Δυο νύχτες κάτω από τα αστέρια

Κοιτάζω το ρολόι, είναι 2.30 το πρωί,ξημερώματα 1ης Ιουλίου. Βρίσκομαι ξαπλωμένος στον πρυμνιό καναπέ του ερευνητικού φουσκωτού και τα μάτια δε χορταίνουν το ασύλληπτο θέαμα του έναστρου ουρανού. Ένας απίστευτος γαλαξίας απλώνεται από πάνω μαζί με την απόλυτη ησυχία που σκεπάζει τη Γυάρο. Ο παφλασμός του κύματος που σκάει στον καθρέφτη του σκάφους μαζί με το λίκνισμά του, φέρνουν τις τελευταίες σκέψεις στο μυαλό πριν σβήσει κάτω από το βάρος του Μορφέα.

DSC_0141

Νυχτερινή παρατήρηση μύχων –  Χ.Παπαδάς/WWF Ελλάς

Είναι το τέλος μιας μεγάλης μέρας και γυρίζοντας πίσω το φιλμ, βλέπω εικόνες και εμπειρίες που ζήσαμε. Το πρωινό μας βρίσκει στην Ερμούπολη να τρέχουμε για τις ετοιμασίες του σκάφους, σκοπός άλλη μια αποστολή, πιο σύνθετη αυτή τη φορά. Με την άφιξη του πρωινού πλοίου στη Σύρο, φτάνει μαζί και ένας εξαιρετικός συνεργάτης, ο δρ. Γ. Κατσαδωράκης ορνιθολόγος και για δεκαετίες συνεργάτης του WWF Ελλάς. Τις επόμενες μέρες θα είναι μαζί μας σε ένα ταξίδι εξερεύνησης της ορνιθοπανίδας της Γυάρου και συγκεκριμένα των θαλασσινών πουλιών.

DSC_0133

Επιστροφή μύχων στο ηλιοβασίλεμα  – Χ.Παπαδάς/WWF Ελλάς

Πληροφορίες θέλουν να αποικίζουν το νησί κάποια σπάνια θαλασσοπούλια και για το λόγο αυτό είμαστε σε συνεχή επικοινωνία με μια άλλη ομάδα ειδικών που παρεκκλίνουν της πορείας και των ερευνών τους για να ενωθούν μαζί μας σε μια κοινή αποστολή. Ο λόγος για την ομάδα της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας (E.O.E.) που με επικεφαλή της, τη Δανάη Πορτόλου κατευθύνονται από το Λαύριο για τη Γυάρο.

Ο καιρός δεν είναι καλός, βγαίνοντας από το λιμάνι της Ερμούπολης αντιμετωπίζουμε κύματα ύψους δύο και τριών μέτρων στην πλώρη μας. Η πορεία κόντρα στο κύμα (όρτσα στη ναυτική γλώσσα) είναι αρκετά δύσκολη και χρίζει ιδιαίτερων χειρισμών, αλλά αυτό το αναλαμβάνει η Ελίνα (καπετάνισσα του «Γιούρα») που ξέρει τα μονοπάτια ανάμεσα στο κύμα. Κοιταζόμαστε με το Γιώργο και αφού σιγουρεύομαι ότι δεν υπάρχει πρόβλημα τραβάμε για το βόρειο φάρο της Σύρου και μετά δυτικά για των κόλπο των φυλακών.

DSC_0159

Αποβίβαση ερευνητή σε απόκρυμνη ακτή της Γυάρου – Χ.Παπαδάς / WWF Ελλάς

Φτάνοντας βρίσκουμε ήδη δεμένο το φουσκωτό της ορνιθολογικής και πλαγιοδετούμε, για τις ανάλογες συστάσεις και τις απαραίτητες συνεννοήσεις. Στο σκάφος επεμβαίνουν η Δανάη, ο Άγγελος και ο καπετάνιος του φουσκωτού Κώστας. Έμπειροι ορνιθολόγοι αλλά και θαλασσόλυκοι, κάθε χρόνο γυρίζουν το Αιγαίο, σκαρφαλώνουν βραχονησίδες και καταγράφουν τα θαλασσοπούλια και τη σημασία των νησίδων του Αιγαίου. Αυτές οι άγονες, κατάξερες λέμβοι του Αιγαίου, για αυτή την ομάδα αποτελούν τον Αμαζόνιο τους, και οι έρευνες που διενεργούν τα τελευταία χρόνια αποδεικνύουν πόσο σημαντικά κομμάτια του πάζλ της βιοποικιλότητας της Ελλάδας μπορεί να βρει κανείς σε μερικά διάσπαρτα βράχια στο μπλε του Αιγαίου.

