Εκεί που οι λέξεις χάνουν το νόημα τους…

Η φθινοπωρινή παλέτα - Ι. Κάντας/WWF Ελλάς

Η φθινοπωρινή παλέτα – Ι. Κάντας/WWF Ελλάς

Στη γη των αρπακτικών, οι λέξεις αρχίζουν να στερούνται της αξίας και του νοήματός τους… Εκεί που σμίγει το πράσινο με όλα τα χρώματα της φθινοπωρινής παλέτας, ο φωτογραφικός φακός αποδεικνύεται «τυφλός» και τα μέσα καταγραφής ανίσχυρα.

Πώς να συμπυκνώσεις σε λόγο και εικόνα την τελειομανία της φύσης, την αρχοντιά των ανοιγμένων φτερούγων των αρπακτικών πουλιών, τους ήχους των λιγοστών δυστυχώς κοπαδιών της περιοχής, τη μυστικοπάθεια της ομίχλης, την παγερή εσωστρέφεια της πρωινής πάχνης; Με τι είδους μέσα μπορεί ο άνθρωπος να καταγράψει το μεγαλείο; Πώς να μιλήσει κανείς για το δάσος της Δαδιάς; Πώς να γράψεις για αυτό, αν όχι με ένα κείμενο που είναι καταδικασμένο να αυτοκαταργηθεί;

Ένα αρπακτικό ανοίγει τα φτερά του - I. Κάντας/WWF Ελλάς

Ένα αρπακτικό ανοίγει τα φτερά του – I. Κάντας/WWF Ελλάς

Στο ταξίδι σε αυτή τη μοναδική γωνιά της Ελλάδας, στον Έβρο, όποια μέσα κι αν κουβαλήσεις στο σακίδιο σου, τα μόνα εργαλεία που θα σου μείνουν εν τέλει είναι οι αισθήσεις σου. Μονάχα αυτές, και μονάχα αν δεν τις έχεις απενεργοποιήσει ως περιττές στην άχρωμη αστική καθημερινότητά σου, είναι ικανές να σου προσφέρουν μια δόση του άπιαστου που ξεδιπλώνεται μπροστά σου. Η αφή των κορμών του πεύκου, της οξιάς και της βελανιδιάς. Η ακοή του καλέσματος των μπούφων και του φτερουγίσματος από μαυρόγυπες, όρνια, τσίφτες, βασιλαετούς και θαλασσαετούς. Η οσμή του βρεγμένου φθινοπωρινού χώματος και η γεύση της ομίχλης. Η όραση που πασχίζει να συλλάβει τα χρώματα, την κίνηση των φύλλων, τη σαλαμάνδρα που διασχίζει τον δασικό δρόμο. Μονάχα αυτά είναι τα εργαλεία σου και απαιτούν περίτεχνη χρήση και καλό ακόνισμα.

Πώς να μιλήσει κανείς για το μεγαλείο; - Ι. Κάντας/WWF Ελλάς

Πώς να μιλήσει κανείς για το μεγαλείο; – Ι. Κάντας/WWF Ελλάς

Πώς να μην αγαπήσεις αυτήν τη φύση; Πώς να μην ταχθείς άνευ όρων στον αγώνα για την προστασία της; Πώς να μην αντιληφθείς την ιερότητά της, ακόμη και σε εποχές που όλες οι αξίες είναι αντικείμενο διαπραγμάτευσης, συνδιαλλαγής και οικονομικών μεγεθών; Πώς να μην υπερασπιστείς ένα από τα τελευταία οχυρά σου; Πώς να μην βρίσκεσαι εκεί για 20 χρόνια και να είσαι αποφασισμένος να παραμείνεις για άλλα τόσα;

Η προσθαλάσσωση ενός Μαυρόγυπα

Όταν πίνεις τον καφέ σου στο μπαλκόνι, μπορεί να δεις πολλά πράγματα… Κίνηση στον δρόμο, όποια θέα σου ‘χει λάχει, ανθρώπους στη βόλτα τους ή στη βιασύνη τους για τις δουλειές… Το τελευταίο πράγμα όμως που περιμένεις, είναι να γίνεις μάρτυρας της προσθαλάσσωσης ενός μαυρόγυπα…

Η επιχείρηση διάσωσης σε εξέλιξη… – Φωτ. Χρήστος Δραγόζης

Κι όμως, αργά το απόγευμα του προηγούμενου Σαββάτου, ο Γιάννης Φακριάδης, περιβαλλοντολόγος από τον Φορέα Διαχείρισης του Δέλτα του Έβρου, στεκόταν στο μπαλκόνι του στην Αλεξανδρούπολη, όταν είδε τη χαμηλή πτήση ενός μαυρόγυπα, ο οποίος κατευθυνόταν προς τη θάλασσα. Η αντίδρασή του άμεση. Βρέθηκε στο λιμάνι σε χρόνο ρεκόρ και με τη βοήθεια του Νέστορα, ερασιτέχνη ψαρά, ανέβηκαν στη βάρκα και έσωσαν τον νεαρό μαυρόγυπα, ο οποίος παρά τον λανθασμένο «διάδρομο προσγείωσης» που είχε επιλέξει, σώθηκε και δεν πνίγηκε.

