Χελώνες-Σκουπίδια, σημειώσατε 1

Στις 19 Μαΐου 2012 βρεθήκαμε στη Ζάκυνθο, παρέα με το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ζακύνθου, τον ΑΡΧΕΛΩΝΑ και το ΤΕΙ Ιονίων Νήσων για να καθαρίσουμε τα Σεκάνια, τη σημαντικότερη παραλία ωοτοκίας της θαλάσσιας χελώνας Caretta caretta. Η παραλία όπου οι χελώνες βγαίνουν για να γεννήσουν, πρέπει να είναι καθαρή ώστε να μπορέσουν να σκάψουν για να δημιουργήσουν τη φωλιά τους που θα φιλοξενήσει για 55 περίπου ημέρες τα αυγά μέχρι να εκκολαφθούν και να βγουν τα χελωνάκια.

Να θυμίσουμε ότι στα Σεκάνια, που το μήκος  τους  δε ξεπερνά τα 550 μέτρα, φιλοξενούνται κάθε χρόνο ως και 800 φωλιές και θεωρείται η σημαντικότερη παραλία ωοτοκίας στη Μεσόγειο. Τα Σεκάνια είναι η μόνη παραλία που ανήκει αποκλειστικά στις χελώνες, αφού το 1994 το WWF αγόρασε την περιοχή που την περιβάλλει για να την προστατεύσει από την τουριστική ανάπτυξη.

Ο Γιώργος Παξιμάδης, υπεύθυνος θαλάσσιων προγραμμάτων του WWF Ελλάς, με την “ψαριά” ανά χείρας…

Το αποτέλεσμα της δράσης αυτής ήταν εντυπωσιακό: Καταφέραμε να μαζέψουμε και να απομακρύνουμε 650 περίπου κιλά σκουπιδιών!

Πλαστικά, δίκτυα, σιδερένια αντικείμενα και κάθε λογής σκουπίδια είχαν καλύψει την παραλία των Σεκανίων. Αξιοσημείωτο είναι ότι στην περιοχή, ως  ζώνη απολύτου προστασίας, δεν επιτρέπεται η πρόσβαση παρά μόνο η επιστημονική έρευνα. Όλα δηλαδή τα σκουπίδια είχαν καταλήξει στην παραλία από τη θάλασσα.

Λίγες μέρες μετά τον καθαρισμό και συγκεκριμένα στις 24 Μαΐου η πρώτη φωλιά της φετινής περιόδου ωοτοκίας (Μάιος-Οκτώβριος) καταγράφηκε στην καθαρή πλέον παραλία των Σεκανίων. Ας ευχηθούμε  λοιπόν για φέτος πολλές φωλιές και καλή εκκόλαψη στα αυγά!

Ένας ΧΥΤΑ απειλεί το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ζακύνθου

Ο ΧΥΤΑ εντός του ΕΘΠΖ - WWF Ελλάς/Χ. Μινώτου

Παρά τη νομοθεσία που απαγορεύει ρητά την ύπαρξη ΧΥΤΑ σε προστατευόμενες περιοχές… Παρά τις συνεχείς επισημάνσεις των ΜΚΟ… Παρά τις εκθέσεις αυτοψίας των αρμόδιων φορέων* που «φωτογραφίζουν» έναν ΧΥΤΑ κορεσμένο που ενδέχεται να καταρρεύσει, γεμίζοντας με τόνους σκουπιδιών το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ζακύνθου… Παρά την επόπτευση και τη προδικαστική διερεύνηση του θέματος από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή…

Ο ΧΥΤΑ Ζακύνθου συνεχίζει να υπολειτουργεί μέσα στην περιοχή του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ζακύνθου (ΕΘΠΖ)! Γεγονός που θέτει σε άμεσο κίνδυνο το ίδιο το πάρκο και τον σκοπό της ύπαρξής του που δεν είναι άλλος από τη διάσωση της χελώνας Caretta caretta.

Πρόσφατη αυτοψία των αρμόδιων φορέων επισημαίνει για μια ακόμα φορά ότι ο ΧΥΤΑ υπολειτουργεί, έχει κορεστεί, τα σκουπίδια μένουν ακάλυπτα και τα στραγγίσματα καταλήγουν στα διπλανά ρέματα και στη συνέχεια στη θαλάσσια περιοχή του ΕΘΠΖ.

Επιπλέον, στην έκθεση αναφέρεται ότι το τοιχίο αντιστήριξης έχει αρχίσει να υποχωρεί, με κίνδυνο να γλιστρήσουν ανυπολόγιστες ποσότητες σκουπιδιών στις πλαγιές και στη θαλάσσια περιοχή του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ζακύνθου, κάτι που – όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται – θα υποβαθμίσει περιβαλλοντικά την περιοχή και θα θέσει σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία.

Το «κερασάκι στην τούρτα» έρχεται να προστεθεί από το γεγονός ότι ο ΧΥΤΑ Ζακύνθου δεν έχει άδεια λειτουργίας ούτε ανανεωμένη απόφαση έγκρισης περιβαλλοντικών όρων (όπως θεσμικά προβλέπεται) από το 2006…!

