Δυο νύχτες κάτω από τα αστέρια

Κοιτάζω το ρολόι, είναι 2.30 το πρωί,ξημερώματα 1ης Ιουλίου. Βρίσκομαι ξαπλωμένος στον πρυμνιό καναπέ του ερευνητικού φουσκωτού και τα μάτια δε χορταίνουν το ασύλληπτο θέαμα του έναστρου ουρανού. Ένας απίστευτος γαλαξίας απλώνεται από πάνω μαζί με την απόλυτη ησυχία που σκεπάζει τη Γυάρο. Ο παφλασμός του κύματος που σκάει στον καθρέφτη του σκάφους μαζί με το λίκνισμά του, φέρνουν τις τελευταίες σκέψεις στο μυαλό πριν σβήσει κάτω από το βάρος του Μορφέα.

DSC_0141

Νυχτερινή παρατήρηση μύχων –  Χ.Παπαδάς/WWF Ελλάς

Είναι το τέλος μιας μεγάλης μέρας και γυρίζοντας πίσω το φιλμ, βλέπω εικόνες και εμπειρίες που ζήσαμε. Το πρωινό μας βρίσκει στην Ερμούπολη να τρέχουμε για τις ετοιμασίες του σκάφους, σκοπός άλλη μια αποστολή, πιο σύνθετη αυτή τη φορά. Με την άφιξη του πρωινού πλοίου στη Σύρο, φτάνει μαζί και ένας εξαιρετικός συνεργάτης, ο δρ. Γ. Κατσαδωράκης ορνιθολόγος και για δεκαετίες συνεργάτης του WWF Ελλάς. Τις επόμενες μέρες θα είναι μαζί μας σε ένα ταξίδι εξερεύνησης της ορνιθοπανίδας της Γυάρου και συγκεκριμένα των θαλασσινών πουλιών.

DSC_0133

Επιστροφή μύχων στο ηλιοβασίλεμα  – Χ.Παπαδάς/WWF Ελλάς

Πληροφορίες θέλουν να αποικίζουν το νησί κάποια σπάνια θαλασσοπούλια και για το λόγο αυτό είμαστε σε συνεχή επικοινωνία με μια άλλη ομάδα ειδικών που παρεκκλίνουν της πορείας και των ερευνών τους για να ενωθούν μαζί μας σε μια κοινή αποστολή. Ο λόγος για την ομάδα της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας (E.O.E.) που με επικεφαλή της, τη Δανάη Πορτόλου κατευθύνονται από το Λαύριο για τη Γυάρο.

Ο καιρός δεν είναι καλός, βγαίνοντας από το λιμάνι της Ερμούπολης αντιμετωπίζουμε κύματα ύψους δύο και τριών μέτρων στην πλώρη μας. Η πορεία κόντρα στο κύμα (όρτσα στη ναυτική γλώσσα) είναι αρκετά δύσκολη και χρίζει ιδιαίτερων χειρισμών, αλλά αυτό το αναλαμβάνει η Ελίνα (καπετάνισσα του «Γιούρα») που ξέρει τα μονοπάτια ανάμεσα στο κύμα. Κοιταζόμαστε με το Γιώργο και αφού σιγουρεύομαι ότι δεν υπάρχει πρόβλημα τραβάμε για το βόρειο φάρο της Σύρου και μετά δυτικά για των κόλπο των φυλακών.

DSC_0159

Αποβίβαση ερευνητή σε απόκρυμνη ακτή της Γυάρου – Χ.Παπαδάς / WWF Ελλάς

Φτάνοντας βρίσκουμε ήδη δεμένο το φουσκωτό της ορνιθολογικής και πλαγιοδετούμε, για τις ανάλογες συστάσεις και τις απαραίτητες συνεννοήσεις. Στο σκάφος επεμβαίνουν η Δανάη, ο Άγγελος και ο καπετάνιος του φουσκωτού Κώστας. Έμπειροι ορνιθολόγοι αλλά και θαλασσόλυκοι, κάθε χρόνο γυρίζουν το Αιγαίο, σκαρφαλώνουν βραχονησίδες και καταγράφουν τα θαλασσοπούλια και τη σημασία των νησίδων του Αιγαίου. Αυτές οι άγονες, κατάξερες λέμβοι του Αιγαίου, για αυτή την ομάδα αποτελούν τον Αμαζόνιο τους, και οι έρευνες που διενεργούν τα τελευταία χρόνια αποδεικνύουν πόσο σημαντικά κομμάτια του πάζλ της βιοποικιλότητας της Ελλάδας μπορεί να βρει κανείς σε μερικά διάσπαρτα βράχια στο μπλε του Αιγαίου.