DSC_0154

Ορνιθολόγος της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας εν δράση Χ.Παπαδάς / WWF Ελλάς

DSC_0186

Ερευνητής στο αφιλόξενο τοπίο της Γυάρου  – Χ.Παπαδάς / WWF Ελλάς

Η μέρα κυλά γρήγορα και η προσμονή μας για το σούρουπο μεγαλώνει. Το ηλιοβασίλεμα μας βρίσκει πέντε ναυτικά μίλια μακριά από τη Γυάρο να κοιτάμε προς την Άνδρο. Μάτια και κυάλια έχουν επιστρατευτεί σε μια διαρκή αναζήτηση για τους σπάνιους Μύχους. Μικρά γρήγορα θαλασσοπούλια, πετούν βιαστικά πάνω από το νερό κάνοντας κινήσεις ακριβείας. Η ομάδα μας πιστεύει ότι στη Γυάρο υπάρχει μια μεγάλη αποικία, αλλά για να διαπιστωθεί αυτό πρέπει προηγουμένως να τα περιμένουμε να γυρίσουν από το πρωινό κυνήγι.

Οι μύχοι είναι μονογαμικά θαλασσοπούλια, δημιουργούν φωλιές σε βραχονησίδες μεταξύ χώματος και βράχου σε μια προσπάθεια να κερδίσουν όσο περισσότερη δροσιά μπορούν σε έναν τόπο που κατά τη διάρκεια της ημέρας έχει πολύ υψηλές θερμοκρασίες, κάτι που το βιώσαμε, όταν σκαρφαλώσαμε στις πλαγιές προσπαθώντας να εντοπίσουμε φωλιές και νεοσσούς.

Ξαφνικά μέσα από τα πορτοκαλιά χρώματα ενός ήλιου που μόλις χάθηκε στο πέλαγος, αρχίζουν να έρχονται κατά δεκάδες πουλιά που περνούν ξυστά πάνω από το φουσκωτό. Στη φάση αυτή κινούνται σε κοντινή απόσταση από τα νησιά που έχουν τις αποικίες, προσγειώνονται στην επιφάνεια του νερού και κολυμπούν ομαδικά δημιουργώντας σχεδίες (rafts). Σε αυτό το σχηματισμό θα παραμείνουν για να δουν το φεγγάρι και μόνο αφού δύσει, θα ξεκινήσουν να καλούν το ζευγάρι τους που είναι στη στεριά. Το ένα από τα δύο πουλιά μένει μέσα στη φωλιά για να φυλάξει τους νεοσσούς, ενώ το άλλο ψαρεύει όλη μέρα σε μεγάλες αποστάσεις. Όταν επιστρέψει και προσγειωθεί στη σχεδία ο μόνος τρόπος για να βρει τη φωλιά του είναι τα απανωτά καλέσματα με το ζευγάρι του. Με τον τρόπο αυτό εντοπίζει τη φωλιά του και στο τέλος απογειώνεται για να προσγειωθεί με ακρίβεια μπροστά σε αυτή. Ο μύχος εξαιτίας του σχηματισμού των ποδιών του δεν μπορεί να περπατήσει εύκολα στο τραχύ έδαφος των νησιών, οπότε πρέπει να βρίσκει ακριβώς τη φωλιά του και να φτάνει εκεί πετώντας, όσο πιο κοντά μπορεί.

