δηλητήριο. Οι κύριοι λόγοι χρήσης δηλητηριασμένων δολωμάτων πιθανότατα ήταν η εξόντωση αλεπούς ή λύκου, εξόντωση αδέσποτων σκύλων ή και προσωπικές αντιδικίες μεταξύ βοσκών ή και κυνηγών. Από τα πρώτα τοξικολογικά αποτελέσματα που στείλαμε στα εργαστήρια για ανάλυση, έχουν αναγνωριστεί τρεις δραστικές ουσίες: το Εndosulfan, το Carbofuran και το Methomyl. Τα δυο πρώτα είναι πανίσχυρα φυτοφάρμακα-δηλητήρια, απαγορευμένα στην Ελλάδα. Το Endosulfan έχει απαγορευτεί παγκοσμίως, γιατί ενοχοποείται για τραγικές επιπτώσεις και μεταλλάξεις στον άνθρωπο.

© Guy Shorock / RSPB

© Guy Shorock / RSPB

Με τον Κίκο, είμαστε περήφανοι που παιρνούμε μέρος σε μια τόσο πρωτοποριακή δράση πρόληψης, που συμβάλει στην ανάδειξη της έκτασης της παράνομης χρήσης των δηλητηριασμένων δολωμάτων στην Ελλάδα. Ακόμα κι αν βρισκόμαστε αντιμέτωποι με ένα τόσο άσχημο έγκλημα ενάντια στη φύση, κάθε αποστολή μας δίνει κουράγιο: είμαστε σίγουροι ότι έχουμε σώσει πολλά ζώα-καθαριστές της φύσης, όπως οι γύπες, και έχουμε σταματήσει το θανατηφόρο κύκλο από το να απλωθεί κι άλλο, πολλές φορές κοντά στις περιοχές του Ασπροπάρη.

Για να μάθετε περισσότερα για τις δύο ομάδες ανίχνευσης στη Θράκη και την Κεντρική Ελλάδα, δείτε την αναφορά της δράσης για το 2014.

Αυτή η δράση της ομάδας ανίχνευσης αποτελεί μέρος του προγράμματος LIFE10 NAT/BG/000152, με τίτλο “Επείγοντα μέτρα για την εξασφάλιση της επιβίωσης του Ασπροπάρη (Neophron percnopterus) στη Βουλγαρία και την Ελλάδα το οποίο υλοποιείται σε συνεργασία των: Ορνιθολογική Εταιρεία της Βουλγαρίας (Bulgarian Societyfor the Protection of Birds–BSPB), Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, WWF Ελλάς και Ορνιθολογική Εταιρεία της Μεγάλης Βρετανίας (Royal Society for the Protection of Birds–RSPB). Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ίδρυμα Α.Γ. Λεβέντη.

Advertisements

Μετράμε τις φωλιές του Ασπροπάρη

Ενημέρωση: αναζητάμε εθελοντές για το καλοκαιρινό πρόγραμμα στη Δαδιά

Οι μέρες αυτές είναι οι πιο κρίσιμες της χρονιάς για τον απειλούμενο Ασπροπάρη στη Θράκη: ο μοναδικός γύπας που μεταναστεύει επιστρέφει από την Αφρική, μετά από ταξίδι χιλιάδων χιλιομέτρων. Ψάχνουμε να βρούμε πόσα ζευγάρια γύρισαν, πόσες φωλιές έφτιαξαν και αν έχουν καταφέρει να γεννήσουν το αυγό τους (κάνουν μόλις 1 με 2 αυγά το χρόνο).

Μέσα από το τηλεσκόπιο: στα βράχια στο κέντρο, ο Ασπροπάρης είναι μια μικρή άσπρη κουκίδα.

Μέσα από το τηλεσκόπιο: στα βράχια στο κέντρο, ο Ασπροπάρης είναι μια μικρή άσπρη κουκίδα. (φωτογραφίες: Έλα Κρετ)

Η Έλα Κρετ, περιβαλλοντολόγος του WWF, αναφέρει από το πεδίο: «Φέτος έχουμε ήδη μετρήσει 5 ζευγάρια Ασπροπάρη. Για τα 4, έχουμε δει τις φωλιές και τα καλά νέα είναι ότι ήδη κλωσσάνε αυγά. Για το 1 ζευγάρι, ακόμα δεν είμαστε σίγουροι, γιατί φαίνεται πως άλλαξε την περσινή φωλιά του και έφτιαξε καινούρια σε άλλο σημείο του μεγάλου βράχου. Για να βεβαιωθούμε, θα χρειαστεί 3-4 άτομα να παρακολουθήσουμε το βράχο από διαφορετικά σημεία ταυτόχρονα, για να δούμε σε ποια εσοχή μπαίνει ο Ασπροπάρης.

Τα μεγάλα βράχια κέντρο-δεξιά είναι το καταφύγιο του Ασπροπάρη κοντά στον ποταμό Κομψάτο, στη Ροδόπη.