DSC_0154

Ορνιθολόγος της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας εν δράση Χ.Παπαδάς / WWF Ελλάς

DSC_0186

Ερευνητής στο αφιλόξενο τοπίο της Γυάρου  – Χ.Παπαδάς / WWF Ελλάς

Η μέρα κυλά γρήγορα και η προσμονή μας για το σούρουπο μεγαλώνει. Το ηλιοβασίλεμα μας βρίσκει πέντε ναυτικά μίλια μακριά από τη Γυάρο να κοιτάμε προς την Άνδρο. Μάτια και κυάλια έχουν επιστρατευτεί σε μια διαρκή αναζήτηση για τους σπάνιους Μύχους. Μικρά γρήγορα θαλασσοπούλια, πετούν βιαστικά πάνω από το νερό κάνοντας κινήσεις ακριβείας. Η ομάδα μας πιστεύει ότι στη Γυάρο υπάρχει μια μεγάλη αποικία, αλλά για να διαπιστωθεί αυτό πρέπει προηγουμένως να τα περιμένουμε να γυρίσουν από το πρωινό κυνήγι.

Οι μύχοι είναι μονογαμικά θαλασσοπούλια, δημιουργούν φωλιές σε βραχονησίδες μεταξύ χώματος και βράχου σε μια προσπάθεια να κερδίσουν όσο περισσότερη δροσιά μπορούν σε έναν τόπο που κατά τη διάρκεια της ημέρας έχει πολύ υψηλές θερμοκρασίες, κάτι που το βιώσαμε, όταν σκαρφαλώσαμε στις πλαγιές προσπαθώντας να εντοπίσουμε φωλιές και νεοσσούς.

Ξαφνικά μέσα από τα πορτοκαλιά χρώματα ενός ήλιου που μόλις χάθηκε στο πέλαγος, αρχίζουν να έρχονται κατά δεκάδες πουλιά που περνούν ξυστά πάνω από το φουσκωτό. Στη φάση αυτή κινούνται σε κοντινή απόσταση από τα νησιά που έχουν τις αποικίες, προσγειώνονται στην επιφάνεια του νερού και κολυμπούν ομαδικά δημιουργώντας σχεδίες (rafts). Σε αυτό το σχηματισμό θα παραμείνουν για να δουν το φεγγάρι και μόνο αφού δύσει, θα ξεκινήσουν να καλούν το ζευγάρι τους που είναι στη στεριά. Το ένα από τα δύο πουλιά μένει μέσα στη φωλιά για να φυλάξει τους νεοσσούς, ενώ το άλλο ψαρεύει όλη μέρα σε μεγάλες αποστάσεις. Όταν επιστρέψει και προσγειωθεί στη σχεδία ο μόνος τρόπος για να βρει τη φωλιά του είναι τα απανωτά καλέσματα με το ζευγάρι του. Με τον τρόπο αυτό εντοπίζει τη φωλιά του και στο τέλος απογειώνεται για να προσγειωθεί με ακρίβεια μπροστά σε αυτή. Ο μύχος εξαιτίας του σχηματισμού των ποδιών του δεν μπορεί να περπατήσει εύκολα στο τραχύ έδαφος των νησιών, οπότε πρέπει να βρίσκει ακριβώς τη φωλιά του και να φτάνει εκεί πετώντας, όσο πιο κοντά μπορεί.

DSC_0165

Ορνιθολόγος εξετάζει το εσωτερικό φωλιάς μύχων με ενδοσκόπιο – Χ.Παπαδάς / WWF Ελλάς

Σε αυτή τη φάση η ομάδα έχει χωριστεί, δύο μέλη έχουν αφεθεί πάνω στο νησί με τηλεσκόπια για να μπορέσουν να εντοπίσουν τις σχεδίες και να καταγράψουν τον αριθμό των πουλιών ενώ τα δύο φουσκωτά κινούνται περιμετρικά προσπαθώντας να εντοπίσουν από πού έρχονται τα πουλιά και μέσω VHF να ενημερώσουν τη χερσαία ομάδα για τις κατευθύνσεις που πρέπει να παρακολουθούν. Οι σχεδίες αποτελούν το καλύτερο σημείο για να καταγραφεί ο αριθμός των πουλιών μια αποικίας και για το λόγο αυτό οι ορνιθολόγοι θεωρούν τόσο σημαντική αυτή την ώρα.

Έχει νυχτώσει για τα καλά, το φεγγάρι δύει και αρχίζουν τα καλέσματα. Η απόκοσμη φωνή του μύχου σε κάνει να ανατριχιάζεις. Μέσα στην ήσυχη νύχτα ο Γιώργος, που έχει μείνει επάνω στο νησί για να ηχογραφήσει τις φωνές και να παρατηρήσει από κοντά τις συμπεριφορές, ακούγεται να λέει μέσα από τον ασύρματο: « Αυτές είναι οι σειρήνες που περιγράφονται στα ομηρικά έπη, αυτά τα πουλιά είναι που άκουγαν και οι αρχαίοι και σκιάζονταν τις νύχτες χωρίς φεγγάρι. Ανατριχιαστικά απόκοσμα καλέσματα… έρχονται από παντού πλέον»