DSC_0165

Ορνιθολόγος εξετάζει το εσωτερικό φωλιάς μύχων με ενδοσκόπιο – Χ.Παπαδάς / WWF Ελλάς

Σε αυτή τη φάση η ομάδα έχει χωριστεί, δύο μέλη έχουν αφεθεί πάνω στο νησί με τηλεσκόπια για να μπορέσουν να εντοπίσουν τις σχεδίες και να καταγράψουν τον αριθμό των πουλιών ενώ τα δύο φουσκωτά κινούνται περιμετρικά προσπαθώντας να εντοπίσουν από πού έρχονται τα πουλιά και μέσω VHF να ενημερώσουν τη χερσαία ομάδα για τις κατευθύνσεις που πρέπει να παρακολουθούν. Οι σχεδίες αποτελούν το καλύτερο σημείο για να καταγραφεί ο αριθμός των πουλιών μια αποικίας και για το λόγο αυτό οι ορνιθολόγοι θεωρούν τόσο σημαντική αυτή την ώρα.

Έχει νυχτώσει για τα καλά, το φεγγάρι δύει και αρχίζουν τα καλέσματα. Η απόκοσμη φωνή του μύχου σε κάνει να ανατριχιάζεις. Μέσα στην ήσυχη νύχτα ο Γιώργος, που έχει μείνει επάνω στο νησί για να ηχογραφήσει τις φωνές και να παρατηρήσει από κοντά τις συμπεριφορές, ακούγεται να λέει μέσα από τον ασύρματο: « Αυτές είναι οι σειρήνες που περιγράφονται στα ομηρικά έπη, αυτά τα πουλιά είναι που άκουγαν και οι αρχαίοι και σκιάζονταν τις νύχτες χωρίς φεγγάρι. Ανατριχιαστικά απόκοσμα καλέσματα… έρχονται από παντού πλέον»

Είναι περασμένες δώδεκα, έχουμε σβήσει τη μηχανή σε μικρή απόσταση από τα βράχια και απλά αφήνουμε το σκάφος να παρασύρεται. Ακούω τα καλέσματα των μύχων, τώρα κατακλύζουν το χώρο, εναλλάξ με το βουβό ήχο από το αντιμάμαλο κύμα που σκάει στα βράχια. Κοιτάζω το στερέωμα, σπάνια βλέπεις τόσα αστέρια. Η φωτορύπανση των πόλεων έχει στερήσει από τα μάτια μας αυτό το υπέροχο θέαμα, που σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, ο Γαλαξίας σχηματίστηκε από την Ήρα, η οποία έχυσε γάλα στον ουρανό, όταν ανακάλυψε πως ο Δίας την ξεγέλασε και τάιζε τον νεαρό Ηρακλή.. Σε κάποια άλλη εκδοχή, ο Ερμής έβαλε στα κρυφά τον Ηρακλή στον Όλυμπο για να τραφεί από τα στήθη της Ήρας που κοιμόταν. Ο Ηρακλής δάγκωσε τη θηλή της Ήρας και το γάλα της εκτινάχθηκε στους ουρανούς σχηματίζοντας τον Γαλαξία.

Τις σκέψεις διακόπτει η φωνή του Γιώργου που μας καλεί από τον ασύρματο, να τον πάρουμε από τα βράχια. Κοιτάζω το ρολόι, είναι περασμένες δύο, κινούμαστε αργά και προσεκτικά, το σκοτάδι είναι πυκνό, η στεριά δεν φαίνεται, μονάχα ο δυνατός προβολέας κόβει τη νύχτα και ανοίγει δρόμο ανάμεσα στα βράχια. Μια λεπτή φιγούρα διακρίνεται πάνω σε ένα βράχο και μας υποδεικνύει το σημείο που πρέπει να προσεγγίσουμε.

Λίγα λεπτά αργότερα δύο μαύρες σιλουέτες τρέχουν ξυστά δίπλα στην ακτογραμμή της Γυάρου αφήνοντας αφρισμένα ίχνη ξωπίσω τους. Τα δύο φουσκωτά (Γιούρα του WWF και Κίναρος της ΕΟΕ) επιστρέφουν προς τον κόλπο των φυλακών όπου είναι η βάση της ομάδας.