Τα μεγάλα βράχια κέντρο-δεξιά είναι το καταφύγιο του Ασπροπάρη κοντά στον ποταμό Κομψάτο, στη Ροδόπη.

Δυστυχώς προς το παρόν έχουμε συνολικά ένα ζευγάρι λιγότερο σε σχέση με πέρσι. Διατηρούμε μια μικρή ελπίδα ότι το ζευγάρι που λείπει ίσως άργησε λίγες μέρες, όμως αν αργήσει κι άλλο, θα δυσκολευτεί να κάνει απογόνους. Το Σεπτέμβρη τα νεογνά τους πρέπει να είναι ήδη αρκετά ώριμα ώστε να κάνουν μόνα τους το μακρινό ταξίδι για την Αφρική!

Είδαμε τα άγρια άλογα, στον Κομψάτο στη Ροδόπη.

Είδαμε και τα άγρια άλογα στον Κομψάτο στη Ροδόπη.

Ακόμα, είμαστε ιδιαίτερα ανήσυχοι για τις φόλες. Πριν λίγες μέρες είχαμε μια άσχημη υπενθύμιση του κινδύνου, όταν κληθήκαμε σε ένα ακριτικό χωριό για να παραλάβουμε δυο νέα θύματα, Όρνια.»

Ο Κίκο έχει το δικό του «τηλεσκόπιο» για τις φόλες - τη μύτη του.

Ο Κίκο έχει το δικό του «τηλεσκόπιο» για τις φόλες – τη μύτη του.

Ο Ασπροπάρης μετρά ελάχιστα ζευγάρια στη Θράκη αλλά και ολόκληρη την Ελλάδα. Κάθε χρόνο, βρισκόμαστε κοντά του στη μάχη που δίνει για την επιβίωση στην Ελλάδα. Τα δηλητηριασμένα δολώματα -οι γνωστές φόλες- αποτελούν γι’αυτόν μια μόνιμη απειλή.

Η δράση αυτή αποτελεί μέρος του προγράμματος LIFE10 NAT/BG/000152, με τίτλο “Επείγοντα μέτρα για την εξασφάλιση της επιβίωσης του Ασπροπάρη (Neophron percnopterus) στη Βουλγαρία και την Ελλάδα το οποίο υλοποιείται σε συνεργασία των: Ορνιθολογική Εταιρεία της Βουλγαρίας (Bulgarian Society for the Protection of Birds–BSPB), Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, WWF Ελλάς και Ορνιθολογική Εταιρεία της Μεγάλης Βρετανίας (Royal Society for the Protection of Birds–RSPB). Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ίδρυμα Α.Γ. Λεβέντη.

2 νέα θύματα δηλητηρίασης στη Ροδόπη

“Μας ενημέρωσαν κάτοικοι του χωριού ότι παιδιά που έπαιζαν έξω είδαν ένα μεγάλο αρπακτικό πουλί να πέφτει μες στο χωριό ενώ πετούσε”.
Ενώ μόλις πριν λίγες μέρες τα σχολεία του Έβρου και της Ροδόπης που έχουν υιοθετήσει τον Ασπροπάρη διαμαρτυρήθηκαν ενάντια στις φόλες, σήμερα μετράμε νέα θύματα. Η Έλα, περιβαλλοντολόγος του WWF στη Δαδιά, μας γράφει από το πεδίο:

φωτογραφία: Φορέας Διαχείρισης Εθνικού Πάρκου Δαδιάς

φωτογραφία: Φορέας Διαχείρισης Εθνικού Πάρκου Δαδιάς

“Με 2 υπαλλήλους του Φορέα Διαχείρισης του Εθνικού Πάρκου Δαδιάς πήγαμε να διερευνήσουμε στην Άνω Βυρσίνη, που βρίσκεται κοντά στα σύνορα με Βουλγαρία. Ήταν ένα Όρνιο με συμπτώματα δηλητηρίασης. Το Σάββατο το πρωί το πήγαμε στην κτηνίατρο, αλλά δυστυχώς ήταν αδύνατο να σωθεί.

IMG_3926_small

φωτογραφία: Φορέας διαχείρισης Εθνικού Πάρκου Δαδιάς

Την Κυριακή μας ενημέρωσαν για ακόμα ένα Όρνιο, αυτήν την φορά έξω από το χωριό. Επιστρέψαμε με το Φορέα Διαχείρισης για το πουλί, αλλά και για να προσπαθήσουμε να ‘διαβάσουμε’ από τις κινήσεις των πουλιών πού ακριβώς βρίσκεται το δηλητηριασμένο δόλωμα (η περιοχή είναι τεράστια κι αδύνατο να το βρούμε αλλιώς!). Ταυτόχρονα στην βουλγαρική πλευρά έκαναν έρευνα τα παιδιά από την BSPB (Βουλγαρική Ορνιθολογική). Δυστυχώς παρακολουθώντας την περιοχή σχεδόν όλη τη μέρα, δεν καταφέραμε να βρούμε την πηγή της δηλητηρίασης. Αύριο μαζί με το προσωπικό του Φορέα, τους δικούς μας εθελοντές και εννοείται με τον Κίκο θα κάνουμε την τελευταία προσπάθεια.» (περισσότερα για τον Κίκο)