 

Ο νεαρός μαυγρόγυπας “αντέχει” εντός θάλασσας στο λιμάνι της Αλεξανδρούπολης – Φωτ. Χρήστος Δραγόζης

Την ώρα που κος Φακριάδης έβλεπε τον μαυρόγυπα σε καθοδική πορεία προς τη θάλασσα, μας ενημέρωσε άμεσα, ταυτόχρονα σχεδόν με την έναρξη της επιχείρησης διάσωσης. Η έκπληξή μας ήταν τεράστια! Έχουν σημειωθεί διάφορα περιστατικά με νεαρά όρνια στην Ελλάδα που έχουν προσεγγίσει, κατά τα πρώτα τους φτερουγίσματα μακριά από τη φωλιά τους, πυκνοκατοικημένες περιοχές, ταράτσες σπιτιών κλπ… Ποτέ όμως δεν είχαν σημειωθεί αντίστοιχα περιστατικά για μαυρόγυπα και έτσι δεν φανταζόμασταν ότι θα υπήρχε κάποιος θα κατέληγε στην Αλεξανδρούπολη και μάλιστα στη θάλασσα.

Είναι η πρώτη φορά που βιώνουμε προσθαλάσσωση μαυρόγυπα στην περιοχή… – Φωτ. Χρήστος Δραγόζης

Όπως είναι φυσικό, κινηθήκαμε αστραπιαία… Κατεβήκαμε γρήγορα από τη Δαδιά στην Αλεξανδρούπολη για να συλλέξουμε και να περιθάλψουμε το πουλί, σύμφωνα με τις οδηγίες του κέντρου περίθαλψης ΑΝΙΜΑ. Τον μεταφέραμε στη Δαδιά, τον φροντίσαμε και αφού διαπιστώσαμε ότι ήταν καλά, τον απελευθερώσαμε στον ειδικό χώρο τροφοδοσίας γυπών μετά από 2 ημέρες

Κι όμως, η περιπέτειά του δεν είχε τελειώσει… Το πιο όμορφο επιμύθιο, το κρατούσε σαν έκπληξη η οικογένεια του Νέστορα, του ερασιτέχνη ψαρά, χωρίς τον οποίο ο νεαρός μαυρόγυπας ίσως να είχε διαφορετικό τέλος. Προθυμοποιήθηκε όχι μόνο να περισυλλέξει το πουλί από τη θάλασσα, αλλά και να «υιοθετήσει» το πουλί δίνοντας και το όνομα του γιού του «Ευθύμη».

Με τέτοιους φίλους και πνευματικούς γονείς, ο Ευθύμης θα έχει σίγουρα καλύτερη τύχη. Καλά ταξίδια λοιπόν Ευθύμη… και μακριά από τις θάλασσες!

ΥΓ: Ευχαριστούμε πολύ τον λιμενικό υπάλληλο Δραγόζη Χρήστο που μας παραχώρησε τις φωτογραφίες.

«Ο ασπροπάρης (ευτυχώς!) άργησε μια μέρα»

Ευτυχώς που ο ασπροπάρης είναι μεταναστευτικό πουλί (έρχεται από την Αφρική τέλη Μαρτίου) και έτσι ένα από τα ελάχιστα ζευγάρια της Θράκης και της Ελλάδας γλίτωσαν από βέβαια δηλητηρίαση.

Πριν δυο εβδομάδες ενημερωθήκαμε από κάτοικο της περιοχής μελέτης στη κοιλάδα Φιλιούρι, ότι το χειμώνα είχαν χρησιμοποιηθεί δηλητηριασμένα δολώματα πολύ κοντά στη φωλιά ενός ασπροπάρη για την πιθανή εξόντωση λύκου. Τα δολώματα έκαναν καλά τη δουλειά τους και άφησαν πίσω τους νεκρά  σε κοντινή απόσταση τέσσερα σκυλιά, δύο λύκους και δύο γύπες.

Εμείς με επιτόπια έρευνα βρήκαμε στο σημείο ένα όρνιο που είχε πεθάνει πολλούς μήνες πριν, καθώς τα μόνα που είχαν απομείνει από αυτό ήταν τα φτερά και τα κόκαλά του. Η θέση του νεκρού ζώου ήταν μόλις 1500 μέτρα από τη φωλιά του ασπροπάρη που κατέφθασε στις αρχές του Απρίλη και έως και σήμερα φωλιάζει επιτυχώς μαζί με το μικρό του.

μόνον τα φτερά του όρνιου απέμειναν στη στάση που πέθανε

Στάθηκε τυχερός λοιπόν ο συγκεκριμένος ασπροπάρης που τα δηλητηριασμένα δολώματα τοποθετήθηκαν στην επικράτειά του αρκετό καιρό πριν αυτός επιστρέψει στην περιοχή…

Ωστόσο, δεν είναι τόσο τυχεροί όλοι οι ασπροπάρηδες, διότι τα δηλητηριασμένα δολώματα είναι μια πρακτική που συναντάμε καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου. Ανάλογα με το στόχο τους, χρησιμοποιούνται από διαφορετικές κοινωνικές ομάδες, όπως κτηνοτρόφοι, κυνηγοί και αγρότες για την εξόντωση λύκων, αρκούδων, αλεπούδων, ασβών και σκυλιών σε διάφορες εποχές του έτους.