Είναι περασμένες δώδεκα, έχουμε σβήσει τη μηχανή σε μικρή απόσταση από τα βράχια και απλά αφήνουμε το σκάφος να παρασύρεται. Ακούω τα καλέσματα των μύχων, τώρα κατακλύζουν το χώρο, εναλλάξ με το βουβό ήχο από το αντιμάμαλο κύμα που σκάει στα βράχια. Κοιτάζω το στερέωμα, σπάνια βλέπεις τόσα αστέρια. Η φωτορύπανση των πόλεων έχει στερήσει από τα μάτια μας αυτό το υπέροχο θέαμα, που σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, ο Γαλαξίας σχηματίστηκε από την Ήρα, η οποία έχυσε γάλα στον ουρανό, όταν ανακάλυψε πως ο Δίας την ξεγέλασε και τάιζε τον νεαρό Ηρακλή.. Σε κάποια άλλη εκδοχή, ο Ερμής έβαλε στα κρυφά τον Ηρακλή στον Όλυμπο για να τραφεί από τα στήθη της Ήρας που κοιμόταν. Ο Ηρακλής δάγκωσε τη θηλή της Ήρας και το γάλα της εκτινάχθηκε στους ουρανούς σχηματίζοντας τον Γαλαξία.

Τις σκέψεις διακόπτει η φωνή του Γιώργου που μας καλεί από τον ασύρματο, να τον πάρουμε από τα βράχια. Κοιτάζω το ρολόι, είναι περασμένες δύο, κινούμαστε αργά και προσεκτικά, το σκοτάδι είναι πυκνό, η στεριά δεν φαίνεται, μονάχα ο δυνατός προβολέας κόβει τη νύχτα και ανοίγει δρόμο ανάμεσα στα βράχια. Μια λεπτή φιγούρα διακρίνεται πάνω σε ένα βράχο και μας υποδεικνύει το σημείο που πρέπει να προσεγγίσουμε.

Λίγα λεπτά αργότερα δύο μαύρες σιλουέτες τρέχουν ξυστά δίπλα στην ακτογραμμή της Γυάρου αφήνοντας αφρισμένα ίχνη ξωπίσω τους. Τα δύο φουσκωτά (Γιούρα του WWF και Κίναρος της ΕΟΕ) επιστρέφουν προς τον κόλπο των φυλακών όπου είναι η βάση της ομάδας.

Μια μεγάλη μέρα τελειώνει λίγες ώρες πριν ξεκινήσει η επόμενη. Ασφαλίζουμε τα φουσκωτά στο μικρό προβλήτα και γρήγορα χωνόμαστε στους υπνόσακους αναζητώντας λίγη σωματική ξεκούραση.

«Οι δυο μέρες κάτω από τα αστέρια» αποτελούν την πρώτη κοινή αποστολή της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας και του WWF Ελλάς. Η αποστολή κράτησε τρεις ημέρες και κατά τη διάρκεια των δύο βραδιών γίνονταν νυχτερινές παρατηρήσεις από το σούρουπο έως το ξημέρωμα, ενώ κατά τη διάρκεια της μέρας οι ερευνητές εντόπιζαν φωλιές μύχων πάνω στις απόκρημνες πλαγιές της Γυάρου. Με την κοινή αυτή προσπάθεια, εγκαινιάζεται μια νέα συνεργασία με επίκεντρο τη Γυάρο που θα συνεχιστεί τα επόμενα χρόνια, αφού όπως φαίνεται το συγκεκριμένο νησί θα συνεχίσει να μας εκπλήσσει με τους σπάνιους κατοίκους του. Κατά τη διάρκεια της αποστολής εντοπίστηκαν και καταγράφηκαν σημαντικά στοιχεία σε σχέση με τα θαλασσοπούλια.

kalikatsou1

Ζευγάρι καλικατσού (Phalacrocorax aristotelis) πετάει κοντά στην ακτογραμμή της Γυάρου – Χ.Παπαδάς / WWF Ελλάς

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Σπιζαετός (Hieraetus fasciatus) σκαρφαλωμένος σε απόκρυμνα βράχια της Γυάρου – Χ.Παπαδάς / WWF Ελλάς

Στην αποστολή συμμετείχαν εκ μέρους της Ε.Ο.Ε.  οι : Δανάη Πορτόλου, Άγγελος Ευαγγελίδης, Κώστας Παπακωνσταντίνου (καπετάνιος).
Εκ μέρους του WWF Ελλάς έλαβαν μέρος οι: δρ. Γ. Κατσαδωράκης , Ελίνα Σαμαρά, Χρήστος Παπαδάς

Ημερολόγια καταστρώματος

“Τα μυστικά της θάλασσας ξεχνιούνται στ’ ακρογιάλια

η σκοτεινάγρα του βυθού ξεχνιέται στον αφρό.