Θέλουμε να ευχαριστήσουμε τους κατοίκους της Άνω Βυρσίνης για την έγκαιρη ενημέρωση και την ένθερμη συμμετοχή τους.

elakret

Η δράση αυτή αποτελεί μέρος του προγράμματος LIFE10 NAT/BG/000152, με τίτλο “Επείγοντα μέτρα για την εξασφάλιση της επιβίωσης του Ασπροπάρη (Neophron percnopterus) στη Βουλγαρία και την Ελλάδα το οποίο υλοποιείται σε συνεργασία των: Ορνιθολογική Εταιρεία της Βουλγαρίας (Bulgarian Society for the Protection of Birds–BSPB), Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, WWF Ελλάς και Ορνιθολογική Εταιρεία της Μεγάλης Βρετανίας (Royal Society for the Protection of Birds–RSPB). Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ίδρυμα Α.Γ. Λεβέντη.

Αιολικά Πάρκα στη Θράκη: το στοίχημα της βιώσιμης ανάπτυξης

Εδώ και κοντά δέκα χρόνια στη Δαδιά ασχολούμαστε εντατικά με το ζήτημα της ανάπτυξης αιολικών πάρκων εντός περιοχών ιδιαίτερης σημασίας για τη διαβίωση των σπάνιων αρπακτικών πουλιών της Θράκης.

Δυστυχώς, ενώ η εκμετάλλευση της αιολικής ενέργειας αποτελεί βασικό εργαλείο για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής εγκυμονεί ταυτόχρονα σοβαρους κινδύνους για τη βιοποικιλότητα και ιδιαίτερα την ορνιθοπανίδα, ειδικά όταν τα αιολικά πάρκα χωροθετούνται σε περιοχές κρίσιμες για την τροφοληψία ή/και την αναπαραγωγή σπάνιων ειδών αρπακτικών πουλιών.

Το αιολικό πάρκο στη θέση Σωρός μετά την πρόσφατη χιονόπτωση

Το αιολικό πάρκο στη θέση Σωρός μετά την πρόσφατη χιονόπτωση

Η Θράκη είναι ακριβώς μια τέτοια περιοχή καθώς φιλοξενεί τα περισσότερα από τα είδη αρπακτικών πουλιών της Ευρώπης και είναι διεθνώς αναγνωρισμένη ως μια από τις σημαντικότερες περιοχές της ηπείρου για την προστασία και διατήρηση των πληθυσμών τους.

Με στόχο την προώθηση πρακτικών που θα μπορούσαν να δώσουν λύση στο πρόβλημα αυτό η οργάνωση συνέταξε το 2008 πρόταση για την ορθή χωροθέτηση αιολικών πάρκων στη Θράκη, βασιζόμενη στα στοιχεία που είχε έως τότε συλλέξει μέσα από τις πολύχρονες μελέτες της πάνω στην οικολογία των αρπακτικών πουλιών της Θράκης. Μέσα από αυτήν καθορίσαμε στην περιοχή Ζώνες Αποκλεισμού, εντός των οποίων δε θα έπρεπε να εγκατασταθούν άλλα αιολικά πάρκα και Ζώνες Αυξημένης Προστασίας, εντός των οποίων θα μπορούσαν να εγκατασταθούν επιπλέον αιολικά αλλά υπό προϋποθέσεις.

Καθώς τα τελευταία πέντε χρόνια η οργάνωση συνέλεξε επιπλέον δεδομένα για τις επιπτώσεις των αιολικών πάρκων στην ορνιθοπανίδα της περιοχής, όπως και περαιτέρω δεδομένα για την οικολογία των αρπακτικών πουλιών της Θράκης προχωρήσαμε στην αναθεώρηση της πρότασης του 2008. Η καινούργια πρόταση προτείνει ουσιαστικά την επέκταση της Ζώνης Αποκλεισμού αναγνωρίζοντας πως σε κάθε άλλη περίπτωση οι πληθυσμοί της ορνιθοπανίδας της Θράκης είναι πολύ δύσκολο να συνεχίσουν να αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του μοναδικού φυσικού περιβάλλοντος της περιοχής.

WWF Ελλάς / J. Barreira

WWF Ελλάς / J. Barreira

Η προσπάθεια αυτή βέβαια δεν τελείωσε με τη δημοσίευση της νέας πρότασης. Ακολούθησαν πολλές συναντήσεις με τις αρμόδιες αρχές, τόσο τοπικά όσο και κεντρικά, ενώ συνεχίσαμε να παρακολουθούμε από κοντά τις διαδικασίες αδειοδότησης νέων αιολικών πάρκων στην περιοχή.

