Αναζητώντας τη ζωή στους υγρότοπους

Tο Δίκτυο Εθελοντών γιόρτασε την παγκόσμια ημέρα βιοποικιλότητας (22 Μαΐου) σε δύο σημαντικούς και πολύ υποβαθμισμένους υγρότοπους της Κρήτης, τον Καρτερό και τον Αποσελέμη. Οι υγρότοποι και η βιοποικιλότητα θα μπορούσαν να είναι και συνώνυμες λέξεις, αφού η ποικιλία ζωντανών οργανισμών που μπορεί κανείς να βρει σε τέτοια οικοσυστήματα είναι πολύ μεγάλη.

Γ.Αλεξανδράκης

Γ.Αλεξανδράκης

Την Τετάρτη 21/5 με την συμμετοχή του Πολιτιστικού Συλλόγου Γουβών και της Οικολογικής Παρέμβασης Ηρακλείου, δείξαμε μια άλλη πλευρά του Αποσελέμη στους κατοίκους των Κάτω Γουβών. Με έναν απολαυστικό απογευματινό περίπατο καταφέραμε να παρατηρήσουμε πολλά όμορφα πουλιά, ενώ μικροί και μεγάλοι ανακάλυψαν τα πλάσματα που κρύβονται στα νερά του υγρότοπου!

 WWF Ελλάς / Ε.Πεδιαδίτη

WWF Ελλάς / Ε.Πεδιαδίτη

Οι εορταστικές δράσεις συνεχίστηκαν την Κυριακή 25/5 στον Καρτερό με το Ευρωπαϊκό Σχολείο Ηρακλείου. Γονείς και μαθητές, με απόχες, μεγεθυντικούς φακούς και πολύ ενθουσιασμό ανακάλυψαν μικρά ζώα που ο κύκλος ζωής τους εξαρτάται άμεσα από την παρουσία νερού όπως νύμφες οδοντόγναθων (λιβελούλες), ετερόπτερα, υδρόβια κολεόπτερα (σκαθάρια) κ.α. Ο Καρτερός, παρά τις πιέσεις που δέχεται συνεχίζει να είναι ένα μέρος ζωής όπου μπορεί να προσφέρει χωρίς αντάλλαγμα τα μυστικά του σε όποιον τα αναζητήσει.

 WWF Ελλάς / Ε.Πεδιαδίτη

WWF Ελλάς / Ε.Πεδιαδίτη

Ωστόσο, πέρα από την διάθεση των παρευρισκόμενων να μάθουν νέα πράγματα, ήρθαν αντιμέτωποι με καθημερινές πρακτικές που υποβαθμίζουν αυτά τα όμορφα μέρη. Στον Αποσελέμη κάποιος έριξε ένα πειρατικό βαρκάκι στο ποτάμι για να κάνει τις βόλτες του αγνοώντας το γεγονός ότι η περιοχή είναι Καταφύγιο Άγριας Ζωής . Αντίστοιχα ο Καρτερός προστατεύεται από το Προεδρικό Διάταγμα για τους μικρούς νησιωτικούς υγρότοπους, αυτό όμως δεν αποτρέπει την χρήση του ως χώρο διέλευσης και στάθμευσης οχημάτων και απόθεσης αδρανών υλικών και σκουπιδιών.

Οι συγκεκριμένες δράσεις στόχο έχουν την παρότρυνση όλων των πολιτών να βγουν έξω και να ανακαλύψουν τον μαγικό κόσμο των υγρότοπων και την βιοποικιλότητα που υποστηρίζουν ενώ παράλληλα να υπερασπιστούν αυτά τα οικολογικά διαμάντια!

Περισσότερες πληροφορίες για το πρόγραμμα των νησιώτικών υγρότοπων μπορείτε να βρείτε στο: http://www.oikoskopio.gr/ygrotopio/

Το Δίκτυο Παρακολούθησης των Υγρότοπων της Κρήτης και Λέσβου υλοποιείται με την υποστήριξη του Συστήματος της Coca-Cola στην Ελλάδα (Coca-Cola Τρία Έψιλον και Coca-Cola Hellas), στο πλαίσιο του περιβαλλοντικού προγράμματος «Αποστολή Νερό». 

Ο Καρτερός, το ελαιόλαδο και ο κατσίγαρος

Η κατάσταση στην εκβολή του Καρτερού μάς έχει απασχολήσει αρκετά τον τελευταίο καιρό και ακόμη εκκρεμούν απαντήσεις από τις αρμόδιες υπηρεσίες σχετικά με πράξεις υποβάθμισης. Ένα από τα ρέματα που καταλήγουν στον Καρτερό είναι αυτό που διέρχεται από το Κουναβιανό Φαράγγι το οποίο προτείνεται συχνά και ως πεζοπορική διαδρομή για τους περιβαλλοντικά ευαισθητοποιημένους επισκέπτες του νησιού.

