Ο Λεύκιππος σε μακρινές πτήσεις…

Η αρχή έγινε με μικρές αποστάσεις των τριών έως έξι χιλιομέτρων… Κοντινές ή μακρινές εκπαιδευτικές πτήσεις με στόχο το μεγάλο ταξίδι προς τον Νότο. Με την εκπαίδευση, μηνιαίας διάρκειας να έχει ολοκληρωθεί, η αναχώρηση ορίστηκε για τις 9 Σεπτεμβρίου 2012, 7:00 πμ ώρα Ελλάδας και τα στοιχεία πτήσης παρέμεναν άγνωστα, μέχρι εκείνη τη στιγμή.

Ο Λεύκιππος δεν είναι ένας νέος πιλότος αερογραμμών αλλά ένας νεαρός ασπροπάρης, τον οποίο δακτυλιώσαμε στις 7 Αυγούστου, στο Εθνικό Πάρκο δάσους Δαδιάς,  τοποθετώντας και έναν δορυφορικό πομπό, προκειμένου να αντλήσουμε τα απαραίτητα στοιχεία, στο πλαίσιο του προγράμματος LIFE: «Η επιστροφή του Ασπροπάρη».

Η διαδρομή του Λεύκιππου μέχρι σήμερα…

Μέτα από ένα μήνα παραμονής στη φωλιά του και εκπαίδευσης από τους γονείς του, ο Λεύκιππος μας άφησε για Τουρκία μεριά και κατάφερε να διανύσει μια απόσταση 105 χιλιομέτρων σε 12 ώρες. Το επόμενο διάστημα διέσχισε το Βόσπορο και κατευθύνθηκε προς μια περιοχή που υπάρχει ένας σκουπιδότοπος, γνωστός ως σταθμός συγκέντρωσης των ασπροπάρηδων στη διάρκεια της μετανάστευσης όπου «εφοδιάζονται» με τροφή.

Σήμερα, ο νεαρός ασπροπάρης παραμένει ακόμη στην Τουρκία, κοντά στην περιοχή της Άγκυρας, κάνοντας επιτόπιες μετακινήσεις σε περιοχές που έχει βρει τροφή. Εμείς παραμένουμε συντονισμένοι για να παρακολουθήσουμε το συναρπαστικό ταξίδι του…

Δείτε περισσότερα νέα για όλους τους ασπροπάρηδες με δορυφορικούς πομπούς που ξεκίνησαν από Ελλάδα και Βουλγαρία εδώ.

Advertisements

Ο “Χήρος” ασπροπάρης

Πέρασαν δυο μήνες από τότε που έφθασαν στην περιοχή του Κομψάτου οι ασπροπάρηδες από την Αφρική. Σε αυτή την ξεχωριστή παρέα βρίσκεται και πάλι ο ιδιαίτερός μας φίλος, ο «χήρος» ασπροπάρης.

Ένα χρόνο πριν, το ώριμο αυτό πουλί είχε ξεκινήσει να φωλιάζει με το ταίρι του. Ωστόσο στην αρχή του καλοκαιριού κάποια «θανάσιμη» αιτία του στέρησε την παρέα και έτσι πέρασε όλο το περσινό καλοκαίρι μοναχό, πετώντας κοντά στα βράχια που ήταν η φωλιά τους.

Φωτογραφία: © Πέτρος Μπαμπάκας

Συχνά ανταλλάσαμε με το βοσκό της περιοχής την ίδια κουβέντα: «έμεινε μόνο του το καημένο». Φέτος τον Απρίλιο με την επιστροφή του στην ίδια περιοχή, περιμέναμε μήπως βρει άλλο ταίρι και φωλιάσει ξανά. Όμως εμφανίστηκε πάλι μόνο του, κουβαλώντας κλαδιά και μαλλί για να ετοιμάσει τη φωλιά.  Όταν τελικά την έφτιαξε, καθόταν εκεί αρκετές ώρες, αναμένοντας. Μέχρι και χθες που επισκεφτήκαμε για όγδοη φορά φέτος την περιοχή,  ο «χήρος» ασπροπάρης παραμένει χωρίς ταίρι.