Τρεις περιπτώσεις που μας έχουν απασχολήσει πολύ τον τελευταίο καιρό είναι τα αιολικά πάρκα στις θέσεις «Κορφοβούνι», «Γραμματικάκι» και «Αχλάδα». Θέσεις που εντοπίζονται  εντός περιοχών ιδιαίτερης αξίας για τους πληθυσμούς του μαυρόγυπα, του όρνιου, του ασπροπάρη αλλά και του χρυσαετού. Παρά τις πολυάριθμες παρεμβάσεις μας δυστυχώς και τα τρία αυτά πάρκα πήραν τελικά έγκριση από την αρμόδια αρχή, γεγονός που αποδεικνύει πόσο δύσκολη είναι η προσπάθεια μας για την προώθηση πρακτικών που θα θέσουν τη βάση για μια βιώσιμη ανάπτυξη αιολικών πάρκων στην περιοχή. Η αρνητική έκβαση των υποθέσεων αυτών βέβαια δε μας σταμάτησε. Κάναμε τα πρώτα βήματα στην προσπάθεια μας να αναιρεθεί η απόφαση έγκρισης του αιολικού πάρκου στη θέση «Κορφοβούνι» και οργανώνουμε τις επόμενες κινήσεις μας για τα αιολικά πάρκα στις θέσεις «Γραμματικάκι» και «Αχλάδα». Ταυτόχρονα συνεχίζουμε να πιέζουμε για τη ριζική αναθεώρηση των μέχρι τώρα πρακτικών χωροθέτησης των αιολικών πάρκων στη Θράκη.

Μετρώντας τα αρπακτικά πουλιά, μετράμε τις εποχές

Είμαστε ο Κάρλος και η Λιζ, ορνιθολόγοι από την Ισπανία και τη Γαλλία αντίστοιχα. Βρισκόμαστε για ακόμη μια φορά στο δάσος της Δαδιάς , γεμάτοι ενθουσιασμό για τη μαγική αυτή γωνιά του πλανήτη που ήδη γνωρίζουμε και αγαπάμε. Πριν 6-7 χρόνια συνεργαστήκαμε ξανά με το πρόγραμμα του WWF στη Δαδιά. Επιστρέψαμε εκ νέου για να καταγράψουμε τις επικράτειες των ημερόβιων αρπακτικών πουλιών και να εκτιμήσουμε τις αλλαγές των πληθυσμών τους από το 2005 και μετά, όπου και έγινε η τελευταία απογραφή.

Ο Κάρλος και η Λιζ εν δράσει…

Ξεκινήσαμε από τον προηγούμενο Μάρτιο, οργώνοντας την περιοχή, αλλάζοντας συνεχώς σημεία παρατήρησης και καταγράφοντας με ακρίβεια όλα τα δεδομένα. Καθώς ακολουθούσαμε τις κινήσεις των αρπακτικών στην καθημερινή τους ζωή, αισθανόμασταν τις αλλαγές του δάσους από τον χειμώνα προς το καλοκαίρι. Το να βιώνεις τις διεργασίες της φύσης είναι η μεγαλύτερη ικανοποίηση που μας προσφέρει η δουλειά μας… Και παρότι πλέον, τη στιγμή που θα διαβάζετε αυτό το κείμενο, αρχίζει το φλερτ με τον χειμώνα, δεν υπάρχει καλύτερη εποχή από την άνοιξη, τότε που ξεκινήσαμε τη δουλειά μας στη Δαδιά, για να βιώσεις στο έπακρο αυτές τις διεργασίες και να αλλάξεις μαζί τους. Για αυτήν έχουμε ανάγκη να γράψουμε…

Την άνοιξη χλωμά πράσινα φυλλαράκια ξεπετάγονται στα κλαδιά των γυμνών δέντρων… Τραγούδια κατακλύζουν το δάσος από τα μικρόπουλα που μόλις αφίχθησαν από την Αφρική … Την πρώτη εβδομάδα ίσως πετύχεις ελάχιστα πράσινα σκαθάρια… Την επόμενη όμως… εκατοντάδες πετάνε από το ένα λουλούδι στο άλλο. Με τον ερχομό της άνοιξης άλλωστε, οι αλλαγές είναι ξαφνικές… Την ώρα που παρακολουθείς με τα κιάλια, χιλιάδες πεταλούδες θα πετάξουν δίπλα σου και ο δυνατός ήχος από τη φυλλάδα στο έδαφος σε προειδοποιεί για το ξύπνημα των χελωνών από το χειμωνιάτικο όνειρό τους.

Καταγράφοντας αρπακτικά στη Δαδιά – WWF Ελλάς/J. Gracia

Με αυτές τις εικόνες, και αυτά τα συναισθήματα, μετράμε τις εποχές στο Εθνικό Πάρκο της Δαδιάς, αναζητώντας και καταγράφοντας τις επικράτειες των αρπακτικών πουλιών. Είναι ένα μαγικό ταξίδι, όπου τα πάντα, όπως και εμείς, όπως και οι εποχές που πλέον έδωσαν τη θέση τους στο φθινόπωρο, βρίσκονται σε διαρκή κίνηση.