Μια μεγάλη μέρα τελειώνει λίγες ώρες πριν ξεκινήσει η επόμενη. Ασφαλίζουμε τα φουσκωτά στο μικρό προβλήτα και γρήγορα χωνόμαστε στους υπνόσακους αναζητώντας λίγη σωματική ξεκούραση.

«Οι δυο μέρες κάτω από τα αστέρια» αποτελούν την πρώτη κοινή αποστολή της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας και του WWF Ελλάς. Η αποστολή κράτησε τρεις ημέρες και κατά τη διάρκεια των δύο βραδιών γίνονταν νυχτερινές παρατηρήσεις από το σούρουπο έως το ξημέρωμα, ενώ κατά τη διάρκεια της μέρας οι ερευνητές εντόπιζαν φωλιές μύχων πάνω στις απόκρημνες πλαγιές της Γυάρου. Με την κοινή αυτή προσπάθεια, εγκαινιάζεται μια νέα συνεργασία με επίκεντρο τη Γυάρο που θα συνεχιστεί τα επόμενα χρόνια, αφού όπως φαίνεται το συγκεκριμένο νησί θα συνεχίσει να μας εκπλήσσει με τους σπάνιους κατοίκους του. Κατά τη διάρκεια της αποστολής εντοπίστηκαν και καταγράφηκαν σημαντικά στοιχεία σε σχέση με τα θαλασσοπούλια.

kalikatsou1

Ζευγάρι καλικατσού (Phalacrocorax aristotelis) πετάει κοντά στην ακτογραμμή της Γυάρου – Χ.Παπαδάς / WWF Ελλάς

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Σπιζαετός (Hieraetus fasciatus) σκαρφαλωμένος σε απόκρυμνα βράχια της Γυάρου – Χ.Παπαδάς / WWF Ελλάς

Στην αποστολή συμμετείχαν εκ μέρους της Ε.Ο.Ε.  οι : Δανάη Πορτόλου, Άγγελος Ευαγγελίδης, Κώστας Παπακωνσταντίνου (καπετάνιος).
Εκ μέρους του WWF Ελλάς έλαβαν μέρος οι: δρ. Γ. Κατσαδωράκης , Ελίνα Σαμαρά, Χρήστος Παπαδάς

ΚΥΚΛΑΔΕΣ Life: ένα πρόγραμμα για την προστασία της φύσης και την ευημερία του ανθρώπου

Yiaros

10% των θαλασσών του πλανήτη θα έπρεπε να προστατεύεται, τη στιγμή που στη Μεσόγειο προστατεύεται μόλις το 1% της επιφάνειάς της. 10% του παγκόσμιου πληθυσμού της Μεσογειακής φώκιας, Monachus monachus, ενός είδους συμβόλου για τον πλανήτη μας ζει και αναπαράγεται γύρω από τη Γυάρο. Δύο ποσοστά είναι αρκετά για να πείσουν και τον πλέον δύσπιστο ότι είναι απαραίτητη η δημιουργία μιας Θαλάσσιας Προστατευόμενης Περιοχής (ΘΠΠ) στις ευρύτερες Βόρειες Κυκλάδες, με επίκεντρο τη Γυάρο. Μιας ΘΠΠ που θα σέβεται και θα απαντά όμως με συνολικό τρόπο και στις ανάγκες της τοπικής κοινωνίας, αφού αυτή θα είναι άλλωστε ένας από τους βασικούς «παίκτες» στη δημιουργία και διαχείρισή της.