Η χρήση δολωμάτων για την εξόντωση θηρευτών ή «ζημιογόνων» ζώων είναι παράνομη, όμως χρόνιες βασικές ελλείψεις στη πρόληψη, φύλαξη και πάταξη του φαινομένου οδηγούν σπάνια και προστατευόμενα είδη σε εξαφάνιση.

Για το περιστατικό που αναφέρουμε δεν είχε σχηματιστεί ποτέ καταγγελία στις αρμόδιες υπηρεσίες όταν συνέβη και έτσι παρέμεινε «αφακέλωτο» με μόνες μαρτυρίες ένα νεκρό όρνιο και την αναφορά ενός ντόπιου κατοίκου.

Δυστυχώς αυτή είναι και η κατάληξη των περισσοτέρων περιστατικών δολωμάτων με αποτέλεσμα αφενός να μη πραγματοποιούνται νόμιμες διαδικασίες περισυλλογής νεκρών ζώων και τοξικολογικές αναλύσεις και αφετέρου ο αριθμός των άγριων ζώων και πουλιών που χάνονται κάθε φορά να παραμένει ακαθόριστος, αν όχι άγνωστος.

Δείτε περισσότερα για τις δράσεις προστασίας του σπάνιου ασπροπάρη στο http://lifeneophron.eu/en/index.html και για άλλα περιστατικά δηλητηρίασης ασπροπάρη στην Ελλάδα και στην Βουλγαρία φέτος http://lifeneophron.eu/en/news-view/9.html

Η ασυνήθιστη περιπέτεια ενός μαυρόγυπα

Ήταν πρωί, 7 και μισή, μέσα Απριλίου, και ο εθελοντής μας Jorge Garcia μόλις ξεκινούσε την καταγραφή των γυπών στο παρατηρητήριο της ταΐστρας κοντά στη Δαδιά, όπου είχε τοποθετηθεί τροφή την προηγούμενη ημέρα. Πρόκειται για δουλειά «ρουτίνας», που επαναλαμβάνεται κάθε εβδομάδα. Κάποιες φορές κρύβει και εκπλήξεις, παρατηρήσεις δακτυλιωμένων Όρνιων από μακρινές χώρες όπως Σερβία και Κροατία, ή μεγάλους αριθμούς θαλασσαετών και τσίφτηδων ή θεαματικούς τσακωμούς μεταξύ των γυπών. Μπορεί να πετύχουμε και καμιά αλεπού που σκάβει κάτω από τη περίφραξη και προσπαθεί να αποσπάσει φαγητό από τους γύπες και άλλα πολλά.

Όμως αυτή τη φορά είδαμε κάτι που δεν το είχαμε παρατηρήσει όλα αυτά τα χρόνια καταγραφών στην ταΐστρα. Ένας μαυρόγυπας ήταν ξαπλωμένος ανάσκελα, λίγο παράμερα από όπου συνήθως βρίσκονται οι γύπες μέσα στη ταΐστρα και ένας άλλος μαυρόγυπας τον πλησίασε κι άρχισε να τσιμπάει το πουλί στην άκρη της φτερούγας του. Ο ξαπλωμένος γύπας φαινόταν ανήμπορος να αντισταθεί, κουνούσε μόνον το κεφάλι του.

Ο εθελοντής μάς ειδοποίησε αμέσως και σπεύσαμε να σώσουμε το πουλί από το ράμφος του ομοίου του. Ο μαυρόγυπας ήταν πολύ αδύναμος όταν τον μαζέψαμε. Δεν αντιδρούσε, μόνο κουνούσε λίγο το κεφάλι του. Η φρέσκια πληγή στη φτερούγα του αιμορραγούσε. Τον πήγαμε άμεσα στο αγροτικό κτηνιατρείο Σουφλίου όπου του προσφέρθηκαν οι πρώτες βοήθειες από τον αγροτικό κτηνίατρο Σουφλίου Βασίλη Δελησταμάτη, χάρη στην άμεση επέμβαση του οποίου κερδίσαμε πολύτιμο χρόνο για τη ζωή του πουλιού μέχρι να μεταφερθεί αυθημερόν αεροπορικώς στο κέντρο περίθαλψης μετά από συνεννόηση με την ΑΝΙΜΑ και την ευγενική συνδρομή της AEGEAN.

Image

Τώρα το πουλί είναι γερό και η πληγή του επουλώνεται στην ΑΝΙΜΑ. Πώς όμως συνέβη αυτό; Η εξήγηση που δόθηκε από το κέντρο περίθαλψης ήταν ότι το πουλί πιθανά κτύπησε σε ηλεκτρικά σύρματα, νεκρώθηκε το άκρο της φτερούγας του και καθώς περπατούσε έχασε την ισορροπία του σε πιθανή μάχη με άλλο γύπα, έπεσε ανάσκελα και δεν μπόρεσε να σηκωθεί όντας αδύναμο και με μια φτερούγα μη λειτουργική. Έτσι δόθηκε η ευκαιρία στον άλλο γύπα να εκδηλώσει αυτή την κανιβαλιστική συμπεριφορά που αποτελεί παρατήρηση-πρωτιά για την περιοχή μας, αλλά εντάσσεται και στις ελάχιστες αντίστοιχες παρατηρήσεις που έχουν έως τώρα αναφερθεί διεθνώς*.