Πώς θα μπορούσαν λοιπόν να απέχουν από αυτόν τον οργασμό αλλαγής και τα αρπακτικά πτηνά; Η συμπεριφορά τους αλλάζει. Έτσι, μετά από μερικές ανοιξιάτικες εβδομάδες γεμάτες με στρατηγικές και τερτίπια που εφαρμόζουν για να βρουν το ταίρι τους και να οριοθετήσουν την περιοχή τους, απομακρύνονται και αρχίζουν τα δρομολόγιά τους από τη φωλιά προς εύρεση τροφής και αντίστροφα. Απόδειξη ότι τα νεογέννητα βρίσκονται ήδη στη φωλιά και δεν υπάρχει χρόνος για χάσιμο.

Ούτε εμείς όμως έχουμε χρόνο για χάσιμο. Κάθε μέρα μέσα στη φύση μας επιφυλάσσει και μια καινούρια έκπληξη. Κάθε μέρα και ένα καινούριο μάθημα. Μικρές ιστορίες ζωής που μας αποκαλύπτουν, κομμάτι-κομμάτι, τον εκπληκτικό πλανήτη μας.

«Ο ασπροπάρης (ευτυχώς!) άργησε μια μέρα»

Ευτυχώς που ο ασπροπάρης είναι μεταναστευτικό πουλί (έρχεται από την Αφρική τέλη Μαρτίου) και έτσι ένα από τα ελάχιστα ζευγάρια της Θράκης και της Ελλάδας γλίτωσαν από βέβαια δηλητηρίαση.

Πριν δυο εβδομάδες ενημερωθήκαμε από κάτοικο της περιοχής μελέτης στη κοιλάδα Φιλιούρι, ότι το χειμώνα είχαν χρησιμοποιηθεί δηλητηριασμένα δολώματα πολύ κοντά στη φωλιά ενός ασπροπάρη για την πιθανή εξόντωση λύκου. Τα δολώματα έκαναν καλά τη δουλειά τους και άφησαν πίσω τους νεκρά  σε κοντινή απόσταση τέσσερα σκυλιά, δύο λύκους και δύο γύπες.

Εμείς με επιτόπια έρευνα βρήκαμε στο σημείο ένα όρνιο που είχε πεθάνει πολλούς μήνες πριν, καθώς τα μόνα που είχαν απομείνει από αυτό ήταν τα φτερά και τα κόκαλά του. Η θέση του νεκρού ζώου ήταν μόλις 1500 μέτρα από τη φωλιά του ασπροπάρη που κατέφθασε στις αρχές του Απρίλη και έως και σήμερα φωλιάζει επιτυχώς μαζί με το μικρό του.

μόνον τα φτερά του όρνιου απέμειναν στη στάση που πέθανε

Στάθηκε τυχερός λοιπόν ο συγκεκριμένος ασπροπάρης που τα δηλητηριασμένα δολώματα τοποθετήθηκαν στην επικράτειά του αρκετό καιρό πριν αυτός επιστρέψει στην περιοχή…

Ωστόσο, δεν είναι τόσο τυχεροί όλοι οι ασπροπάρηδες, διότι τα δηλητηριασμένα δολώματα είναι μια πρακτική που συναντάμε καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου. Ανάλογα με το στόχο τους, χρησιμοποιούνται από διαφορετικές κοινωνικές ομάδες, όπως κτηνοτρόφοι, κυνηγοί και αγρότες για την εξόντωση λύκων, αρκούδων, αλεπούδων, ασβών και σκυλιών σε διάφορες εποχές του έτους.

Η χρήση δολωμάτων για την εξόντωση θηρευτών ή «ζημιογόνων» ζώων είναι παράνομη, όμως χρόνιες βασικές ελλείψεις στη πρόληψη, φύλαξη και πάταξη του φαινομένου οδηγούν σπάνια και προστατευόμενα είδη σε εξαφάνιση.

Για το περιστατικό που αναφέρουμε δεν είχε σχηματιστεί ποτέ καταγγελία στις αρμόδιες υπηρεσίες όταν συνέβη και έτσι παρέμεινε «αφακέλωτο» με μόνες μαρτυρίες ένα νεκρό όρνιο και την αναφορά ενός ντόπιου κατοίκου.

Δυστυχώς αυτή είναι και η κατάληξη των περισσοτέρων περιστατικών δολωμάτων με αποτέλεσμα αφενός να μη πραγματοποιούνται νόμιμες διαδικασίες περισυλλογής νεκρών ζώων και τοξικολογικές αναλύσεις και αφετέρου ο αριθμός των άγριων ζώων και πουλιών που χάνονται κάθε φορά να παραμένει ακαθόριστος, αν όχι άγνωστος.