Το νέο πρόγραμμα Κυκλάδες Life φέρνει έναν φρέσκο αέρα όχι μόνο στις ελληνικές θάλασσες αλλά και σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. Έννοιες όπως η οικοσυστημική προσέγγιση και η συνδιαχείριση εισάγονται ίσως για πρώτη φορά στην ελληνική πραγματικότητα και για να είμαστε ειλικρινείς φιλοδοξούμε να αποτελέσουν πυλώνες για τη δημιουργία μιας ΘΠΠ που θα αποτελέσει πρότυπο σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. Πώς; Για να απαντήσουμε, οφείλουμε να πάρουμε τα πράγματα από την αρχή…

Ποιο είναι το όραμά μας;

Το όραμα όλων μας, καθώς στην πρωτοβουλία αυτή συμμετέχουν πολλοί και ποικίλοι φορείς, είναι να στηθεί και να λειτουργήσει αποτελεσματικά μια νέα πρότυπη προστατευόμενη περιοχή στις ευρύτερες Βόρειες Κυκλάδες με επίκεντρο τη θαλάσσια ζώνη γύρω από τη Γυάρο. Ο απώτερος στόχος είναι να δημιουργήσουμε ένα μοντέλο βιώσιμης ΘΠΠ που θα προστατεύει το θαλάσσιο περιβάλλον, ενώ παράλληλα θα στηρίζει το μέλλον των τοπικών κοινωνιών. Αυτό το επιτυχημένο μοντέλο θα πρέπει να προωθήσουμε και να χρησιμοποιήσουμε και σε άλλες περιοχές σε ολόκληρη τη Μεσόγειο.

Gyaros-2

Ποιες είναι οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε;

Η σημαντική καινοτομιά και διαφοροποίηση από άλλες αντίστοιχες προσπάθειες, είναι ότι από το πρώτο στάδιο αυτής της προσπάθειας θα εμπλακούν ενεργά όλοι όσοι επηρεάζουν ή επηρεάζονται από την περιοχή, όπως κεντρικές και τοπικές αρχές, ΟΤΑ, ψαράδες, τουριστικός τομέας, πανεπιστήμια, ΜΚΟ και πολλοί άλλοι. Επιπλέον, πρόκληση αποτελεί και το γεγονός ότι κατά τον σχεδιασμό αυτής της ΘΠΠ, θα βασιστούμε στις αρχές της θαλάσιας χωροταξίας και σε νέες πιο ολοκληρωμένες προσεγγίσεις, όπως την οικοσυστημική διαχείριση και τη συνδιαχείριση από τους χρήστες της περιοχής, που για πρωτη φορά θα εφαρμοστούν στην Ελλάδα και τη Μεσόγειο. Σε μια χώρα που ο δημιουργικός διάλογος, η αμοιβαία εμπιστοσύνη και η ανοικτή και αποτελεσματική συνεργασία δεν είναι μέρος της καθημερινής κουλτούρας μας, μια τέτοια προσέγγιση είναι αναμενόμενο ότι θα αντιμετωπίσει δυσκολίες. Αν και είμαστε ρεαλιστές, παραμένουμε αισιόδοξοι και αποφασισμένοι να ξεπεράσουμε τα εμπόδια και να δώσουμε λύσεις. Όπως η οργάνωση πρωτοστάτησε πριν από δύο δεκατίες στη δημιουργία της πρώτης ΘΠΠ στην Ελλάδα στη Ζάκυνθο, έτσι και σήμερα μπορούμε και πρέπει να πάμε ένα βήμα μπροστά.

Τι μπορούμε να πετύχουμε;

Θεωρώ ότι μέσω του προγράμματος ΚΥΚΛΑΔΕΣ Life μπορεί να επιτευχθεί τόσο ο κεντρικός μας στόχος όσο και μια σειρά από επιμέρους σημαντικά επιτεύγματα. Πέρα από την άμεση προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, θα δημιουργηθούν εξειδικευμένες υποδομές, θα προωθηθούν νέες εναλλακτικές δραστηριότητες, όπως ο καταδυτικός τουρισμός, και κυρίως θα δημιουργηθεί ένα πρότυπο σύστημα αποτελεσματικής επιτήρησης της ευρύτερης θαλάσσιας περιοχής. Η εμπειρία από την εμπλοκή μου στο Θαλάσσιο Πάρκο των Βόρειων Σποράδων, έδειξε ότι με μεθοδική δουλειά, υπομονή, και επιμονή η προστασία και διαχείριση μιας ΘΠΠ μπορεί να γίνει κτήμα των τοπικών κοινωνιών και να συμβάλει θετικά και καθοριστικά στη διαμόρφωση του μέλλοντος τους.