Ενώ μια τέτοια συμπεριφορά δεν είναι καταγεγραμμένη ως συνήθης, δεν φαίνεται να είναι και εντελώς παράξενη για ένα πτωματοφάγο πουλί που ανήκει στην οικογένεια των αρπακτικών πουλιών. Αντίστοιχη συμπεριφορά έχει καταγραφεί και σε χρυσαετούς, γερακαετούς και κιρκινέζια στην Ισπανία και την Αμερική.

 

* Βλ. περισσότερα εδώ.

Ένα όρνιο πίσω στους αιθέρες κι ένα καθηλωμένο στο έδαφος

Ο Νοέμβριος επεφύλασσε τελείως διαφορετική μοίρα σε δύο όρνια… Και για τα δύο λάβαμε πληροφορίες ότι βρίσκονταν τραυματισμένα στο έδαφος και δεν μπορούσαν να πετάξουν… Το ένα ήταν κοντά στο χωριό Σιδηροχώρι ενώ το δεύτερο εντοπίστηκε σε ρεματιά κοντά σε ανεμογεννήτριες. Η μοίρα του πρώτου ήταν η επιστροφή του στους αιθέρες, ενώ το δεύτερο θα μείνει για πάντα καθηλωμένο στο έδαφος… Δύο παράλληλες ιστορίες αλλά μόνο ένα happy end.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή κι ας ξεκινήσουμε με τα καλά νέα:

Ένα όρνιο πίσω στους αιθέρες!

Στις αρχές του προηγούμενου μήνα, ταυτόχρονα με την εύρεση ενός μαυρόγυπα, είχαμε βρει και ένα νεαρό όρνιο. Το συγκεκριμένο πουλί το παραλάβαμε μετά από ειδοποίηση ευαισθητοποιημένου κατοίκου στο χωριό Σιδηροχώρι Έβρου. Φαινόταν να έχει πρόβλημα στις φτερούγες του και δεν μπορούσε να πετάξει.

Κατόπιν συνεννοήσεως  με την ΑΝΙΜΑ (Σύλλογος Προστασίας και Περίθαλψης Άγριας Ζωής) και με την ευγενική  υποστήριξη της AEGEAN Airlines το όρνιο στάλθηκε αεροπορικώς στην Αθήνα. Εκεί διαγνώστηκαν κάποιες μυϊκές θλάσεις στην φτερούγα, ίσως από κάποια πρόσκρουση λόγω απειρίας. Μετά από ένα απαραίτητο διάστημα ανάρρωσης και αποκατάστασης αποφασίστηκε η επιστροφή του και επανένταξή του στη φύση.

Η μοναδική λήψη που προλάβαμε... - WWF Ελλάς/Π. Μπαμπάκας

Έτσι λοιπόν, πάλι με τη βοήθεια της AEGEAN Airlines, το όρνιο ταξίδεψε πίσω στον Έβρο. Οι συνεργάτες του WWF Ελλάς μαζί με τον υπάλληλο της διεύθυνσης περιβάλλοντος της νομαρχίας Έβρου προχώρησαν στην απελευθέρωση του πουλιού στο χώρο τροφοδοσίας στη Δαδιά. Προηγήθηκε βέβαια το απαραίτητο «στόλισμα» με δακτυλίδια. Σαν έτοιμο από καιρό να βρεθεί και πάλι στα παλιά του λημέρια, πετάχτηκε σαν αστραπή, μόλις ανοίξαμε το κλουβί, αναζητώντας την ελευθερία που είχε στερηθεί το τελευταίο διάστημα.

Ένα όρνιο καθηλωμένο στο έδαφος…

Στα τέλη Νοεμβρίου πληροφορηθήκαμε για ακόμη ένα όρνιο που είχε εντοπιστεί καθηλωμένο στο έδαφος, κοντά σε ανεμογεννήτρια, σε αιολικό πάρκο στον Νομό Ροδόπης. Παρότι το αρχικό σημείο για το οποίο μας ενημέρωσαν απείχε μόλις 130 μέτρα από μία ανεμογεννήτρια, η εύρεση του ήταν μια ιδιαίτερη δύσκολη υπόθεση… Φαίνεται πως το άτυχο πουλί είχε κυνηγηθεί από τσοπανόσκυλα και αναγκάστηκε να αναζητήσει καταφύγιο σε μια ρεματιά, 800μέτρα μακριά.

Όταν εν τέλει το εντοπίσαμε, κρυβόταν τρομαγμένο κάτω από θάμνους, με εμφανή τα σημάδια της κόπωσης, ενώ η αριστερή του φτερούγα ήταν «ακρωτηριασμένη», λόγω της πρόσκρουσης με την ανεμογεννήτρια. Η άκρη της ουράς τους είχε «φθαρεί» αφού ήταν αναγκασμένο τόσες ημέρες να περπατά μέσα σε δάσος με πυκνούς θάμνους επειδή δεν μπορούσε να πετάξει.