Δείτε περισσότερα για τις δράσεις προστασίας του σπάνιου ασπροπάρη στο http://lifeneophron.eu/en/index.html και για άλλα περιστατικά δηλητηρίασης ασπροπάρη στην Ελλάδα και στην Βουλγαρία φέτος http://lifeneophron.eu/en/news-view/9.html

Δύσκολοι καιροί για ασπροπάρηδες…

Όταν έρχονται οι ασπροπάρηδες από την Αφρική, κάποιες φορές διαπιστώνουν ότι οι περσινές τους φωλιές έχουν καταληφθεί από άλλα είδη αρπακτικών πουλιών.

Ο επιθετικός πετρίτης προτιμά τα υψηλά κλαδιά κάποιων δέντρων από όπου εφορμά στα άλλα αρπακτικά υποστηρίζοντας την επικράτειά του.
© Andrea. Bonneti / WWF Ελλάς

Αυτό συμβαίνει με είδη που ξεκινούν νωρίς την αναπαραγωγική τους δραστηριότητα, όπως για παράδειγμα ο μπούφος. Έχουμε καταγράψει αυτό το νυκτόβιο είδος να καταλαμβάνει τέσσερις φωλιές ασπροπάρη, σύμφωνα με τα στοιχεία παρακολούθησης των αρπακτικών πουλιών που συλλέγουμε όλα αυτά τα χρόνια.

Αλλά εκτός από τους μπούφους, υπάρχουν και άλλα, ιδιαίτερα επιθετικά είδη, όπως ο πετρίτης, τα οποία καταφέρνουν με τις συνεχείς ενοχλητικές πτήσεις τους να αποτρέψουν τους ασπροπάρηδες να φωλιάσουν. Οι πετρίτες είναι ιδιαίτερα «κτητικοί» και υπερασπίζουν ισχυρά τη φωλιά τους από την παρουσία άλλων αρπακτικών πουλιών σε ακτίνα 1,5 χιλιόμετρο. Αυτό έχει πολλές  φορές αποτέλεσμα να διώκονται οι ασπροπάρηδες από την επικράτειά τους.

Φέτος, στο Εθνικό Πάρκο δάσους Δαδιάς, ένα ζευγάρι ασπροπάρηδων εκτοπίστηκε από την περσινή του φωλιά από ένα ζευγάρι πετριτών που δεν τα άφησε ούτε σε άλλη τρύπα του ίδιου βράχου να φτιάξουν νέα φωλιά. Ευτυχώς, οι ασπροπάρηδες βρήκαν χώρο να φωλιάσουν με επιτυχία σε έναν άλλο γειτονικό βράχο.

Ο ανταγωνισμός αυτός είναι περισσότερο έντονος σε περιοχές με μεγάλη πυκνότητα αρπακτικών πουλιών τόσο σε αριθμό ειδών, όσο και σε πληθυσμό ανά είδος, όπως συμβαίνει στο Εθνικό πάρκο δάσους Δαδιάς.
Είναι κρίμα για ένα είδος με οριακό πληθυσμό στην Ελλάδα, να αντιμετωπίζει πέραν των περιορισμών που οφείλονται στις ανθρώπινες δραστηριότητες και εκείνους που οφείλονται σε φυσικά αίτια.

Ευτυχώς το ζευγάρι αυτό βρήκε εντός της επικράτειάς του διαθέσιμο βράχο και φώλιασε. Ας ευχηθούμε ότι όλα θα πάνε καλά και θα μεγαλώσει το μικρό του επιτυχώς.


Ο “Χήρος” ασπροπάρης

Πέρασαν δυο μήνες από τότε που έφθασαν στην περιοχή του Κομψάτου οι ασπροπάρηδες από την Αφρική. Σε αυτή την ξεχωριστή παρέα βρίσκεται και πάλι ο ιδιαίτερός μας φίλος, ο «χήρος» ασπροπάρης.

Ένα χρόνο πριν, το ώριμο αυτό πουλί είχε ξεκινήσει να φωλιάζει με το ταίρι του. Ωστόσο στην αρχή του καλοκαιριού κάποια «θανάσιμη» αιτία του στέρησε την παρέα και έτσι πέρασε όλο το περσινό καλοκαίρι μοναχό, πετώντας κοντά στα βράχια που ήταν η φωλιά τους.

Φωτογραφία: © Πέτρος Μπαμπάκας

Συχνά ανταλλάσαμε με το βοσκό της περιοχής την ίδια κουβέντα: «έμεινε μόνο του το καημένο». Φέτος τον Απρίλιο με την επιστροφή του στην ίδια περιοχή, περιμέναμε μήπως βρει άλλο ταίρι και φωλιάσει ξανά. Όμως εμφανίστηκε πάλι μόνο του, κουβαλώντας κλαδιά και μαλλί για να ετοιμάσει τη φωλιά.  Όταν τελικά την έφτιαξε, καθόταν εκεί αρκετές ώρες, αναμένοντας. Μέχρι και χθες που επισκεφτήκαμε για όγδοη φορά φέτος την περιοχή,  ο «χήρος» ασπροπάρης παραμένει χωρίς ταίρι.