Γιατί είναι σημαντική στις σημερινές συνθήκες η δουλειά αυτή;

Σήμερα, ιδιαίτερα εν μέσω της δύσκολης συγκυρίας που βιώνει η χώρα, η πρωτοβουλία αυτή είναι πιο επίκαιρη και αναγκαία από ποτέ. Ενδεικτικό είναι ότι το πρόγραμμα αυτό έρχεται να ανταποκριθεί σε ένα αίτημα μιας σημαντικής μερίδας επαγγεματιών ψαράδων των Κυκλάδων που εδώ και κάποια χρόνια, αναγνωρίζοντας το πρόβλημα των θαλασσών μας, απαιτούν τη λήψη μέτρων για την προστασία των ιχθυοαποθεμάτων στην περιοχή. Πιο σημαντικό όμως είναι το γεγονός ότι προτάσσει  μια διαφορετική προσέγγιση στη συνδιαχείριση των νησιών μας, διαμορφώνοντας και εφαρμόζοντας λύσεις που θα συγγεράσουν την προστασία του μοναδικού θαλάσσιου πλούτου μας με τη βιωσιμότητα των νησιωτικών κοινωνιών.

Δρ. Σπύρος Κοτομάτας, συντονιστής του προγράμματος ΚΥΚΛΑΔΕΣ Life

—————————————————

Το πρόγραμμα Κυκλάδες Life το συντονίζει το WWF Ελλάς και υλοποιείται σε συνεργασία με το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, την Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αιγαίου, την Αναπτυξιακή Εταιρεία Κυκλάδων, το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, τη MOm/Εταιρεία Μελέτης και Προστασίας της Μεσογειακης Φώκιας και το Ινστιτούτο Tethys.

Το πρόγραμμα ΚYKLAΔΕΣ LIFE «Ολοκληρωμένη προστασία της Μεσογειακής φώκιας  στις Βόρειες Κυκλάδες» (NAT/GR/000688) υποστηρίζεται και συγχρηματοδοτείται από τη χρηματοδοτική γραμμή LIFE Nature της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και από το Ίδρυμα Prince Albert II του Μονακό.

Μια όμορφη παραλία, διάσημοι «τηλεαστέρες» και ένας άσημος σημαντικός υγρότοπος…

WWF Ελλάς/Ν. Γεωργιάδης

Τα τελευταία δύο καλοκαίρια μία ήταν η «βασίλισσα» των παραλιών… Πολυδιαφημισμένη και μόνιμο θέμα στη μεσημεριανή ζώνη κοινωνικού σχολιασμού των καναλιών και όχι μόνο… Δεν ήταν η Ψαρού στη Μύκονο, ούτε το Πόρτο Κατσίκι στη Λευκάδα, αλλά η παραλία της Άχλας στην Άνδρο.

Μια υπέροχη παραλία με χονδρόκοκκη άμμο και  απαλλαγμένη από ξαπλώστρες, ομπρέλες και πολύβουα beach-bars. Μια παραλία που (επί του παρόντος τουλάχιστον) είναι δυσπρόσιτη από ξηρά και θάλασσα. Γιατί όμως η παραλία αυτή μετετράπη, εν μία νυκτί, στον απόλυτο ταξιδιωτικό προορισμό των Κυκλάδων χωρίς να πληροί τις βασικές προϋποθέσεις «ανέσεων» που ψάχνει ο νεοέλληνας; Δεν χρειάζονται ερωτηματολόγια για να ερευνήσει κανείς την κοινή γνώμη σε αυτό το ερώτημα… Μα φυσικά λόγω των τυχαίων συνευρέσεων διαφόρων τηλεαστέρων στη συγκεκριμένη παραλία και βέβαια λόγω του «Τσίλι», του «Πεπερόνι», του «Μπούκοβου» και όλων των άλλων δαιμόνιων «καυτερών δημοσιογράφων» που έσπευσαν να απαθανατίσουν το νέο ειδύλλιο της «γλυκιάς τηλεοπτικής καφετζούς» Ελένης Μενεγάκη με τον Μαθιό.