Δυστυχώς, το δεύτερο αυτό όρνιο δεν θα μπορέσει να ξαναβρεθεί στην ελευθερία του ουρανού. Η σύγκρουση με την ανεμογεννήτρια δεν απέβη μοιραία για τη ζωή του αλλά ήταν αρκετή για να το καθηλώσει για πάντα στο έδαφος. Μόνιμα ανάπηρο πλέον, αποστάλθηκε στο Κέντρο Περίθαλψης ΑΝΙΜΑ για περαιτέρω φροντίδα.

Η σπασμένη φτερούγα...

Σε 2 άλλα σημεία του σώματός του η ακτινογραφία που διενήργησε η ΑΝΙΜΑ έδειξε παλιά σκάγια, γεγονός που μας κάνει να σκεφτούμε ότι υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που μπορεί να στοχεύουν πάνω σε τέτοια όμορφα και μεγάλα πουλιά, χωρίς λόγο, καθώς ούτε ζημιές προκαλούν, ούτε θηράματα είναι.

Η ιστορία αυτού του όρνιου καθιστά εμφανές το γεγονός ότι η λειτουργία των ανεμογεννητριών μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στα πουλιά σε περιοχές όπως η Θράκη και οι υπεύθυνοι φορείς οφείλουν να λάβουν μέτρα για την ελαχιστοποίηση αυτών των επιπτώσεων. Είμαστε άλλωστε υποχρεωμένοι να αναζητάμε τους τρόπους, με τους οποίους ιστορίες σαν τις παραπάνω θα έχουν μόνο happy end…

————————————————

Σημ: «Βάσει της διεθνούς βιβλιογραφίας (Barrios & Rondrigues 2007 In “Bırds and wındfarms – Risk assessment and mitigation”, Quercus 2007), το 66,6% των όρνιων που έχουν προσκρούσει σε Α/Γ στην Ισπανία βρίσκονται με σπασμένες φτερούγες.

Ποδήλατο και γύπες ενώνουν δυο χώρες…

Πώς μπορούν να χωρέσουν μέσα σε έναν μπαχτσέ η αγάπη για το ποδήλατο, η προστασία των μεγάλων αρπακτικών και γυπών και δύο χώρες;

Στον μπαχτσέ του Γρηγόρη Αζορίδη, καλού φίλου του WWF και δραστήριου μέλους του Ποδηλατικού Αθλητικού Συλλόγου Ν. Ορεστιάδας «Ρήσος», βρέθηκαν την περασμένη εβδομάδα Τούρκοι ποδηλάτες από τον Αθλητικό Φυσιολατρικό Σύλλογο Αδριανούπολης. Η αγάπη που μοιράζονται οι δύο ομάδες για το ποδήλατο και τη φύση, τους έφερε για ακόμη μια φορά μαζί και μάλιστα στον ίδιο κήπο, όπου ο Γρηγόρης είχε φιλοξενήσει προ ημερών το «νεαρό καρτάλι» που απελευθερώσαμε πρόσφατα.

Ένας μπαχτσές γεμάτος ποδήλατο κ' αγάπη για τη φύση - Γ. Αζορίδης

Από αυτό το συναπάντημα δεν θα μπορούσε να λείπει το WWF, ακόμη κι αν κανείς από εμάς δεν κατάφερε να βρεθεί εκεί. Ο Γρηγόρης ήταν υπεραρκετός, προκειμένου να «διαφημίσει» τις δράσεις μας για την προστασία των μεγάλων αρπακτικών και του μαυρόγυπα στους Τούρκους ποδηλάτες και να θυμίσει για ακόμη μια φορά σε όλους μας την αξία της αυθεντικής αγάπης για τη φύση.

Άλλωστε, τα μεγάλα αρπακτικά και οι γύπες δεν γνωρίζουν σύνορα, όπως δεν γνωρίζει και το ποδήλατο…

ΥΓ: Επ’ ευκαιρία της συγκεκριμένης ανάρτησης θέλουμε να ευχαριστήσουμε μέσα από την καρδιά μας τον κ. Αζορίδη για όλα αυτά τα χρόνια που βρίσκεται δίπλα μας και στηρίζει τις προσπάθειές μας.

Καλές πτήσεις στο νεαρό μας «καρτάλι»!

Τα πρώτα αμήχανα βήματα... - WWF Ελλάς/Agneska Kunda

Ο νεαρός μαυρόγυπας που μας κρατούσε συντροφιά τον τελευταίο μήνα, κατά την «ανάρρωσή» του, περπάτησε αμήχανος για τρία λεπτά. Έμοιαζε να μετρά τις δυνάμεις του, την ώρα που όλοι εμείς αγωνιούσαμε για την πρώτη του πτήση μετά από τόσο καιρό… Κι όμως… Εν ριπή οφθαλμού, πέταξε περήφανα στην ομιχλώδη κοιλάδα με τα πεύκα και ανέβηκε ψηλά στον ουρανό, κάνοντας συνεχόμενους κύκλους.