Image

Μέλη του Δικτύου για την Παρακολούθηση της Κατάστασης των Υγρότοπων της Κρήτης βρέθηκαν στο Κουναβιανό Φαράγγι στις αρχές Δεκεμβρίου και δυστυχώς απογοητεύτηκαν εξαιτίας της ρύπανσης των νερών του. Τα μαύρα νερά και η έντονη οσμή από λιόζουμα (κατσίγαρο) ήταν ξεκάθαρη ένδειξη αποβλήτων ελαιοτριβείων τα οποία υπάρχουν στην περιοχή. Δεν ήταν εφικτό να βρεθεί ποιος ήταν ο υπεύθυνος ή μάλλον ο ανεύθυνος που προκάλεσε τη ρύπανση στο φαράγγι, αλλά ενημερώσαμε τις αρμόδιες υπηρεσίες και αναμένουμε τα αποτελέσματα της αυτοψίας.

Το Κουναβιανό Φαράγγι δεν είναι η μόνη περιοχή που αντιμετωπίζει ρύπανση από ελαιοτριβεία. Δυστυχώς, ο κατσίγαρος είναι ένα από τα σημαντικότερα απόβλητα της γεωργικής βιομηχανίας και υποβαθμίζει νερό και έδαφος σε πολλές περιοχές στην Ελλάδα. Ευαισθητοποιημένοι πολίτες  αντιδρούν στη ρύπανση και απαιτούν την αλλαγή πολιτικής και την εφαρμογή αυστηρών ελέγχων στα ελαιοτριβεία, κι αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να ελαχιστοποιηθεί το πρόβλημα.

Είναι κακό στον υγρότοπο να κτίζεις γήπεδα…

… γιατί απλά θα πλημμυρίσουν.

Δεν έχει περάσει ούτε ένα μήνας από την αναφορά του WWF Ελλάς σχετικά με τις σοβαρές επεμβάσεις στον υγρότοπο του Καρτερού και την επίσκεψη στην περιοχή του Εισαγγελέα Ηρακλείου. Οι υπηρεσίες δεν έχουν απαντήσει ακόμα, απάντησε όμως η φύση: τις προηγούμενες ημέρες εξαιτίας των έντονων βροχοπτώσεων στην περιοχή του Ηρακλείου, τα δύο (!) γήπεδα του Καρτερού πλημμύρισαν, για ακόμα μια φορά. Βεβαίως, δεν πλημμύρισαν διότι έβρεξε αλλά διότι είναι κατασκευασμένα (παράνομα) στις όχθες του ρύακα Καρτερού κοντά στην εκβολή.

φωτο: Κ. Παραγκαμιάν / WWF Ελλάς

Η περίπτωση του Καρτερού δεν είναι η μοναδική.  «Σερφάροντας» στο διαδίκτυο μπορεί κανείς να σταχυολογήσει ανάλογες ειδήσεις κάθε φθινόπωρο. Χθες ήταν ο Καρτερός, πριν κάποια χρόνια ο  Γιόφυρος, ο Μορώνης, ο Κλαδισός και άλλοι. Ήταν και η μεγάλη πλημμύρα στις εκβολές του Λήλαντα.

Η αρθρογραφία στα ΜΜΕ έχει συχνά τίτλους τρόμου όπως «θα πνιγούμε όλοι..», «καταστραφήκαμε!!..», «χάσαμε περιουσίες»… και σχεδόν πάντα καταλήγει με ευκολία στο «κάτι πρέπει να γίνει». Φαίνεται όμως ότι και ο προβληματισμός του αναγνώστη διαρκεί όσο διαρκεί η ανάγνωση του άρθρου ή έως και το άκουσμα των ανακοινώσεων σχετικά με τις ενέργειες των φορέων για αποζημιώσεις των πολιτών, τις επισκέψεις των αιρετών και τις υποσχέσεις ότι αυτά θα «τα αντιμετωπίσουμε» και «τέρμα σε τέτοιες καταστάσεις». Και μεγαλόπνοες δηλώσεις.

Είμαστε άραγε τόσο δυνατοί για να αντιμετωπίσουμε τη φύση και να πάμε ενάντια στους νόμους της; Μήπως θα ήταν προτιμότερο να περιμαζέψουμε τη «φοβερή» μας δύναμη για να ελέγξουμε τις αποθέσεις μπάζων και τις εκχερσώσεις που συνδυάζονται σχεδόν πάντα με τη δόμηση μέσα στις εκβολές και τις πλημμύρες με το που αρχίσει να βρέχει λίγο παραπάνω;

Οι υγροτοπικές εκτάσεις περιορίζουν τα πλημμυρικά φαινόμενα. Η αξία όμως αυτή προϋποθέτει την ύπαρξη ενός υγιούς οικοσυστήματος. Ένας εγκιβωτισμένος ρύακας με φυσικότητα ανύπαρκτη και χωρίς βλάστηση, δεν είναι ακριβώς η λύση, πόσο μάλλον και όταν η κοίτη του είναι γεμάτη από μπάζα.

Δεν αποτελεί μόνο ηθικό θέμα να σεβόμαστε τη φύση και την περιβαλλοντική νομοθεσία. Αποτελεί αναγκαιότητα για τον περιορισμό των άσκοπων δαπανών αλλά και της πιθανότητας να θρηνήσουμε ανθρώπινες ζωές. Ας αναλογιστούμε λοιπόν σε τι κατάσταση είναι το ρέμα και η εκβολή που υπάρχει σε κοντινή απόσταση από το σπίτι μας και ας αναζητήσουμε τρόπους να την προστατεύσουμε.