Λάμπουνε ξάφνου πορφυρά της μνήμης τα κοράλλια…”

Γ. Σεφέρης – Ερωτικός Λόγος

Δευτέρα

Χαράζει αργά … νωχελικά, λες και ο ήλιος δε θέλει να ξυπνήσει και να βγει κάτω από τα παχιά σύννεφα που μοιάζουν με χειμωνιάτικο πάπλωμα. Η πλώρη περνά το ρολόι του λιμανιού, ο Πειραιάς κινείται σε ρυθμούς Δευτέρας και η ομάδα ΚΥΚΛΑΔΕΣ Life ακολουθεί τη ρότα για Σύρο.

Μια κούπα ζεστός καφές στα χέρια και περπατάω για τα έξω καταστρώματα, η αύρα της θάλασσας, η πρωινή υγρασία και οι νωπές ακόμα μνήμες του τελευταίου ταξιδιού στην Άνδρο με φέρνουν κοντά στη γέφυρα.

Αφήνουμε το Σαρωνικό και βγαίνουμε στο Αιγαίο, μια θάλασσα άρρηκτα συνδεδεμένη με έναν λαό ναυτικό. Ένα μοναχικό ιστιοπλοϊκό φαίνεται στον ορίζοντα, κάποιος φανατικός εραστής της θάλασσας ταξιδεύει μαγεμένος όπως και εμείς από την απίστευτη έλξη της.

Περνάμε το στενό Κύθνου – Κέας, τα μάτια βρίσκονται πάντα στη θάλασσα, θυμάμαι κάποιους φίλους ιστιοπλόους που μου περιέγραφαν κοπάδια δελφινιών εδώ. Στο βάθος ορθώνεται ο κώνος της Γυάρου. Ένα νησί σταθμός στην σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας, ένας χώρος φυλάκισης και εξορίας, αλλά παράλληλα και ένας τόπος που μέλλει να γίνει η κιβωτός για τη βιοποικιλότητα των Κυκλάδων.

Με τις σκέψεις αυτές το πλοίο καβατζάρει τον βόρειο κάβο της Σύρου και παίρνει πορεία νότια για το λιμάνι της Ερμούπολης. Η πρωτεύουσα των Κυκλάδων, υποδέχεται την ομάδα ΚΥΚΛΑΔΕΣ Life του WWF, ζεστή και γεμάτη ήλιο.

WWF Ελλας/ Χ.Παπαδάς

WWF Ελλας/ Χ.Παπαδάς

 Ανατολή στο Αιγαίο

Τρίτη

Η ομάδα πεδίου ΚΥΚΛΑΔΕΣ Life είναι εδώ και μερικές ώρες στη Σύρο με σκοπό τη μόνιμη πλέον εγκατάσταση. Είναι περίεργο να φεύγεις από έναν τόπο, να αφήνεις τη ζωή σου και να προσπαθείς να «εισβάλεις» στην πρωτεύουσα τον Κυκλάδων για να απαγκιάσεις από τα κύματα.

Από τη Δευτέρα, τα μάτια και οι αισθήσεις εξερευνούν το νησί, αφουγκράζονται τον παλμό της Ερμούπολης, αναζητούν τους νέους ρυθμούς ζωής. Σκοπός αυτού του ταξιδιού είναι η δημιουργία ενός νέου γραφείου του WWF στην καρδιά των Κυκλάδων. Μιλάμε με Συριανούς, απολαμβάνουμε τα τεράστια σύννεφα που αγκαλιάζουν πλέον τους ορεινούς όγκους του νησιού. Και … η μέρα κλείνει με βροχή. Το μυαλό μαζεύει τις εικόνες και προσπαθεί να τις επεξεργαστεί, το σώμα ζητά τη ζεστασιά του κρεβατιού. Σήμερα η θερμοκρασία έπεσε απότομα.

WWF Ελλάς/Χ.Παπαδάς

WWF Ελλάς/Χ.Παπαδάς

Νεώριο Σύρου

WWF Ελλάς/Χ.Παπαδάς

WWF Ελλάς/Χ.Παπαδάς

Είναι υπόθεση ωρών πλέον τα σύννεφα να γίνουν βροχή

WWF Ελλάς/Χ.Παπαδάς

WWF Ελλάς/Χ.Παπαδάς

Καλντερίμια Ερμούπολης

WWF Ελλάς/Χ.Παπαδάς

WWF Ελλάς/Χ.Παπαδάς

Στα καλντερίμια συζητούν
ως το πρωί γειτόνοι
μα σκοτεινιάζει ο καιρός
και στις καρδιές νυχτώνει

Μ.Ελευθερίου – «Άλλος για Χίο τράβηξε»

Τετάρτη

Ξυπνάμε το πρωί  με βαριά συννεφιά και ψιλόβροχο. Ο βοριάς συνεχίζει να μαστιγώνει τις ακτογραμμές της Σύρου. Καιρός για καφέ και δουλειά στο γραφείο. Για κάποιους ίσως … αλλά όχι για την ομάδα πεδίου που φορώντας τα αδιάβροχα ξεχύνεται στην Ερμούπολη και απολαμβάνει την εξαίσια αρχιτεκτονική, τα πανέμορφα κτίρια, Βαπόρια, θέατρο Απόλλων, μικρά στενά σοκάκια. Φυσικά ανάμεσα σε όλα αυτά συνεχίζεται η αναζήτηση σπιτιού από τα μέλη της ομάδας, που έχουν την ευκαιρία να δουν την Ερμούπολη ντυμένη στα χειμωνιάτικά της.