Είναι λυπηρό, αλλά κάθε χρόνο διαπιστώνουμε ότι ο πληθυσμός των ασπροπάρηδων μειώνεται σε τέτοιο βαθμό που είναι δύσκολο πια να βρεθούν άλλα ώριμα άτομα για να αντικαταστήσουν τα ταίρια που χάνονται. Όσο οι αιτίες θνησιμότητάς τους παραμένουν χωρίς δραστική αντιμετώπιση, ο πληθυσμός τείνει να εξαφανιστεί σύντομα από την Ελλάδα. Και αυτές δεν είναι άλλες από την παράνομη χρήση δηλητηριασμένων δολωμάτων, την ηλεκτροπληξία με ηλεκτροφόρα σύρματα και την λαθροθηρία με τη μορφή του πυροβολισμού των πουλιών ή την κλοπή των αυγών από τις φωλιές τους.

Με το πρόγραμμα «η επιστροφή του ασπροπάρη» που χρηματοδοτείται από το LIFE10 1NAT/BG/000152 και συγχρηματοδοτείται από το Ίδρυμα Λεβέντη, ελπίζουμε να ενεργοποιήσουμε τους αρμόδιους φορείς στο επείγον πλέον αυτό θέμα που αφορά τη δραστική μείωση του είδους στην Ελλάδα και να λάβουν άμεσα μέτρα.

Ένα όρνιο πίσω στους αιθέρες κι ένα καθηλωμένο στο έδαφος

Ο Νοέμβριος επεφύλασσε τελείως διαφορετική μοίρα σε δύο όρνια… Και για τα δύο λάβαμε πληροφορίες ότι βρίσκονταν τραυματισμένα στο έδαφος και δεν μπορούσαν να πετάξουν… Το ένα ήταν κοντά στο χωριό Σιδηροχώρι ενώ το δεύτερο εντοπίστηκε σε ρεματιά κοντά σε ανεμογεννήτριες. Η μοίρα του πρώτου ήταν η επιστροφή του στους αιθέρες, ενώ το δεύτερο θα μείνει για πάντα καθηλωμένο στο έδαφος… Δύο παράλληλες ιστορίες αλλά μόνο ένα happy end.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή κι ας ξεκινήσουμε με τα καλά νέα:

Ένα όρνιο πίσω στους αιθέρες!

Στις αρχές του προηγούμενου μήνα, ταυτόχρονα με την εύρεση ενός μαυρόγυπα, είχαμε βρει και ένα νεαρό όρνιο. Το συγκεκριμένο πουλί το παραλάβαμε μετά από ειδοποίηση ευαισθητοποιημένου κατοίκου στο χωριό Σιδηροχώρι Έβρου. Φαινόταν να έχει πρόβλημα στις φτερούγες του και δεν μπορούσε να πετάξει.

Κατόπιν συνεννοήσεως  με την ΑΝΙΜΑ (Σύλλογος Προστασίας και Περίθαλψης Άγριας Ζωής) και με την ευγενική  υποστήριξη της AEGEAN Airlines το όρνιο στάλθηκε αεροπορικώς στην Αθήνα. Εκεί διαγνώστηκαν κάποιες μυϊκές θλάσεις στην φτερούγα, ίσως από κάποια πρόσκρουση λόγω απειρίας. Μετά από ένα απαραίτητο διάστημα ανάρρωσης και αποκατάστασης αποφασίστηκε η επιστροφή του και επανένταξή του στη φύση.

Η μοναδική λήψη που προλάβαμε... - WWF Ελλάς/Π. Μπαμπάκας

Έτσι λοιπόν, πάλι με τη βοήθεια της AEGEAN Airlines, το όρνιο ταξίδεψε πίσω στον Έβρο. Οι συνεργάτες του WWF Ελλάς μαζί με τον υπάλληλο της διεύθυνσης περιβάλλοντος της νομαρχίας Έβρου προχώρησαν στην απελευθέρωση του πουλιού στο χώρο τροφοδοσίας στη Δαδιά. Προηγήθηκε βέβαια το απαραίτητο «στόλισμα» με δακτυλίδια. Σαν έτοιμο από καιρό να βρεθεί και πάλι στα παλιά του λημέρια, πετάχτηκε σαν αστραπή, μόλις ανοίξαμε το κλουβί, αναζητώντας την ελευθερία που είχε στερηθεί το τελευταίο διάστημα.