WWF Ελλάς/Χ. Μινώτου

Την τελευταία πενταετία οι συζητήσεις δίνουν και παίρνουν αλλά η απόφαση μεταφοράς του ΧΥΤΑ σε άλλο σημείο καθυστερεί χαρακτηριστικά, κυρίως ως προς τη διαδικαστική εκτέλεσή της. Η πίεση για  άμεση παρέμβαση και λύση του προβλήματος είναι αναμφισβήτητα επιτακτική…

————————————-

*Τμήμα Περιβάλλοντος ΝΑΖ, Διεύθυνση Ανάπτυξης ΝΑΖ, Τμήμα Υγειονομικού Ελέγχου Δ/νσης Υγείας & Πρόνοιας ΝΑΖ

Δύο χελώνες, μία παραλία και λίγο από υγροτόπους…

Τα "παντάκια" στα Σεκάνια - WWF Ελλάς/Χ. Μινώτου

Η ομάδα των υγροτόπων του WWF Ελλάς επισκέφθηκε τη Ζάκυνθο για την καταγραφή των υγροτόπων του νησιού.  Ταυτόχρονα η ομάδα της Ζακύνθου βρισκόταν στο νησί για να συμμετάσχει σε συμβούλιο του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ζακύνθου. Και οι δύο επιχειρήσεις δύσκολες και με εντάσεις…

Αργά το μεσημέρι, τα «παντάκια» συναντήθηκαν και αποφάσισαν να επισκεφθούν για επιτήρηση τα Σεκάνια. Παίρνοντας το δρόμο του Βασιλικού με τις άπειρες στροφές καταλήξαμε στον χωματόδρομο των Σεκανίων. Η καλοκαιρινή ζέστη και η καθαρή ατμόσφαιρα ήταν τα απαραίτητα συστατικά για μια μαγευτική διάθεση. Κατηφορίσαμε απολαμβάνοντας τις μυρωδιές και τους ήχους της φύσης που λόγω της άνοιξης μας βομβάρδιζαν.

Δύο χελώνες ερωτεύονταν... - WWF Ελλάς/Χ. Μινώτου

Φτάνοντας στην παραλία η κίνηση στη θάλασσα μας προκάλεσε το ενδιαφέρον. Κοιτάζοντας προσεκτικά στα ρηχά νερά των Σεκανίων δύο χελώνες ερωτεύονταν! Έπαιζαν και χόρευαν σε ένα δικό τους χορό χωρίς να αντιλαμβάνονται την παρουσία μας… Η περίοδος ωοτοκίας έχει ήδη ξεκινήσει και το ζευγάρωμα «καλά κρατεί».  Η ομάδα των υγροτόπων συνάντησε και απόλαυσε τις χελώνες σε όλο τους το μεγαλείο!

Αντιπάξοι: “Οι όμορφοι υγρότοποι όμορφα καταπατούνται” και άλλες ιστορίες καθημερινής τρέλας

Η εμπειρία των ανθρώπων του προγράμματος από την απογραφή των υγρότοπων σε 80 νησιά της ελληνικής επικράτειας δείχνει την ακόλουθη τάση: η παράκτια ζώνη σε πολύ μεγάλο ποσοστό έχει αλλοιωθεί από τις ανθρώπινες δραστηριότητες και οι δεσμοί ανθρώπου και φύσης έχουν σπάσει. Τα αίτια βέβαια που έχουν οδηγήσει στην πρώτη περίπτωση είναι λίγο πολύ γνωστά: η τουριστική ανάπτυξη σε συνδυασμό με την έλλειψη βασικού σχεδιασμού και την αδιαφορία αλλά και ασυδοσία που επιδεικνύουν πολίτες και υπηρεσίες. Τα αποτελέσματα επίσης είναι εμφανή: η καταστροφή των φυσικών πόρων, του τοπίου και της πολιτισμικής κληρονομιάς είναι μερικά από αυτά.

Μια τέτοια περίπτωση συναντήσαμε κατά την επίσκεψη μας στους Αντιπάξους, όπου βρίσκεται ο μοναδικός φυσικός υγρότοπος του συμπλέγματος Παξών-Αντιπαξών στην παραλία Βουτούμι. Πρόκειται για ένα έλος στην πλάτη της παραλίας που δέχεται τα νερά κυρίως από τα κατακρημνίσματα και τις επιφανειακές απορροές και τους καλοκαιρινούς μήνες ξεραίνεται. Ένα φυσικό σύστημα που μαζί με την πανέμορφη παραλία συνιστούν ένα πολύ όμορφο σύνολο.