Προς το μεσημέρι αποφασίζουμε να επισκεφτούμε το Κίνι, ένα λιμανάκι στα δυτικά του νησιού. Είχαμε την απορία να δούμε πως είναι αυτός ο κόλπος όταν έχει δυνατό βοριά. Στο ταξίδι αυτό εκτός από την αναζήτηση γραφείου και κατοικίας, αναζητούμε παράλληλα προστατευμένα λιμάνια που να μπορούν να φιλοξενήσουν το σκάφος της ομάδας που θα εξυπηρετεί τις θαλάσσιες αποστολές προς τη Γυάρο. Το λιμάνι του Κινίου είναι στη δυτική πλευρά της Σύρου και σχεδόν απέναντι από τη Γυάρο.

Φυσάει πολύ, ο αέρας παγώνει τα δάχτυλα, ξέχασα τα γάντια μου. Το κύμα ταλαιπωρεί τα τελευταία σκάφη που έχουν μείνει στο νερό. Οι ιδιοκτήτες έχουν κατέβει στο μικρό μόλο και τα κοιτάζουν, χωρίς να μπορούν να κάνουν πολλά. Η θάλασσα τώρα έχει τον έλεγχο του παιχνιδιού, εκείνη αποφασίζει για τις μοίρες. Περπατάμε προς τη μικρή λιθορριπή στο δυτικό λιμενοβραχίονα για να δούμε τα κύματα να τσακίζονται πάνω στα βράχια. Μια αιώνια και ατέλειωτη μάχη εξελίσσεται εδώ.

WWF Ελλάς/Χ.Παπαδάς

WWF Ελλάς/Χ.Παπαδάς

Το λιμανάκι του Κινίου μετά βίας μπορεί να αντέξει τα μεγάλα κύματα που εισβάλουν μέσα του.

WWF Ελλάς/Χ.Παπαδάς

WWF Ελλάς/Χ.Παπαδάς

Το Πάντα πάει παντού!!!

WWF Ελλάς/Χ.Παπαδάς

WWF Ελλάς/Χ.Παπαδάς

Μικρό το σκαρί και δεν άντεξε … στη μανιασμένη θάλασσα

WWF Ελλάς/Χ.Παπαδάς

WWF Ελλάς/Χ.Παπαδάς

“στερνή φορά κι ανώφελα ξορκίζεις τον τυφώνα
που μας τραβάει για τη στεριά με τους ναυαγιστές”
                        Ν.Καββαδίας- Εσμεράλδα

WWF Ελλάς/Χ.Παπαδάς

WWF Ελλάς/Χ.Παπαδάς

Τα βράχινα τείχη του νησιού αντιστέκονται με σθένος στα κύματα. Η αιώνια μάχη της διάβρωσης συνεχίζεται…

Εκεί έξω υπάρχουν ναυτικοί που πραγματικά παλεύουν, τα σχόλια είναι περιττά:

http://www.youtube.com/watch?v=hmspVf6CD_w

Πέμπτη

Πέμπτη

Ο ήλιος κατάφερε να διώξει τα σύννεφα. Η τραμουντάνα δε λυσσομανά πλέον. Ντύνομαι βιαστικά και κατεβαίνω από το δωμάτιό μου. Είναι όμορφη μέρα πρέπει να την απολαύσω. Στον δρόμο για το αυτοκίνητο, η Ελίνα και η Ρούμπα – το καπετανόσκυλο –  με καλημερίζουν και όλοι μαζί παίρνουμε το δρόμο για τα χωριά. Σήμερα κινούμαστε για Ποσειδωνία, Κίνι, Γαλησσά. Μου έρχονται στο μυαλό οι στίχοι του μεγάλου Μάρκου Βαμβακάρη …Γαλησσάς και Ντελαγκράτσια και να σου έρθει συγκοπή….

Πριν βγούμε έξω από την Ερμούπολη θυμάμαι ότι ένας φίλος, αξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού, μου είπε ότι θα έρθει με το πολεμικό πλοίο στο οποίο υπηρετεί, ως τιμητικό Άγημα στον Άι Νικόλα που γιορτάζει την Παρασκευή και είναι πολιούχος της πόλης.