Άνοιξε τα φτερά του κ' πέταξε περήφανα - WWF Ελλάς/Agneska Kunda

Δεν μπορούσαμε να κρύψουμε την περηφάνια μας, καθώς οι προσπάθειες του τελευταίου μήνα για την ανάκαμψη του νεαρού μαυρόγυπα, είχαν πλέον επιβεβαιωθεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Πλέον πετούσε κάπου στους αιθέρες πάνω από το χώρο τροφοδοσίας των γυπών. Από την 1η Οκτωβρίου, όταν ένας κάτοικος της περιοχής της Ορεστιάδας τον είχε εντοπίσει εξαντλημένο, αδύναμο και με δυσκολία στο περπάτημα και μας κάλεσε να τον περισυλλέξουμε, ο μικρός μας φίλος κατάφερε να ξαναπερπατήσει κανονικά και να κερδίσει το χαμένο του βάρος.

Από τη ζωή του στο κλουβί - WWF Ελλάς/J. Cordon

Τότε, είχαμε ανταποκριθεί άμεσα και τον είχαμε μεταφέρει σε ένα από τα κλουβιά του Οικοτουριστικού Κέντρου Δαδιάς. Λόγω του μαύρου χρώματος του κεφαλιού του και των «φρέσκων», γυαλιστερών φτερών του, ήταν σαφές ότι είχε γεννηθεί μόλις φέτος. Επειδή η κατάσταση του δεν κρίθηκε επείγουσα και φαινόταν ότι με προσεκτική φροντίδα θα μπορούσε να απελευθερωθεί, δεν τον στείλαμε σε Κέντρο Περίθαλψης για να αποφύγουμε την ταλαιπωρία του. Τον φροντίσαμε σύμφωνα με τις συμβουλές της κ. Ν. Κομνηνού από την Κτηνιατρική Σχολή Θεσσαλονίκης  (ΑΠΘ) και σε ένα μήνα αποκαταστάθηκε πλήρως, προσφέροντάς μας την απόλαυση να τον δούμε να ξαναπετάει.

Βέβαια, πριν του ευχηθούμε καλό ταξίδι, τον δακτυλιώσαμε… Έτσι για να μην «χανόμαστε»…

ΥΓ. Καρτάλι αποκαλούν οι Θρακιώτες τους γύπες και τους μεγάλους αετούς. Ετυμολογία από το kartal=αετός, γύπας, όρνιο (τούρκικη λέξη).

ΥΓ2. Ευχαριστούμε τον κ. Πέτρογλου που μάζεψε το γύπα και μας τηλεφώνησε άμεσα και τον κ. Αζορίδη που φιλοξένησε το γύπα στο αγρόκτημά του μέχρι να φθάσουμε στην Ορεστιάδα.

Τα αρπακτικά πουλιά και τα αιολικά πάρκα στη Θράκη

Όποια στιγμή κι αν στρέψεις το βλέμμα σου προς τον ουρανό της Θράκης, είναι σίγουρο ότι θα αντικρίσεις κάποιον φτερωτό ταξιδιώτη. Δεν είναι μυστικό άλλωστε ότι πολλά είδη αρπακτικών πουλιών επιλέγουν αυτό το μέρος για τις «βόλτες» τους. Πλούσια σε τροφή αλλά και σε σημεία για φώλιασμα, με κατάλληλο ανάγλυφο και ιδανικές ανεμολογικές συνθήκες, η Θράκη αποτελεί ίσως τον παράδεισό τους. Ο άνεμος της Θράκης είναι δώρο εξ’ ουρανού, τόσο για τα πουλιά που τα βοηθά να διανύουν μεγάλες αποστάσεις χωρίς σπατάλη ενέργειας, αλλά και για τον άνθρωπο που παράγει ηλεκτρική ενέργεια με ανεμογεννήτριες.

WWF Ελλάς / Javier Cordon

Για αυτόν τον λόγο, μεγάλο τμήμα της Θράκης έχει επιλεχθεί ως Περιοχή Αιολικής Προτεραιότητας (ΠΑΠ 1), στο πλαίσιο του Ειδικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Δεδομένης αυτής της εξέλιξης και του αυξημένου επενδυτικού ενδιαφέροντος, αναμένεται μία αύξηση των αιολικών πάρκων στην περιοχή. Το ερώτημα που πρέπει να μας απασχολήσει λοιπόν είναι το εξής: μπορούν να συνυπάρξουν τα αιολικά πάρκα με τα αρπακτικά πουλιά;

Προκειμένου να δοθούν ασφαλείς απαντήσεις σε αυτό το πολύπλοκο ερώτημα, το WWF παρακολουθεί και καταγράφει τις κινήσεις των αρπακτικών πουλιών στα αιολικά πάρκα και αξιολογεί τις πιθανές επιπτώσεις των υφιστάμενων ανεμογεννητριών. Επίσης σαρώνει τις ανεμογεννήτριες σε ακτίνα 50 μέτρων για να καταγράψει τη θνησιμότητα των αρπακτικών πουλιών.