Ένα όρνιο καθηλωμένο στο έδαφος…

Στα τέλη Νοεμβρίου πληροφορηθήκαμε για ακόμη ένα όρνιο που είχε εντοπιστεί καθηλωμένο στο έδαφος, κοντά σε ανεμογεννήτρια, σε αιολικό πάρκο στον Νομό Ροδόπης. Παρότι το αρχικό σημείο για το οποίο μας ενημέρωσαν απείχε μόλις 130 μέτρα από μία ανεμογεννήτρια, η εύρεση του ήταν μια ιδιαίτερη δύσκολη υπόθεση… Φαίνεται πως το άτυχο πουλί είχε κυνηγηθεί από τσοπανόσκυλα και αναγκάστηκε να αναζητήσει καταφύγιο σε μια ρεματιά, 800μέτρα μακριά.

Όταν εν τέλει το εντοπίσαμε, κρυβόταν τρομαγμένο κάτω από θάμνους, με εμφανή τα σημάδια της κόπωσης, ενώ η αριστερή του φτερούγα ήταν «ακρωτηριασμένη», λόγω της πρόσκρουσης με την ανεμογεννήτρια. Η άκρη της ουράς τους είχε «φθαρεί» αφού ήταν αναγκασμένο τόσες ημέρες να περπατά μέσα σε δάσος με πυκνούς θάμνους επειδή δεν μπορούσε να πετάξει.

Δυστυχώς, το δεύτερο αυτό όρνιο δεν θα μπορέσει να ξαναβρεθεί στην ελευθερία του ουρανού. Η σύγκρουση με την ανεμογεννήτρια δεν απέβη μοιραία για τη ζωή του αλλά ήταν αρκετή για να το καθηλώσει για πάντα στο έδαφος. Μόνιμα ανάπηρο πλέον, αποστάλθηκε στο Κέντρο Περίθαλψης ΑΝΙΜΑ για περαιτέρω φροντίδα.

Η σπασμένη φτερούγα...

Σε 2 άλλα σημεία του σώματός του η ακτινογραφία που διενήργησε η ΑΝΙΜΑ έδειξε παλιά σκάγια, γεγονός που μας κάνει να σκεφτούμε ότι υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που μπορεί να στοχεύουν πάνω σε τέτοια όμορφα και μεγάλα πουλιά, χωρίς λόγο, καθώς ούτε ζημιές προκαλούν, ούτε θηράματα είναι.

Η ιστορία αυτού του όρνιου καθιστά εμφανές το γεγονός ότι η λειτουργία των ανεμογεννητριών μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στα πουλιά σε περιοχές όπως η Θράκη και οι υπεύθυνοι φορείς οφείλουν να λάβουν μέτρα για την ελαχιστοποίηση αυτών των επιπτώσεων. Είμαστε άλλωστε υποχρεωμένοι να αναζητάμε τους τρόπους, με τους οποίους ιστορίες σαν τις παραπάνω θα έχουν μόνο happy end…

————————————————

Σημ: «Βάσει της διεθνούς βιβλιογραφίας (Barrios & Rondrigues 2007 In “Bırds and wındfarms – Risk assessment and mitigation”, Quercus 2007), το 66,6% των όρνιων που έχουν προσκρούσει σε Α/Γ στην Ισπανία βρίσκονται με σπασμένες φτερούγες.

Καλές πτήσεις στο νεαρό μας «καρτάλι»!

Τα πρώτα αμήχανα βήματα... - WWF Ελλάς/Agneska Kunda

Ο νεαρός μαυρόγυπας που μας κρατούσε συντροφιά τον τελευταίο μήνα, κατά την «ανάρρωσή» του, περπάτησε αμήχανος για τρία λεπτά. Έμοιαζε να μετρά τις δυνάμεις του, την ώρα που όλοι εμείς αγωνιούσαμε για την πρώτη του πτήση μετά από τόσο καιρό… Κι όμως… Εν ριπή οφθαλμού, πέταξε περήφανα στην ομιχλώδη κοιλάδα με τα πεύκα και ανέβηκε ψηλά στον ουρανό, κάνοντας συνεχόμενους κύκλους.