Τα τελευταία χρόνια, έχει κτιστεί, προκλητικά, μια ταβέρνα για να εξυπηρετεί τις ορδές των τουριστών που επισκέπτονται την παραλία. Ο Δήμος Παξών κινητοποιήθηκε δικαστικά για να ελεγχθεί η νομιμότητα του κτίσματος και η τυχόν παράνομη επέκταση του εις βάρος του υγρότοπου. Μάλιστα, η υπόθεση έχει φτάσει μέχρι το ΣτΕ και αναμένονται τα αποτελέσματα.

Αντίπαξοι – Η ταβέρνα, πέτρα του σκανδάλου

Η επίσκεψη της ερευνητικής ομάδας του WWF στον υγρότοπο φαίνεται ότι έξυσε αυτές τις πληγές. Έτσι, κατά την απογραφή, η ομάδα δέχτηκε απρόκλητη επίθεση από τους ιδιοκτήτες της ταβέρνας. Έχουν υπάρξει και άλλες φορές περιπτώσεις, όπου οι άνθρωποι του πεδίου έχουν δεχτεί ύβρεις και απειλές, κυρίως σε καταστάσεις που εμπλέκονται συμφέροντα, αλλά αυτήν τη φορά τα όρια ξεπεράστηκαν. Οι ιδιοκτήτες χειροδίκησαν και απέσπασαν βίαια τον φωτογραφικό εξοπλισμό των ανθρώπων του WWF. Μάλιστα, για να ισχυροποιήσουν τη θέση τους στην αστυνομία και το λιμενικό που κλήθηκαν στην περιοχή, αυτοτραυματίστηκαν στον σαγρέ τοίχο του κτίσματος.

Δυστυχώς, τέτοιες πράξεις, οπουδήποτε κι αν γίνονται, μόνο αρνητικές συνέπειες μπορεί να έχουν για τις τοπικές κοινωνίες. Ευχαριστούμε πάρα πολύ όλους τους νοήμονες κατοίκους των Παξών, δημόσιους φορείς ή απλούς πολίτες. Με τη στάση και τη συμπαράσταση τους, μας έδειξαν ότι πέρα από τους τραμπούκους, υπάρχουν και άνθρωποι που είναι φιλικοί, φιλόξενοι και νοιάζονται πραγματικά για τη διατήρηση του τοπίου και του πολιτισμού στα δύο αυτά μικρά νησιά του Ιονίου.

Οι υγρότοποι του Μεγανησίου… μια ευχάριστη έκπληξη!

Επιβιβαζόμενοι στο καράβι που θα μας πήγαινε στο Μεγανήσι, δεν φανταζόμασταν την ευχάριστη εικόνα που θα συναντούσαμε στο μικρό νησί δίπλα στη Λευκάδα. Έχοντας καταγράψει από δορυφορική εικόνα τους 3 υγροτόπους του νησιού, ήμασταν σίγουροι ότι παρουσίαζαν ενδιαφέροντα χαρακτηριστικά και ότι βρίσκονταν σε σχετικά καλή κατάσταση, ανεπηρέαστοι από την ανθρώπινη παρέμβαση.

Η ανθρώπινη παρέμβαση στο Έλος Ακόνι είναι εμφανής

Όμως στο πεδίο τα πράγματα ήταν ακόμα καλύτερα, με μοναδική παραφωνία την εκτενή επιχωμάτωση που συναντήσαμε στον υγρότοπο του έλους Ακόνι. Ωστόσο, ακόμα και αυτός μπορεί να χαρακτηριστεί ως υγρότοπος υψηλού βαθμού φυσικότητας. Συγκεκριμένα, την Παρασκευή 23 Απριλίου απογράφηκαν στο Μεγανήσι 2 αλμυρά εποχιακά τέλματα (έλος Ακόνι και έλος Ελιάς) και ένα ακόμα με μόνιμη παρουσία υφάλμυρου έως αλμυρού νερού (έλος Γρίλα), το οποίο πραγματικά μας εντυπωσίασε με τα χαρακτηριστικά του, τη θέση του και τον υψηλό βαθμό φυσικότητας που έχει.

Θαυμάζοντας το Έλος Γρίλια...

Το έλος Γρίλα ξεπροβάλει ξαφνικά κατηφορίζοντας τον δρόμο προς τον Αι Γιάννη Ριγανά. Περιβάλλεται από εύρωστο υγρό λιβάδι με βούρλα, τα οποία όσο απομακρύνεσαι από τις όχθες δίνουν τη θέση τους σε λόχμες σκίνων και άλλων θαμνωδών ειδών. Στο ενδιάμεσο, πολλές άγριες μέντες έδεναν το άρωμά τους με το ρετσίνι του σκίνου, ενώ τα κουδουνίσματα από τα λίγα αιγοπρόβατα μαρτυρούσαν και τις υπόλοιπες αξίες αυτού του τόπου για τον ντόπιο πληθυσμό.

Φεύγοντας από το Μεγανήσι, τακτοποιήσαμε στις βαλίτσες μας τις αναμνήσεις από τρεις πανέμορφους μικρούς υγροτόπους, αλλά και μια μελλοντική καταγγελία, που θα πάρει τον δρόμο της μαζί με όλες τις άλλες…