WWF Ελλάς/Χ. Παπαδάς

WWF Ελλάς/Χ. Παπαδάς

Κατεβαίνοντας στο λιμάνι … είναι εκεί η γκρίζα φιγούρα του πολεμικού πλοίου, ντυμένη στα καλά της, στρίβει στο πράσινο φανάρι του λιμανιού. Η θάλασσα είναι το κοινό στοιχείο που μας ενώνει, πολεμικά, εμπορικά, αλιευτικά, τουριστικά και εξερευνητικά σκάφη, υπαγόμαστε όλοι στη μεγάλη της δύναμη,  μαγεμένοι από την αύρα της ακολουθούμε τους δρόμους που εκείνη ανοίγει σεβόμενοι τη δύναμή της. Είναι καλό να έχεις φίλους στη θάλασσα, κυρίως όταν εκείνη πρόκειται να αποτελέσει το δεύτερο σπίτι σου για τα επόμενα χρόνια.

Μετά από αρκετές ημέρες κρύου και αέρα σήμερα η θάλασσα αναπαύεται. Περπατάμε στο κατάστρωμα της μαρίνας της Ποσειδωνίας και παρατηρούμε τη θάλασσα, ο βοριάς των τελευταίων ημερών της έχει χαρίσει μια εξαιρετική διαύγεια, τα σκάφη μοιάζουν να ακουμπούν σε έναν γυάλινο θόλο. Η μαρίνα της Ποσειδωνίας είναι μια αξιόλογη προσπάθεια για δημιουργία ενός ασφαλούς καταφυγίου για σκάφη. Παράλληλα είναι ένα λιμανάκι που παρέχει αρκετές ανέσεις στους χρήστες, διαθέτει μια άνετη γλίστρα για μικρά σκάφη καθώς και χαμηλό ντόκο για να γίνεται εύκολα η επιβίβαση – αποβίβαση. Τέλος είναι κατασκευασμένη στο εσωτερικό τμήμα του κόλπου της Ποσειδωνίας και είναι φυλαγμένη σχεδόν από κάθε καιρό. Παράλληλα εντυπωσιάζει η διαύγεια των νερών της, που δε θυμίζει σε τίποτα λιμάνια. Οι χρήστες της φαίνονται νοικοκυραίοι και διατηρούν καθαρή και σε τάξη την κατάσταση του λιμανιού. Με αυτές τις σκέψεις συμφωνούμε ότι έχουμε μια αρκετά ασφαλή λύση για καθέλκυση του μικρού εξερευνητικού φουσκωτού της ομάδας μας.

WWF Ελλάς/ Χ.Παπαδάς

WWF Ελλάς/ Χ.Παπαδάς

WWF Ελλάς/ Χ.Παπαδάς

WWF Ελλάς/ Χ.Παπαδάς

Τα φανάρια της Ποσειδωνίας, σημάδι εισόδου στην ασφάλεια του λιμανιού

Παρασκευή

Οι μέρες κυλούν γρήγορα, όταν ταξιδεύεις. Η πρώτη αποστολή στη Σύρο έχει σχεδόν τελειώσει. Καθώς το πλοίο αποχωρίζεται την ασφάλεια του λιμανιού κοιτάζω την Ερμούπολη από μακριά. Μια κοιτίδα πολιτισμού και ένα κόσμημα αρχιτεκτονικής μέσα στο μπλε του Αιγαίου. Περίτεχνα και επιβλητικά κτίρια ορθώνονται πάνω στο λόφο που είναι χτισμένη η πόλη. Είναι η ώρα που ο νους γυρίζει πίσω και αποτιμά τα αποτελέσματα του ταξιδιού. Η ομάδα πλέον είναι έτοιμη να εγκατασταθεί στη Σύρο μόνιμα μέσα στις επόμενες μέρες. Καταφέραμε να βρούμε ένα όμορφο γραφείο μέσα στο κέντρο της Ερμούπολης, εκεί που χτυπάει ο ρυθμός της ζωής, κοντά στους κατοίκους της Σύρου για να μπορούμε να αφουγκραστούμε τον σφυγμό αυτής της κοινωνίας και εκείνη με τη σειρά της να έρθει κοντά μας σε μια προσπάθεια συνεργασίας. Έπειτα βρήκαμε όμορφα σπίτια για να μπορέσει η ομάδα μας να έχει μια ευχάριστη και άνετη διαβίωση στο νησί. Και τέλος εντοπίστηκαν αρκετά σημεία με εύκολη πρόσβαση στη θάλασσα για το ερευνητικό σκάφος της ομάδας πεδίου ΚΥΚΛΑΔΕΣ Life.

Το επόμενο ταξίδι στη Σύρο φαντάζει ήδη κοντινό. Οι επόμενες περιπέτειες μας περιμένουν. Η ομάδα του WWF  μπορεί πλέον να εγκατασταθεί στο νησί και να ξεκινήσει τις δραστηριότητές της.

WWF Ελλάς/ Χ.Παπαδάς

WWF Ελλάς/ Χ.Παπαδάς

Τα βράχια του Γαλησσά ξεκουράζονται ύστερα από τη μάχη με τα κύματα των τελευταίων ημερών

WWF Ελλάς/ Χ.Παπαδάς

WWF Ελλάς/ Χ.Παπαδάς

… παραλία Κινίου … μετά την μπόρα με την άμμο να χαίρεται που ξαναβρήκε τον ήλιο.