Άνοιξε τα φτερά του κ' πέταξε περήφανα - WWF Ελλάς/Agneska Kunda

Δεν μπορούσαμε να κρύψουμε την περηφάνια μας, καθώς οι προσπάθειες του τελευταίου μήνα για την ανάκαμψη του νεαρού μαυρόγυπα, είχαν πλέον επιβεβαιωθεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Πλέον πετούσε κάπου στους αιθέρες πάνω από το χώρο τροφοδοσίας των γυπών. Από την 1η Οκτωβρίου, όταν ένας κάτοικος της περιοχής της Ορεστιάδας τον είχε εντοπίσει εξαντλημένο, αδύναμο και με δυσκολία στο περπάτημα και μας κάλεσε να τον περισυλλέξουμε, ο μικρός μας φίλος κατάφερε να ξαναπερπατήσει κανονικά και να κερδίσει το χαμένο του βάρος.

Από τη ζωή του στο κλουβί - WWF Ελλάς/J. Cordon

Τότε, είχαμε ανταποκριθεί άμεσα και τον είχαμε μεταφέρει σε ένα από τα κλουβιά του Οικοτουριστικού Κέντρου Δαδιάς. Λόγω του μαύρου χρώματος του κεφαλιού του και των «φρέσκων», γυαλιστερών φτερών του, ήταν σαφές ότι είχε γεννηθεί μόλις φέτος. Επειδή η κατάσταση του δεν κρίθηκε επείγουσα και φαινόταν ότι με προσεκτική φροντίδα θα μπορούσε να απελευθερωθεί, δεν τον στείλαμε σε Κέντρο Περίθαλψης για να αποφύγουμε την ταλαιπωρία του. Τον φροντίσαμε σύμφωνα με τις συμβουλές της κ. Ν. Κομνηνού από την Κτηνιατρική Σχολή Θεσσαλονίκης  (ΑΠΘ) και σε ένα μήνα αποκαταστάθηκε πλήρως, προσφέροντάς μας την απόλαυση να τον δούμε να ξαναπετάει.

Βέβαια, πριν του ευχηθούμε καλό ταξίδι, τον δακτυλιώσαμε… Έτσι για να μην «χανόμαστε»…

ΥΓ. Καρτάλι αποκαλούν οι Θρακιώτες τους γύπες και τους μεγάλους αετούς. Ετυμολογία από το kartal=αετός, γύπας, όρνιο (τούρκικη λέξη).

ΥΓ2. Ευχαριστούμε τον κ. Πέτρογλου που μάζεψε το γύπα και μας τηλεφώνησε άμεσα και τον κ. Αζορίδη που φιλοξένησε το γύπα στο αγρόκτημά του μέχρι να φθάσουμε στην Ορεστιάδα.

“Η συντροφιά των δαχτυλιδιών…”

Οι ομάδες των εθελοντών του EVS ήταν έτοιμες, κάθε μέρα, πριν την ανατολή του ηλίου… Στις 6:00 βρίσκονταν ήδη στο Κέντρο Ενημέρωσης του Φορέα Διαχείρισης του Δέλτα του Έβρου… Δίχτυ, δαχτυλίδια και λοιπός απαραίτητος εξοπλισμός ανά χείρας και το μικρό ταξίδι προς το σημείο δακτυλίωσης ξεκινούσε και φέτος!

WWF Ελλάς - Javier Cordon

Έλεγχος στις φωλιές, συγκέντρωση των πουλιών, φροντίδα κατά τη διάρκεια της «παγίδευσής» τους… Αυτά ήταν μερικά μόνο από τα καθήκοντα που οι εθελοντές έφεραν εις πέρας με αίσθημα ευθύνης και αποτελεσματικότητα, μαθαίνοντας παράλληλα και πολύ ενδιαφέροντα πράγματα σχετικά με την αναγνώριση των ειδών των πουλιών, τις δακτυλιώσεις και τις μετρήσεις. Η συνεργασία με τους ανθρώπους του Φορέα Διαχείρισης υπήρξε απλά άψογη.