Είναι λυπηρό, αλλά κάθε χρόνο διαπιστώνουμε ότι ο πληθυσμός των ασπροπάρηδων μειώνεται σε τέτοιο βαθμό που είναι δύσκολο πια να βρεθούν άλλα ώριμα άτομα για να αντικαταστήσουν τα ταίρια που χάνονται. Όσο οι αιτίες θνησιμότητάς τους παραμένουν χωρίς δραστική αντιμετώπιση, ο πληθυσμός τείνει να εξαφανιστεί σύντομα από την Ελλάδα. Και αυτές δεν είναι άλλες από την παράνομη χρήση δηλητηριασμένων δολωμάτων, την ηλεκτροπληξία με ηλεκτροφόρα σύρματα και την λαθροθηρία με τη μορφή του πυροβολισμού των πουλιών ή την κλοπή των αυγών από τις φωλιές τους.

Με το πρόγραμμα «η επιστροφή του ασπροπάρη» που χρηματοδοτείται από το LIFE10 1NAT/BG/000152 και συγχρηματοδοτείται από το Ίδρυμα Λεβέντη, ελπίζουμε να ενεργοποιήσουμε τους αρμόδιους φορείς στο επείγον πλέον αυτό θέμα που αφορά τη δραστική μείωση του είδους στην Ελλάδα και να λάβουν άμεσα μέτρα.

Ένα όρνιο πίσω στους αιθέρες κι ένα καθηλωμένο στο έδαφος

Ο Νοέμβριος επεφύλασσε τελείως διαφορετική μοίρα σε δύο όρνια… Και για τα δύο λάβαμε πληροφορίες ότι βρίσκονταν τραυματισμένα στο έδαφος και δεν μπορούσαν να πετάξουν… Το ένα ήταν κοντά στο χωριό Σιδηροχώρι ενώ το δεύτερο εντοπίστηκε σε ρεματιά κοντά σε ανεμογεννήτριες. Η μοίρα του πρώτου ήταν η επιστροφή του στους αιθέρες, ενώ το δεύτερο θα μείνει για πάντα καθηλωμένο στο έδαφος… Δύο παράλληλες ιστορίες αλλά μόνο ένα happy end.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή κι ας ξεκινήσουμε με τα καλά νέα:

Ένα όρνιο πίσω στους αιθέρες!

Στις αρχές του προηγούμενου μήνα, ταυτόχρονα με την εύρεση ενός μαυρόγυπα, είχαμε βρει και ένα νεαρό όρνιο. Το συγκεκριμένο πουλί το παραλάβαμε μετά από ειδοποίηση ευαισθητοποιημένου κατοίκου στο χωριό Σιδηροχώρι Έβρου. Φαινόταν να έχει πρόβλημα στις φτερούγες του και δεν μπορούσε να πετάξει.

Κατόπιν συνεννοήσεως  με την ΑΝΙΜΑ (Σύλλογος Προστασίας και Περίθαλψης Άγριας Ζωής) και με την ευγενική  υποστήριξη της AEGEAN Airlines το όρνιο στάλθηκε αεροπορικώς στην Αθήνα. Εκεί διαγνώστηκαν κάποιες μυϊκές θλάσεις στην φτερούγα, ίσως από κάποια πρόσκρουση λόγω απειρίας. Μετά από ένα απαραίτητο διάστημα ανάρρωσης και αποκατάστασης αποφασίστηκε η επιστροφή του και επανένταξή του στη φύση.

Η μοναδική λήψη που προλάβαμε... - WWF Ελλάς/Π. Μπαμπάκας

Έτσι λοιπόν, πάλι με τη βοήθεια της AEGEAN Airlines, το όρνιο ταξίδεψε πίσω στον Έβρο. Οι συνεργάτες του WWF Ελλάς μαζί με τον υπάλληλο της διεύθυνσης περιβάλλοντος της νομαρχίας Έβρου προχώρησαν στην απελευθέρωση του πουλιού στο χώρο τροφοδοσίας στη Δαδιά. Προηγήθηκε βέβαια το απαραίτητο «στόλισμα» με δακτυλίδια. Σαν έτοιμο από καιρό να βρεθεί και πάλι στα παλιά του λημέρια, πετάχτηκε σαν αστραπή, μόλις ανοίξαμε το κλουβί, αναζητώντας την ελευθερία που είχε στερηθεί το τελευταίο διάστημα.

Ένα όρνιο καθηλωμένο στο έδαφος…

Στα τέλη Νοεμβρίου πληροφορηθήκαμε για ακόμη ένα όρνιο που είχε εντοπιστεί καθηλωμένο στο έδαφος, κοντά σε ανεμογεννήτρια, σε αιολικό πάρκο στον Νομό Ροδόπης. Παρότι το αρχικό σημείο για το οποίο μας ενημέρωσαν απείχε μόλις 130 μέτρα από μία ανεμογεννήτρια, η εύρεση του ήταν μια ιδιαίτερη δύσκολη υπόθεση… Φαίνεται πως το άτυχο πουλί είχε κυνηγηθεί από τσοπανόσκυλα και αναγκάστηκε να αναζητήσει καταφύγιο σε μια ρεματιά, 800μέτρα μακριά.