WWF Ελλάς/Ν. Γεωργιάδης

Όμως η αλήθεια είναι άλλη! Η παραλία αυτή έγινε διάσημη λόγω του μοναδικού υγρότοπου που βρίσκεται στο νοτιοανατολικό της άκρο. Το ρέμα και η εκβολή Άχλα (AND002) είναι οι κύριοι υπαίτιοι για τη δημιουργία και τη συντήρηση αυτής της παραλίας. Ο μοναδικός αυτός υγρότοπος, σε συνεργασία με τη θάλασσα (τον άλλο ακούραστο εργάτη), δημιούργησαν τα πάντα στο απομονωμένο αυτό Κυκλαδίτικο σημείο. Το ρέμα έφερε την πρώτη ύλη που άλεσε μαζί με τη θάλασσα για να δημιουργήσουν, με το πέρασμα των χρόνων, αυτή την υπέροχη αμμουδιά, αλλά και τις θίνες. Ο υγρότοπος έδωσε γη και ύδωρ στο μοναδικό, για τα Κυκλαδίτικα δεδομένα, πλατανόδασος που απλώνεται από την παραλία έως κι αρκετά χιλιόμετρα μέσα στην ενδοχώρα. Αυτός ευθύνεται, για την ύπαρξη των εκατοντάδων φυτών και ζώων που διαβιούν πάνω και γύρω από την παραλία και τέλος, αυτός ευθύνεται για τη μοναδική ομορφιά και ποικιλότητα του συγκεκριμένου τόπου.

WWF Ελλάς/Ν. Γεωργιάδης

Χωρίς τον υγρότοπο της Άχλας λοιπόν δεν θα υπήρχε αυτή η παραλία και χωρίς αυτήν την παραλία δεν θα υπήρχαν οι τηλεαστέρες και τα διάσημα ειδύλλια, ούτε ο Πίκος Απίκος να τα καταγράψει. Η απάντηση στο ερώτημα που τέθηκε παραπάνω δεν επιδέχεται ερμηνείες του στιλ: «η κότα έκανε το αυγό ή το αυγό την κότα». Η απάντηση στο ερώτημα είναι ξεκάθαρη και μία: αυτός ο μοναδικής ομορφιάς και σπάνιος τύπος υγροτόπου για τα Κυκλαδίτικα δεδομένα, ευθύνεται για τα πάντα.

Απομένει τώρα σε εμάς να το καταλάβουμε και να τον προστατέψουμε από κάθε ανθρωπογενή ενέργεια που θα τον απειλήσει στο εγγύς μέλλον λόγω της απότομης δημοσιότητας που έλαβε…

Σε ιδιωτικό κήπο μετέτρεψαν το έλος Παπά της Ίου…!

Με ποιον τρόπο, μέσα στο θέατρο του ελληνικού παραλόγου, ένας νησιωτικός υγρότοπος μεγάλης οικολογικής αξίας και μια πανέμορφη παραλία μετατρέπονται σε ιδιωτικό κήπο…; Δεν μπορούμε παρά να αισθανόμαστε θλίψη, οργή και αγανάκτηση για την καταστροφή του έλους Παπά στην Ίο.

Όταν απογράψαμε το έλος Παπά, το καλοκαίρι του 2004, το είχαμε κατατάξει ανάμεσα στους καλύτερα διατηρημένους υγρότοπους του Αιγαίου και τον παρουσιάζαμε σε συνέδρια και ομιλίες ως παράδειγμα μικρού νησιωτικού υγρότοπου με πολύ μεγάλο βαθμό φυσικότητας. Τίποτα όμως δεν μπορούσε να μας προϊδεάσει για τη συνέχεια…