Σαρώνοντας τα αιολικά πάρκα - WWF Ελλάς/Catherine Sauvage

Η καθημερινή μας διαδρομή έχει ως προορισμό της τα πανέμορφα Πομακοχώρια. Χωρισμένοι σε 2 ομάδες διασχίζουμε υπέροχες τοποθεσίες, αρπάζοντας την ευκαιρία να θαυμάσουμε τη φύση που οργιάζει γύρω μας. Φτάνοντας στα αιολικά πάρκα, αντικρίζουμε – σχεδόν πάντα – τους γύπες να αναζητούν τροφή, ενώ εμείς ξεκινάμε την αναζήτηση σε κάθε μία από τις ανεμογεννήτριες ξεχωριστά.

Περπατώντας, σαρώνουμε όλη την επιφάνεια στην πλατφόρμα κάθε ανεμογεννήτριας αλλά και στα πρανή όσο απότομα και δασωμένα κι αν είναι αυτά. Κάποιες στιγμές, το έργο μας «διακόπτεται» από την σκιά ενός γύπα ή κάποιου αετού που πετούν χαμηλά πάνω από τα κεφάλια μας ή από την καλημέρα ενός κτηνοτρόφου.

Μια από τις κυριότερες αρνητικές επιπτώσεις των αιολικών πάρκων στα πουλιά είναι η θνησιμότητα, λόγω πρόσκρουσης στα κινούμενα πτερύγια, στους πύργους ή στις σύνοδες εγκαταστάσεις, όπως τα αιωρούμενα καλώδια μεταφοράς ρεύματος.

WWF Ελλάς / Catherine Sauvage

Η πρόβλεψη τέτοιων κινδύνων και η προληπτική αντιμετώπισή τους, στη βάση της αρχής της προφύλαξης, είναι απαραίτητη προϋπόθεση, ώστε οι περιβαλλοντικές ωφέλειες από τα αιολικά πάρκα να είναι ξεκάθαρες και να μην αμαυρώνονται από περιστατικά υποβάθμισης της πολύτιμης ορνιθοπανίδας. Με βάση αυτόν τον γνώμονα κινούμαστε και εμείς, αξιολογώντας τις επιπτώσεις των αιολικών πάρκων σε τοπικό επίπεδο.

Οι αγώνες πάλης των Μπεκτατσήδων και ο αγώνας για τους γύπες…

Οι περίφημοι αγώνες πάλης - WWF Ελλάς/Αρτεμις Ντιεζ

Για ακόμη μια χρονιά βρεθήκαμε στο πανηγύρι των Μπεκτατσήδων στο οροπέδιο Χίλια… Για ακόμη μια χρονιά οι αγρότες της ορεινής Ροδόπης μας περίμεναν για να τους ενημερώσουμε για την προστασία των σπάνιων γυπών… Για ακόμη μια χρονιά απολαύσαμε τους πεντανόστιμους λουκουμάδες και τους εντυπωσιακούς – αν μη τι άλλο – αγώνες πάλης…

Το συγκεκριμένο πανηγύρι συγκεντρώνει τους κατοίκους των πομάκικων οικισμών της ορεινής Ροδόπης σε ένα οροπέδιο με το τοπωνύμιο Χίλια και γίνεται στο πλαίσιο μιας θρησκευτικής και παραδοσιακής εορτής των Κιζιλμπάσηδων, μιας μουσουλμανικής αίρεσης, απόγονων του μοναστικού τάγματος των Μπεκτασήδων.

"Χιλιά"δες λουκουμάδες από τον Χουσεΐν - WWF Ελλάς/Αρτεμις Ντιεζ

Οι αγώνες πάλης αποτελούν το βασικό χαρακτηριστικό του πανηγυριού και αποτελούν πόλο έλξης για όλες τις ηλικίες των επισκεπτών που κάθονται περιμετρικά της πίστας και απολαμβάνουν νόστιμους λουκουμάδες και δροσερά αναψυκτικά.

Δεν βρεθήκαμε όμως εκεί μόνο για τους αγώνες πάλης και τους (υπέροχους) λουκουμάδες. Στη διάρκεια της γιορτής μιλάμε με τους κτηνοτρόφους και γεωργούς που δουλεύουν στις ορεινές περιοχές των πομακοχωρίων και τους ενημερώνουμε για την σπανιότητα του Μαυρόγυπα, του Όρνιου, του Ασπροπάρη, του Χρυσαετού και άλλων ειδών αρπακτικών πουλιών, καθώς και για το πρόγραμμα δακτυλίωσης.

"Τραπεζάκια έξω" κ' ενημέρωση - WWF Ελλάς/Αρτεμις Ντιεζ

Σκοπός μας να τους ενθαρρύνουμε προκειμένου να μας ενημερώνουν για τις περιπτώσεις νεκρών ή τραυματισμένων γυπών που πιθανά να βρουν στο βουνό. Πρόκειται για ιδιαίτερα σημαντικές πληροφορίες σε σχέση με τη δημογραφική μελέτη των γυπών που λειτουργούμε τα τελευταία χρόνια, ως WWF Ελλάς, στη Δαδιά. Η αρωγή των ντόπιων είναι κρίσιμη, καθώς οι γύπες επισκέπτονται την ορεινή Ροδόπη για τροφή, μιας και η κτηνοτροφία ελεύθερης βόσκησης ασκείται ακόμη σε έντονο βαθμό σε αυτές τις περιοχές.