Όταν εν τέλει το εντοπίσαμε, κρυβόταν τρομαγμένο κάτω από θάμνους, με εμφανή τα σημάδια της κόπωσης, ενώ η αριστερή του φτερούγα ήταν «ακρωτηριασμένη», λόγω της πρόσκρουσης με την ανεμογεννήτρια. Η άκρη της ουράς τους είχε «φθαρεί» αφού ήταν αναγκασμένο τόσες ημέρες να περπατά μέσα σε δάσος με πυκνούς θάμνους επειδή δεν μπορούσε να πετάξει.

Δυστυχώς, το δεύτερο αυτό όρνιο δεν θα μπορέσει να ξαναβρεθεί στην ελευθερία του ουρανού. Η σύγκρουση με την ανεμογεννήτρια δεν απέβη μοιραία για τη ζωή του αλλά ήταν αρκετή για να το καθηλώσει για πάντα στο έδαφος. Μόνιμα ανάπηρο πλέον, αποστάλθηκε στο Κέντρο Περίθαλψης ΑΝΙΜΑ για περαιτέρω φροντίδα.

Η σπασμένη φτερούγα...

Σε 2 άλλα σημεία του σώματός του η ακτινογραφία που διενήργησε η ΑΝΙΜΑ έδειξε παλιά σκάγια, γεγονός που μας κάνει να σκεφτούμε ότι υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που μπορεί να στοχεύουν πάνω σε τέτοια όμορφα και μεγάλα πουλιά, χωρίς λόγο, καθώς ούτε ζημιές προκαλούν, ούτε θηράματα είναι.

Η ιστορία αυτού του όρνιου καθιστά εμφανές το γεγονός ότι η λειτουργία των ανεμογεννητριών μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στα πουλιά σε περιοχές όπως η Θράκη και οι υπεύθυνοι φορείς οφείλουν να λάβουν μέτρα για την ελαχιστοποίηση αυτών των επιπτώσεων. Είμαστε άλλωστε υποχρεωμένοι να αναζητάμε τους τρόπους, με τους οποίους ιστορίες σαν τις παραπάνω θα έχουν μόνο happy end…

————————————————

Σημ: «Βάσει της διεθνούς βιβλιογραφίας (Barrios & Rondrigues 2007 In “Bırds and wındfarms – Risk assessment and mitigation”, Quercus 2007), το 66,6% των όρνιων που έχουν προσκρούσει σε Α/Γ στην Ισπανία βρίσκονται με σπασμένες φτερούγες.

Ποδήλατο και γύπες ενώνουν δυο χώρες…

Πώς μπορούν να χωρέσουν μέσα σε έναν μπαχτσέ η αγάπη για το ποδήλατο, η προστασία των μεγάλων αρπακτικών και γυπών και δύο χώρες;

Στον μπαχτσέ του Γρηγόρη Αζορίδη, καλού φίλου του WWF και δραστήριου μέλους του Ποδηλατικού Αθλητικού Συλλόγου Ν. Ορεστιάδας «Ρήσος», βρέθηκαν την περασμένη εβδομάδα Τούρκοι ποδηλάτες από τον Αθλητικό Φυσιολατρικό Σύλλογο Αδριανούπολης. Η αγάπη που μοιράζονται οι δύο ομάδες για το ποδήλατο και τη φύση, τους έφερε για ακόμη μια φορά μαζί και μάλιστα στον ίδιο κήπο, όπου ο Γρηγόρης είχε φιλοξενήσει προ ημερών το «νεαρό καρτάλι» που απελευθερώσαμε πρόσφατα.

Ένας μπαχτσές γεμάτος ποδήλατο κ' αγάπη για τη φύση - Γ. Αζορίδης

Από αυτό το συναπάντημα δεν θα μπορούσε να λείπει το WWF, ακόμη κι αν κανείς από εμάς δεν κατάφερε να βρεθεί εκεί. Ο Γρηγόρης ήταν υπεραρκετός, προκειμένου να «διαφημίσει» τις δράσεις μας για την προστασία των μεγάλων αρπακτικών και του μαυρόγυπα στους Τούρκους ποδηλάτες και να θυμίσει για ακόμη μια φορά σε όλους μας την αξία της αυθεντικής αγάπης για τη φύση.

Άλλωστε, τα μεγάλα αρπακτικά και οι γύπες δεν γνωρίζουν σύνορα, όπως δεν γνωρίζει και το ποδήλατο…

ΥΓ: Επ’ ευκαιρία της συγκεκριμένης ανάρτησης θέλουμε να ευχαριστήσουμε μέσα από την καρδιά μας τον κ. Αζορίδη για όλα αυτά τα χρόνια που βρίσκεται δίπλα μας και στηρίζει τις προσπάθειές μας.