Δυστυχώς, όλα τα έχει ο Καρτερός…

Διαφάνεια με υποβαθμίσεις στον Καρτερό

Λίγες εικόνες υποβάθμισης... - WWF Ελλάς

Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης τους τον υγρότοπο εκβολής Καρτερού, μόλις λίγα χιλιόμετρα από το Ηράκλειο Κρήτης, τα μέλη του Δικτύου για την Παρακολούθηση της Κατάστασης των Υγρότοπων της Κρήτης διαπίστωσαν μία απαράδεκτη από κάθε άποψη κατάσταση.

Η εκβολή του Καρτερού έχει γίνει χώρος στάθμευσης, μετά από επιχωμάτωση, ενώ υπήρξε και επίστρωση του χωμάτινου δρόμου με τσιμέντο. Τα σκουπίδια είναι παντού , και σε μεγάλες ποσότητες, την ώρα που το νερό του ποταμού είναι μολυσμένο με αστικά λύματα. Τα τροχοφόρα κινούνται στις αμμοθίνες – τις λίγες που ακόμη επιβιώνουν – χωρίς να «παρεμποδίζονται» από τις πρόχειρες κατασκευές και τα beach bars. Στην περιοχή υπάρχουν εκτός από τα παράνομα οικήματα και 2 (!) γήπεδα, ενώ για να προκύψουν όλα αυτά έγινε εκχέρσωση της υγροτοπικής βλάστησης.

Ο υγρότοπος, βρίσκεται εντός των Περιοχών Ειδικής Προστασίας I και ΙΙ του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου (Γ.Π.Σ.) του Καποδιαστριακού Δήμου Νέας Αλικαρναρνασού, σύμφωνα με το όποιο όλα τα παραπάνω, απλά και κατηγορηματικά, ΔΕΝ επιτρέπονται.

Διαφάνεις με υποβαθμίσεις στον Καρτερό

Το μωσαϊκό της υποβάθμισης συνεχίζεται... - WWF Ελλάς

Ύστερα από την καταγγελία μας και μία επιπλέον μηνυτήρια αναφορά, ο Εισαγγελέας Ηρακλείου και ο Αστυνομικός Διευθυντής Ηρακλείου επισκέφτηκαν την περιοχή μαζί με τους ερευνητές του WWF Ελλάς και αναμένεται απόδοση ευθυνών. Είχε προηγηθεί επίσκεψη στην εκβολή Αποσελέμη, όπου ο Δήμαρχος Χερσονήσου δεσμεύτηκε να αποκαταστήσει την περιοχή που εκχερσώθηκε πρόσφατα.

Το λυπηρό είναι ότι η κατάσταση στον Καρτερό δεν αποτελεί την εξαίρεση αλλά τον κανόνα σε πολλούς παράκτιους νησιωτικούς υγρότοπους, ιδιαίτερα της Κρήτης. Αν και οι πολίτες έχουν το δικαίωμα αλλά και την ευθύνη να προστατεύσουν τον τόπο τους, δεν φαίνεται να γνωρίζουν τη δύναμη τους ως φυσικά πρόσωπα. Από την άλλη, η καθημερινή υποβάθμιση των νησιωτικών υγρότοπων δεν αφήνει περιθώρια για ολιγωρία.

Οι τουρίστες φεύγουν και τα σκουπίδια μένουν…

Σιγά-σιγά οι εξορμήσεις στις παραλίες μειώνονται, τα σκουπίδια όμως σε αυτές από τους επισκέπτες του καλοκαιριού θα μείνουν…

Ένα μικρό δείγμα από τα σκουπίδια στον υγρότοπο Καρτερού - WWF Ελλάς/Π. Μπαξεβάνη

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η εικόνα δύο παράκτιων υγρότοπων στην Κρήτη, της εκβολής Καρτερού και της εκβολής  Αποσελέμη. Οι υγρότοποι αυτοί έχουν την «τύχη» να βρίσκονται σε κοντινή απόσταση από το Ηράκλειο, επομένως είναι δημοφιλείς προορισμοί για τουρίστες και κατοίκους της ευρύτερης περιοχής. Η εικόνα που κατέγραψαν οι εθελοντές του Δικτύου για την Παρακολούθηση της Κατάστασης των Υγρότοπων της Κρήτης πρέπει να προβληματίσει για την αδιαφορία των επισκεπτών, αλλά και των αρμοδίων αρχών.

Κρινάκια της Θάλασσας ανάμεσα στα σκουπίδια στις αμμοθίνες του Αποσελέμη - WWF Ελλάς/Μ. Νοΐδου

Ως πότε οι εκβολές και οι αμμοθίνες θα είναι σκουπίδοτοποι  και τα κρινάκια θα ανθίζουν ανάμεσα στα πλαστικά μπουκάλια; Του χρόνου πάλι στις ίδιες παραλίες θα πάμε και τα σκουπίδια θα είναι εκεί να μας περιμένουν…