To «Θάλασσα» στο χωριό Κόρθι της Άνδρου

Η φώκαινα είναι δελφίνι; Έχουμε στην Ελλάδα φάλαινες; Και τι κάνουν «ένας λευκός καρχαρίας» και μια…ομάδα «κόκκινων κοραλλιών» μέσα στο ΚΠΕ Άνδρου συντροφιά με τριάντα περίπου φίλους;

Όλα τα παραπάνω είναι μικρά στιγμιότυπα από το πρώτο βιωματικό σεμινάριο του ευρωπαϊκού προγράμματος «Θάλασσα: Μάθε, Δράσε, Προστάτεψε» το οποίο πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στο Κόρθι της Άνδρου. Τριάντα περίπου κάτοικοι του νησιού και λίγα παιδιά μαζεύτηκαν στο υπέροχο παλιό σχολαρχείο του Κορθίου όπου και παρακολούθησαν το σεμινάριο «Εξερευνώντας τον άγνωστο θαλάσσιο πλούτο του Αιγαίου: τα θαλάσσια θηλαστικά και ο κόσμος τους».

 

 

Κατά τη διάρκεια του σεμιναρίου, μιλήσαμε για τη σημασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος και τις απειλές που αντιμετωπίζει, χωρισμένοι σε ομάδες με ευφάνταστα ονόματα εμπνευσμένα από τον υποβρύχιο κόσμο. Ακολούθησε η προβολή του ντοκιμαντέρ του προγράμματος «Θάλασσα», Θαλάσσια θηλαστικά, οι συγκάτοικοί μας των ελληνικών θαλασσών που προκάλεσε πολλές ερωτήσεις, απορίες αλλά και επιφωνήματα θαυμασμού για τα εννέα μόνιμα και πέντε περιστασιακά είδη  θαλάσσιων θηλαστικών των ελληνικών θαλασσών.

Το γεμάτο…θάλασσα αυτό απόγευμα ολοκληρώθηκε με την παρθενική εμφάνιση της εκπαιδευτικής βαλίτσας του προγράμματος «Θάλασσα» και τα παιχνίδια τα οποία είχαμε προετοιμάσει. Για το πρώτο παιχνίδι, τη «μυστική κάρτα», χωριστήκαμε σε ομάδες. Κάθε μία είχε τη δική της μυστική κάρτα με ένα από τα ζώα και οι υπόλοιπες ομάδες έπρεπε να ανακαλύψουν ποιο θαλάσσιο θηλαστικό είχε πάνω η κάρτα. Στο τέλος, ακούσαμε θαλάσσιους ήχους και για άλλη μια φορά «ο λευκός καρχαρίας», τα «κόκκινα κοράλλια» και οι υπόλοιπες ομάδες, έφτιαξαν απολαυστικές ιστορίες για τον άγνωστο πλούτο του Αιγαίου.

Και κάπως έτσι, η εκπαιδευτική βαλίτσα του «Θάλασσα» ξεκινάει το ταξίδι της στα σχολεία και τα ΚΠΕ της Ελλάδας. Στόχος της; Να μάθει στους μικρούς μας φίλους ότι μοιραζόμαστε το ίδιο σπίτι με δεκατέσσερα θαλάσσια θηλαστικά και μπορούμε να μάθουμε να ζούμε μαζί τους!

Γράμμα από την Κέρκυρα

Τι κάνουμε όταν έχουμε μαζικούς εκβρασμούς θαλάσσιων θηλαστικών; Πώς γίνεται μια κανονική επιτόπια εξέταση σε ακραίες καιρικές συνθήκες; Και πόσοι εμπλέκονται στη διαδικασία της έρευνας; Συμμετείχε στην αυτοψία και μας περιγράφει την εμπειρία της η απεσταλμένη του Προγράμματος «Θάλασσα» Μαρία Λιβανού.

Το Σαββατοκύριακο 3-4 Δεκεμβρίου βρέθηκα στην Κέρκυρα μαζί με δύο συνεργάτες από το Ινστιτούτο Κητολογικών Ερευνών Πέλαγος και τρεις κτηνιάτρους, ειδικευμένους στα κητώδη, από το Πανεπιστήμιο Ιστορίας και Παθολογίας των Λας Πάλμας, τον Μανόλο, την Εύα και τον Χοσέο. Αφορμή στάθηκε ο μαζικός εκβρασμός 3 ζιφιών (κητώδη μεσαίου μεγέθους, για όποιον θέλει να μάθει περισσότερα: www.thalassa-project.gr) στις 30 Νοεμβρίου στις βορειοδυτικές ακτές της Κέρκυρας, και άλλων 2 ζώων στις «απέναντι» ιταλικές ακτές. Μετά από μεγάλο κόπο είχαμε καταφέρει να σώσουμε από τη χωματερή τα δύο από τα τρία ζώα.