Οι εθελοντές του EVS προσέφεραν την πολύτιμη βοήθειά τους στη δακτυλίωση πουλιών που πραγματοποιήθηκε στο Δέλτα του Έβρου. Μέσα από αυτήν τη διαδικασία είχαν όμως και την ευκαιρία να θαυμάσουν διάφορα είδη πουλιών που δεν σταματούσαν να περνούν από μπροστά τους. Πολύτιμη συνεισφορά στο έργο της δακτυλίωσης και πολύτιμες εμπειρίες στα μπαγκάζια τους λοιπόν…

Για τη συνεργασία αυτή και τη φιλοξενία των εθελοντών μας, θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε τον Φορέα Διαχείρισης Εθνικού Πάρκου Δέλτα Έβρου, ο οποίος υλοποίησε φέτος το πρόγραμμα δακτυλίωσης σε συνεργασία με το Ελληνικό Κέντρο Δακτυλίωσης Πουλιών, σε συνέχεια προγράμματος που ξεκίνησε στον συγκεκριμένο υγρότοπο το 1994!

O “δυσπρόσιτος” μαυρόγυπας…

Στον δρόμο της αναζήτησης - WWF Ελλάς/Catherine Sauvage

Μόνον αν περπατήσεις μέχρι τη φωλιά του μπορείς να νιώσεις τον βιότοπο που επιλέγει ο Μαυρόγυπας να φωλιάσει. Αυτό που τον ενδιαφέρει περισσότερο είναι η πολύ απότομη πλαγιά, προκειμένου να απογειώνεται και να προσγειώνεται εύκολα. Και αν αυτή η πλαγιά διαθέτει και πολύ ώριμα δέντρα που μπορούν να στηρίξουν τη φωλιά στην κορυφή τους, τότε μιλάμε για ένα πολύ καλό μέρος για να φτιάξει την φωλιά του ένα ζευγάρι Μαυρόγυπων.

Στις κορυφές των δέντρων - WWF Ελλάς/Javier Cordon

Για άλλη μια χρονιά λοιπόν, η ομάδα μας περπάτησε στις δασωμένες πλαγιές του δάσους Δαδιάς για να εντοπίσει τους «απρόσιτους» Μαυρόγυπες και να δακτυλιώσει τους νεοσσούς ηλικίας περίπου 40-45 ημερών. Για μερικές φωλιές χρειάστηκε να χωθούμε σε πυκνούς θάμνους ή ακόμη και να σκαρφαλώσουμε σε απότομες πετρώδεις πλαγιές προκειμένου να προσεγγίσουμε τα πεύκα που τις φιλοξενούσαν.

Ακόμη όμως κι αν καταφέρναμε να προσεγγίσουμε τα συγκεκριμένα δέντρα, η επιτυχία δεν ήταν πάντοτε δεδομένη. Πολλές από τις φωλιές βρίσκονται στην κορυφή των πεύκων ενώ τα κλαδιά των δέντρων δεν είναι πάντα κατάλληλα για να μπορέσει ο αναρριχητής να φτάσει ως τους μικρούς Μαυρόγυπες. Έτσι φέτος, από τα 15 μικρά που μεγαλώνουν στις φωλιές, δακτυλιώσαμε μόνο τα 4.

Η διαδικασία της δακτυλίωσης - WWF Ελλάς/Catherine Sauvage

Σε κάθε νεοσσό τοποθετήσαμε μεταλλικό και πλαστικό δακτυλίδι και ετικέτα σήμανσης στη φτερούγα, σύμφωνα με το πρωτόκολλο δακτυλίωσης που ακολουθεί η ομάδα μας για τη δακτυλίωση γυπών (διαφορετικό για τα 2 είδη γυπών: Μαυρόγυπα και Όρνιο) από το 2003. Επίσης συλλέξαμε αίμα για γενετικές και τοξικολογικές αναλύσεις, καθώς και δείγματα για τη γρίπη των πτηνών. Από το έδαφος και τη φωλιά συλλέξαμε εμέσματα για τις τροφικές αναλύσεις των Μαυρόγυπων για να βρούμε ποια και σε τι αναλογία είδη ζώων καταναλώνουν.

Μερικά από τα μέλη της ομάδας / WWF Ελλάς

Οι νεοσσοί θα είναι έτοιμοι να πετάξουν από τις φωλιές τους στα μέσα Αυγούστου και έως τότε η ομάδα μας θα παρατηρεί από σημεία θέας την πρόοδο της ανάπτυξής τους.

