Οι στάχτες της ΝΑ Αττικής και η «ξεροκέφαλη» φύση…

Αναζητώντας τις πληγές της φύσης, μετά την πρόσφατη πυρκαγιά στην ΝΑ Αττική, την ώρα που οι στάχτες δεν είχαν ακόμη καταλαγιάσει και οι μικρές αναζωπυρώσεις συνεχίζονταν, τα περιθώρια αισιοδοξίας δεν ήταν πολλά…

Φιδαετός

Ο πεισματάρης φιδαετός… – WWF Ελλάς/Π. Κορδοπάτης

Ευτυχώς, το πείσμα του φιδαετού που αρνείται να εγκαταλείψει την περιοχή του, παρά την καταστροφή και οι πεσμένοι σπόροι των πεύκων που προοικονομούν την αναγέννηση από τις στάχτες τους, μας έδειξαν ότι η φύση παραμένει «ξεροκέφαλη» και επίμονη. Η αντίφαση στάχτης κι ελπίδας είναι δυστυχώς κάτι που συναντάμε κάθε καλοκαίρι, τα τελευταία 5 χρόνια, αφού αναλαμβάνουμε το άχαρο αλλά αναγκαίο έργο να αποτιμήσουμε σε οικολογικό επίπεδο την κάθε περιοχή που πλήττεται από σημαντική πυρκαγιά.

Βρεθήκαμε στην περιοχή της Λαυρεωτικής, 3 μόλις μέρες μετά την κατάσβεση της φωτιάς. Η αρχική εικόνα του καμένου τοπίου ήταν αποκαρδιωτική. Όμορφα πευκοδάση κοντά στον Άγιο Κωνσταντίνο (κάποια από τα οποία είχαν ξανακαεί στο παρελθόν), φρυγανικές εκτάσεις και άρκευθοι πιο νότια, καλλιέργειες με ελαιόδεντρα και αμπέλια είχαν όλα γίνει στάχτη. Σε πολλά σημεία μάλιστα, η φωτιά φαίνεται να έσβησε κυριολεκτικά όταν συνάντησε τη θάλασσα…

Καμένα πεύκα

Οι στάχτες… – WWF Ελλάς/E. Κορακάκη

Ο οικολογικός απολογισμός λοιπόν (δείτε εδώ) μας έδειξε ότι η πυρκαγιά που ξεκίνησε από τον οικισμό Δροσιά, έπληξε προστατευόμενες περιοχές και ορισμένες από τις τελευταίες δασικές εκτάσεις της ΝΑ Αττικής. Από τα περίπου 35.000 στρ. που κάηκαν τα 20.200 βρίσκονται εντός ορίων προστατευόμενων περιοχών. Αν θέλετε να δείτε την απεικόνιση της πυρκαγιάς και πολλές περισσότερες πληροφορίες, τότε το Οικοσκόπιο είναι το διαδικτυακό εργαλείο που αναζητείτε.

Η μεγαλύτερη απειλή που δέχεται η περιοχή δεν είναι άλλη από την έντονη πίεση για οικιστική ανάπτυξη και τις επαναλαμβανόμενες πυρκαγιές των τελευταίων δεκαετιών. Αυτοί οι δύο παράγοντες, είναι οι πραγματικοί εχθροί του πεισματάρη φιδαετού. Αν θέλουμε να συνεχίσει να βρίσκεται εκεί και τα πεύκα να ξαναγεννηθούν από τις στάχτες τους, ας αποτρέψουμε οποιαδήποτε οικολογικά αταίριαστη αλλαγή χρήσης γης… Άλλωστε, είπαμε! Η φύση παραμένει «ξεροκέφαλη»…

Η επέλαση ενός «λαίμαργου σκαθαριού» και η απώλεια χιλιάδων φοινίκων

Οι φοίνικες μοιάζουν με "ομπρέλες" πριν χάσουν εντελώς τα φύλλα τους - WWF Ελλάς/K. Παραγκαμιάν

Τα τελευταία 5 χρόνια παρακολουθούμε ως θεατές μια άνευ προηγουμένου επέλαση. Χιλιάδες φοίνικες στην Κρήτη, την Εύβοια, την Αττική, την Πελοπόννησο, τα Δωδεκάνησα κι άλλες περιοχές, έχουν καταστραφεί στο πέρασμα ενός «λαίμαργου σκαθαριού».

Ο επιθετικός αυτός επισκέπτης από τη Νότια Ασία, γνωστός ως κόκκινος ρυγχοφόρος,  έχει προκαλέσει ήδη μεγάλη οικονομική ζημιά, ενώ απειλεί άμεσα και το περίφημο φοινικόδασος στο Βάι της Κρήτης. Εγκρίθηκε μάλιστα και πίστωση 400.000 ευρώ για την καταπολέμησή του.

Ενήλικο άτομο του Rhynchophorus ferrugineus - WWF Ελλάς/Κ. Παραγκαμιάν

Γιατί όμως έπρεπε να απειληθεί το διάσημο και τουριστικό φοινικόδασος του Βάι για να υπάρξει κάποια κινητοποίηση, τη στιγμή που το σκαθάρι εδώ και χρόνια αλωνίζει στην ελληνική ύπαιθρο; Μάλιστα, την ώρα που λαμβάνονται μέτρα για το Βάι, απειλούνται πολύ σημαντικές συστάδες όπως στον Αλμυρό Ηρακλείου, στον Πρέβελη, στη Φοινικιά, στο Μάρτσαλο και σε άλλες 15 θέσεις στην Κρήτη.  Για εκεί όμως απολύτως  τίποτα.

Και το προφίλ του "λαίμαργου σκαθαριού"... - WWF Ελλάς/Κ. Παραγκαμιάν

Οι ελλιπείς υγειονομικοί έλεγχοι επέτρεψαν στον άγνωστο και επικίνδυνο για τα ελληνικά οικοσυστήματα επισκέπτη να εισβάλλει στη χώρα μας, πριν από 5 χρόνια. Ακόμη και τώρα όμως με χιλιάδες φοίνικες να έχουν ήδη πέσει θύματα, και τόσες αρμόδιες υπηρεσίες, τόσα σχετικά ερευνητικά και ακαδημαϊκά ιδρύματα να έχουν προτείνει πιθανές λύσεις, η Ελλάδα παραμένει απλός θεατής…

Δυστυχώς όμως, όσο θα παραμένουμε θεατές, θα συνεχίσουν να χάνονται δεκάδες φοίνικες ηλικίας 80 και 100 χρόνων, με τεράστια πολιτιστική και ιστορική σημασία, και βεβαίως θα συνεχίσει να απειλείται ο Φοίνικας του Θεόφραστου… Παράλληλα, φοίνικες, όπως αυτοί που βρίσκονται στο Πεδίο του Άρεως και στον Εθνικό Κήπο στην Αθήνα, σε αρχαιολογικούς χώρους ανά την Ελλάδα κι αλλού, θα συνεχίσουν να απειλούνται.

Η νύμφη του Ρυγχοφόρου - WWF Ελλάς/Κ. Παραγκαμιάν

Σημείωση: Το όμορφο αυτό κολεόπτερο κατάγεται από τη Νότια Ασία και η κάμπια του τρέφεται κυρίως με τους μίσχους των φύλλων των φοινικοειδών, χρησιμοποιώντας επιπλέον και τις ίνες τους για να φτιάξει το κουκούλι της.  Δείχνει προτίμηση κυρίως στον κανάριο φοίνικα και την χουρμαδιά, μπορεί όμως να προσβάλλει και τον φοίνικα του Θεόφραστου, τουλάχιστον σε εργαστηριακές συνθήκες.