Το «περίεργο» είναι ότι τα συγκεκριμένα κήτη δεν εκβράζονται μαζικά, την ίδια χρονική στιγμή και στην ίδια παραλία (κάτι που είναι σύνηθες με τα άλλα θαλάσσια θηλαστικά). Ναι μεν εκβράζονται μαζικά και την ίδια χρονική στιγμή αλλά σε διαφορετικές περιοχές!

Οι τρεις κτηνίατροι από τις Λας Πάλμας ανήκουν σε μια από τις καλύτερες ομάδες ανά την Ευρώπη (πρέπει να είναι γύρω στις 5 συνολικά) που έχουν ειδίκευση σε παρόμοια περιστατικά.

Το Σάββατο ο καιρός στην παραλία του Κοντογιαλού ήταν για μπάνιο. Το ζώο, ένα νεαρό αρσενικό, το είχαν βγάλει από το νερό τα μέλη της Ελληνικής Ομάδας Διάσωσης και ήταν σε πολύ καλή κατάσταση.

Στον τόπο του εγκλήματος, αφού αποχώρησαν σιγά σιγά οι πρωινοί επισκέπτες (οι οποίοι φυσικά είχαν χιλιάδες απορίες και έκαναν και τις δικές τους εκτιμήσεις για τα ζώα, όπως, για παράδειγμα, ότι μάλλον πρόκειται για ζευγάρι), οι τρεις ατάραχοι κτηνίατροι έβγαλαν τα απαραίτητα (ένα σετ απίστευτων μαχαιριών, λεπίδων, πριόνια, σφυράκια κλπ.), φόρεσαν τη χειρουργική στολή και για περίπου 6-7 ώρες ασχολήθηκαν με το ζώο. Δεν θα μπω σε λεπτομέρειες, θα σας πω μόνο ότι λειτούργησαν με δεξιοτεχνία έμπειρου χειρούργου κάνοντας μια πρώτη εξονυχιστική εξερεύνηση όλων των οργάνων του ζώου και παίρνοντας αντίστοιχα δείγματα από όλα τα όργανα σε μπουκαλάκια, σωληνάκια, κουτάκια και διάφορα αντίστοιχα είδη συσκευασίας.

Δεν μπορούμε να αποφανθούμε με σιγουριά για την αιτία θανάτου του κήτους, όχι τουλάχιστον προτού οι φίλοι μας οι Ισπανοί εξετάσουν τα δείγματα που πήραν στα μικροσκόπιά τους.

Την Κυριακή βρεθήκαμε στην παραλία Αρίλλας, στη βορειοδυτική πλευρά του νησιού, όπου είχε εκβραστεί το δεύτερο ζώο ─ επίσης αρσενικό και λίγο μεγαλύτερης ηλικίας. Η φοβερή κακοκαιρία όμως, που ανέτρεψε το καλοκαιρινό σκηνικό της προηγούμενης μέρας, και ο περιορισμένος χρόνος, δεν επέτρεπαν να γίνει αντίστοιχη δουλειά, και, όπως είπε ο αρχηγός της ισπανικής αποστολής, «θα κάνουμε μια νεκροψία εξπρές!». Ωστόσο κανείς δεν πτοήθηκε − τη μία τρέχαμε κάτω από υπόστεγα γιατί έριχνε καρέκλες και την άλλη ξεμυτούσαμε να συνεχίσουμε με τους καλούς ντόπιους να μας κρατάνε ομπρέλες παραλίας και να βοηθούν στο δύσκολο έργο τους ατάραχους κτηνιάτρους. Το ζώο ήταν σε προχωρημένη σήψη. Παρ’ όλα αυτά θα υπάρξουν κάποιες εκτιμήσεις μετά την ιστολογική εξέταση.

Να σας πω ότι τα ζώα αυτά είναι καταπληκτικοί δύτες, αφού καταδύονται μέχρι τα 2.000 ίσως και 3.000 μέτρα! Είναι επίσης τρομερά δυσπρόσιτα, δεν έχουμε πολλές πληροφορίες για αυτά και δυστυχώς, σύμφωνα με τον κητολόγο Δρ. Αλέξανδρο Φραντζή, δεν πρέπει να έχουν απομείνει και πάρα πολλά! Τέλος να σας πω ότι ο κόσμος των ζώων αυτών (όπως και όλων των θηλαστικών) αποτελείται από ήχους! Έχουν ένα ιδιαιτέρως εξελιγμένο ηχοεντοπιστικό σύστημα με το οποίο επικοινωνούν μεταξύ τους και προσανατολίζονται.

Όπως και να έχει περιμένουμε να μας πούνε και οι Ιταλοί για τα ζώα που ξεβράστηκαν στις δικές τους ακτές και να δούμε πώς θα προχωρήσουμε.

Οφείλουμε ένα μεγάλο ευχαριστώ στις τοπικές αρχές, στο Λιμενικό Σώμα, στην «Ελληνική Ομάδα Διάσωσης», και στους ανθρώπους του νησιού για την άψογη συνεργασία τους και τη θαλπωρή που μας προσέφεραν.