Για ακόμη μια χρονιά λοιπόν δεν χάσαμε την ευκαιρία για επικοινωνία, ενημέρωση και ποιοτικό χρόνο, σε ένα πανέμορφο σημείο της ορεινής Ροδόπης. Άντε και του χρόνου!

ΥΓ. Παρακαλούμε θερμά όσους επισκέπτες του blog μας ζουν στα πομακοχώρια ή έχουν συγγενείς σε αυτά, να μας ειδοποιούν σε περίπτωση που βρίσκουν ζωντανό ή νεκρό Μαυρόγυπα , Όρνιο , Ασπροπάρη , είτε δακτυλιωμένο είτε όχι. Θα καταφθάσουμε το συντομότερο στην περιοχή για περισυλλογή του τραυματισμένου ή νεκρού γύπα. Τηλεφωνήστε στο γραφείο μας 25540 32210 , ενώ τις ώρες που δεν λειτουργεί μπορείτε να αφήσετε μήνυμα στον τηλεφωνητή με το όνομά σας και το τηλέφωνό σας για να επικοινωνήσουμε μαζί σας.

ΥΓ. Eυχαριστούμε όλους τους κατοίκους που μας έχουν έως τώρα τηλεφωνήσει και βοηθήσει να βρούμε νεκρούς γύπες στην ορεινή Ροδόπη.

O “δυσπρόσιτος” μαυρόγυπας…

Στον δρόμο της αναζήτησης - WWF Ελλάς/Catherine Sauvage

Μόνον αν περπατήσεις μέχρι τη φωλιά του μπορείς να νιώσεις τον βιότοπο που επιλέγει ο Μαυρόγυπας να φωλιάσει. Αυτό που τον ενδιαφέρει περισσότερο είναι η πολύ απότομη πλαγιά, προκειμένου να απογειώνεται και να προσγειώνεται εύκολα. Και αν αυτή η πλαγιά διαθέτει και πολύ ώριμα δέντρα που μπορούν να στηρίξουν τη φωλιά στην κορυφή τους, τότε μιλάμε για ένα πολύ καλό μέρος για να φτιάξει την φωλιά του ένα ζευγάρι Μαυρόγυπων.

Στις κορυφές των δέντρων - WWF Ελλάς/Javier Cordon

Για άλλη μια χρονιά λοιπόν, η ομάδα μας περπάτησε στις δασωμένες πλαγιές του δάσους Δαδιάς για να εντοπίσει τους «απρόσιτους» Μαυρόγυπες και να δακτυλιώσει τους νεοσσούς ηλικίας περίπου 40-45 ημερών. Για μερικές φωλιές χρειάστηκε να χωθούμε σε πυκνούς θάμνους ή ακόμη και να σκαρφαλώσουμε σε απότομες πετρώδεις πλαγιές προκειμένου να προσεγγίσουμε τα πεύκα που τις φιλοξενούσαν.

Ακόμη όμως κι αν καταφέρναμε να προσεγγίσουμε τα συγκεκριμένα δέντρα, η επιτυχία δεν ήταν πάντοτε δεδομένη. Πολλές από τις φωλιές βρίσκονται στην κορυφή των πεύκων ενώ τα κλαδιά των δέντρων δεν είναι πάντα κατάλληλα για να μπορέσει ο αναρριχητής να φτάσει ως τους μικρούς Μαυρόγυπες. Έτσι φέτος, από τα 15 μικρά που μεγαλώνουν στις φωλιές, δακτυλιώσαμε μόνο τα 4.

Η διαδικασία της δακτυλίωσης - WWF Ελλάς/Catherine Sauvage

Σε κάθε νεοσσό τοποθετήσαμε μεταλλικό και πλαστικό δακτυλίδι και ετικέτα σήμανσης στη φτερούγα, σύμφωνα με το πρωτόκολλο δακτυλίωσης που ακολουθεί η ομάδα μας για τη δακτυλίωση γυπών (διαφορετικό για τα 2 είδη γυπών: Μαυρόγυπα και Όρνιο) από το 2003. Επίσης συλλέξαμε αίμα για γενετικές και τοξικολογικές αναλύσεις, καθώς και δείγματα για τη γρίπη των πτηνών. Από το έδαφος και τη φωλιά συλλέξαμε εμέσματα για τις τροφικές αναλύσεις των Μαυρόγυπων για να βρούμε ποια και σε τι αναλογία είδη ζώων καταναλώνουν.

Μερικά από τα μέλη της ομάδας / WWF Ελλάς

Οι νεοσσοί θα είναι έτοιμοι να πετάξουν από τις φωλιές τους στα μέσα Αυγούστου και έως τότε η ομάδα μας θα παρατηρεί από σημεία θέας την πρόοδο της ανάπτυξής τους.

Δείτε την πορεία του Μαυρόγυπα, όπως έχει καταγραφεί δορυφορικά από την επιστημονική ομάδα του WWF στη Δαδιά.

Σημ: Κάθε χρόνο η παρακολούθηση της αναπαραγωγικής επιτυχίας του Μαυρόγυπα και η δακτυλίωση των νεοσσών λαμβάνει χώρα από το WWF Ελλάς, σε συνεργασία με το τοπικό γραφείο Περιβάλλοντος της Νομαρχίας Έβρου.