Δείτε την πορεία του Μαυρόγυπα, όπως έχει καταγραφεί δορυφορικά από την επιστημονική ομάδα του WWF στη Δαδιά.

Σημ: Κάθε χρόνο η παρακολούθηση της αναπαραγωγικής επιτυχίας του Μαυρόγυπα και η δακτυλίωση των νεοσσών λαμβάνει χώρα από το WWF Ελλάς, σε συνεργασία με το τοπικό γραφείο Περιβάλλοντος της Νομαρχίας Έβρου.

Ο “Βαγγέλης” απολαμβάνει και πάλι τους αιθέρες!

Πριν από λίγο καιρό επικοινώνησαν μαζί μας από την ΑΝΙΜΑ (Σύλλογος Προστασίας και Περίθαλψης Άγριας Ζωής) για την απελευθέρωση ενός όρνιου (είδος γύπα). Το συγκεκριμένο πουλί βρέθηκε τον Δεκέμβριο δηλητηριασμένο στην περιοχή των Σερρών. Μετά από φιλότιμες προσπάθειες τοπικών φορέων και της ΑΝΙΜΑ, το όρνιο σώθηκε και μετά από λίγο καιρό ήταν «έτοιμο» να ανοίξει και πάλι τα φτερά του.

Η στιγμή της δακτυλίωσης - WWF Ελλάς/Πέτρος Μπαμπάκας

Πριν την απελευθέρωση του, τοποθετήθηκαν στα πόδια του Βαγγέλη (έτσι βαφτίστηκε το όρνιο) ένα μεταλλικό και ένα πλαστικό δακτυλίδι αντίστοιχα. Τα συγκεκριμένα «αξεσουάρ» αποτελούν χρήσιμα εργαλεία που μας δίνουν απαραίτητες πληροφορίες για την καλύτερη προστασία και διαχείριση του είδους.

Η απελευθέρωση πραγματοποιήθηκε με επιτυχία στην περιοχή της «ταΐστρας» στην Δαδιά από συνεργάτες της ΑΝΙΜΑ, του WWF Ελλάς στον Έβρο και υπάλληλο της διεύθυνσης περιβάλλοντος της νομαρχίας Έβρου. Επίσης παρέστησαν εκπρόσωπος του δασαρχείου Σουφλίου και της AEGEAN Airlines, η οποία συνέδραμε τα μέγιστα στην επιχείρηση καλύπτοντας το κόστος του ταξιδιού του όρνιου από την Αθήνα στην Αλεξανδρούπολη.

Τα πρώτα μουδιασμένα βήματα του Βαγγέλη - WWF Ελλάς/Πέτρος Μπαμπάκας

Τα πρώτα – ελεύθερα πλέον – βήματα του Βαγγέλη ήταν λίγο μουδιασμένα, αλλά σύντομα πέταξε και ενσωματώθηκε με τα υπόλοιπα όρνια που υπήρχαν στον απέναντι βράχο. Για κάποιες ώρες τον παρακολούθησαν οι εθελοντές του WWF Ελλάς από το παρατηρητήριο, μέχρις ότου πέταξε μακριά, πέρα από το οπτικό τους πεδίο.

Τα δηλητηριασμένα δολώματα αποτελούν μια σημαντική απειλή για τα πτωματοφάγα πουλιά και θηλαστικά της χώρας μας. Αν και η χρήση τους είναι παράνομη  από το 1992 εξακολουθεί ως πρακτική για την «αντιμετώπιση» ανεπιθύμητων ζώων από μερίδα του πληθυσμού. Είναι ένα σοβαρό πρόβλημα που ευθύνεται για την εξαφάνιση πολλών ζώων και πουλιών σε διάφορα μέρη. Η λύση μπορεί να έρθει μόνο αν υπάρξει ισχυρή πολιτική βούληση και ξεκινήσει σε κεντρικό επίπεδο. Μέχρι τότε εμείς θα μαχόμαστε προς αυτήν την κατεύθυνση και θα ευχόμαστε καλά ταξίδια στον Βαγγέλη και την παρέα του.