Το έλος Παπά τον Αύγουστο του 2004 - WWF Ελλάς/Νίκος Γεωργιάδης

Οι πρώτες καταγγελίες για την υποβάθμιση του έλους έγιναν το 2007 και οδήγησαν στην επιβολή προστίμων από τον Νομάρχη Κυκλάδων. Το 2008, στέλεχος της οργάνωσης διαπίστωσε διανοίξεις δόμων, διευθέτηση της κοίτης του ρύακα, επιχωματώσεις, εκσκαφές και δενδροφυτεύσεις με ξενικά είδη. Αμέσως ξεκίνησε ένας μαραθώνιος καταγγελιών. Ανταλλάχθηκαν σχεδόν 40 επιστολές με τις αρμόδιες υπηρεσίες (Νομαρχία Κυκλάδων, Κτηματική υπηρεσία, Πολεοδομία Κυκλάδων), οι οποίες αντέδρασαν επιβάλλοντας τα μέγιστα δυνατά πρόστιμα.

Ιούνιος του 2008 - WWF Ελλάς/Νίκος Γεωργιάδης

Παρά τις αποφάσεις, τις εντολές και τα πρόστιμα οι εργασίες συνεχίστηκαν ως να μην συμβαίνει τίποτα και σήμερα η περιοχή είναι πλήρως αλλοιωμένη. Το έλος Παπά και η πανέμορφη μικρή παραλία έγιναν ιδιωτικός κήπος!

Αύγουστος 2010 - WWF Ελλάς/Ε. Κερν

Αύγουστος 2010 - WWF Ελλάς/Ε. Κερν

Δυστυχώς, παρά την τόση ενέργεια που έχει δαπανηθεί, ένας ακόμα νησιωτικός υγρότοπος καταστράφηκε. Ποιος ωφελείται; Ποιοι χάνουν;

Συνοπτικά το ιστορικό της υπόθεσης όπως προκύπτει από την πιο σημαντική αλληλογραφία, είναι το εξής:

25/10/2007 – Ο Νομάρχης Κυκλάδων επιβάλει πρόστιμο 60.000 στην εταιρία SALIVAN LIMITED για παράνομη διάνοιξη δρόμου στην περιοχή και διατάσει την άμεση αποκατάσταση της υποβάθμισης.
01/08/2008
– Ενημέρωση από την Κτηματική υπηρεσία ότι έχει καθοριστεί παλιός αιγιαλός και το έλος είναι δημόσια περιουσία
04/07/2008
– Νέα αυτοψία από τη Πολεοδομία Κυκλάδων όπου διαπιστώνονται αυθαίρετες κατασκευές και προτείνεται από τον υπάλληλο πρόστιμο ανέγερσης 63.800,9€ και ετήσιο πρόστιμο διατήρησης 31.900,45€.
28/08/2008
– Απόφαση του Νομάρχη Κυκλάδων για επιβολή προστίμου 40.000€, διακοπή εργασιών και αποκατάσταση των παραβάσεων.
13/02/2009
– Επιστολή της Κτηματικής υπηρεσίας προς τον ιδιοκτήτη κ. Μιχαλόπουλο Άγγελο για απομάκρυνση φυτεύσεων εντός του παλαιού αιγιαλού.
22/02/2009
– Έκθεση αυτοψίας του υπολιμεναρχείου Ίου που διαπιστώνει την μερική αποκατάσταση τμήματος του υγρότοπου (Σ.Σ. περίεργη πράγματι αυτοψία, διότι άλλα διαπιστώσαμε εμείς!)
13/05/2009
– Το τμήμα Περιβάλλοντος της Νομαρχίας Κυκλάδων διαπιστώνει χρήση εκτενούς συστήματος άρδευσης από επιφανειακά νερά ή από γεώτρηση με παράλληλη αποστράγγιση του υγρότοπου.
30/12/2009
– Η Δ/νση Πολεοδομίας και Περιβάλλοντος Κυκλάδων εισηγείται την επιβολή προστίμων 150.000 ευρώ, την άμεση διακοπή εργασιών και την άμεση αποκατάσταση της περιοχής του έλους Παπά.
18/03/2010
– Επιστολή της Ειδικής Υπηρεσίας Επιθεωρητών Περιβάλλοντος του ΥΠΕΚΑ, ζητά από τις αρμόδιες υπηρεσίες νέες αυτοψίες, αποκατάσταση υγροτόπου, και αστυνόμευση περιοχής.