Ηλιοβασίλεμα στο δάσος (Ιστορίες εθελοντών – Χοσέ)

Απόγευμα της 17ης Φεβρουαρίου 2013. Είμαι καθισμένος στο έδαφος, σε ένα τυχαίο σημείο του δάσους. Για να είμαι ειλικρινής, δεν είναι ένα τυχαίο σημείο. Ξέρουμε πολύ καλά πού είμαστε: το GPS που κρατάμε στα χέρια, μας δίνει την ακριβή μας θέση.

Παρέα με την Jasmin στην παρατήρηση

Παρέα με την Jasmin στην παρατήρηση

Δεν είμαι μόνος μου. Παρέα με μία άλλη εθελόντρια, αφήσαμε λίγα μέτρα πιο κάτω το τζιπ και τώρα περιμένουμε υπομονετικά. Το μονοπάτι δύσβατο, λόγω των βροχών των προηγούμενων ημερών. Μια περιπέτεια στο δάσος ξεκίνησε κι απόψε. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι τώρα είμαστε ξεκούραστοι αναπνέοντας τον καθαρό αέρα, μετά την επίτευξη, ή σχεδόν, του στόχου μας. Τουλάχιστον για σήμερα.

Ο ήλιος δύει σε λίγο. Ένα μικρό ρέμα είναι το μόνο που ακούγεται. Εκεί, όπου αναμφίβολα μερικά ζώα θα κάνουν την εμφάνισή τους τις επόμενες ώρες ή μπορεί και να βρίσκονται ήδη εδώ. Θέλω να είμαι εδώ για να τα δω κι έτσι περιμένουμε στη σιωπή.

Τα πουλιά είναι σιωπηλά. Μέσα από τον ήχο του νερού αρχίζει να ακούγεται μια ισχυρή φωνή, λίγο μελαγχολική και μεταλλική. Είναι εκεί, είμαι σίγουρος. Την ίδια στιγμή ακούω μερικά κοτσύφια που προσπαθούν να ξεφύγουν, στέλνοντας ειδοποιήσεις για τους συντρόφους τους. Η φωνή συνεχίζεται περιμένει απάντηση.

Και ακόμα δεν μπορώ να το δω.

Γύρω από τα στριμμένα κλαδιά των πεύκων αρχίζει να γλιστράει τώρα μια αμυδρή ομίχλη, που γίνεται όλο και πιο πυκνή με την πτώση της θερμοκρασίας. Mυρίζω μόνο το βρεγμένο χώμα, όπου κάθομαι, με τις πευκοβελόνες και τα πεσμένα φύλλα βελανιδιάς. Αλλά κλείνω τα μάτια μου και αναβλύζουν στις σκέψεις μου άπειρες μυρωδιές. Μου έρχεται συνεχώς στο μυαλό η μυρωδιά των μικρών λουλουδιών, της ρίγανης, της ρητίνης του πεύκου ή του παλιού ξύλου. Αυτή η μυρωδιά που μας καλωσόρισε όταν φτάσαμε το καλοκαίρι στο δάσος και ένα ξερό κλαδί έτριξε στο έδαφος κάτω από τα πόδια μας.

Τα πεύκα στο ηλιοβασίλεμα - WWF Ελλάς/Α. Bonetti

Τα πεύκα στο ηλιοβασίλεμα – WWF Ελλάς/Α. Bonetti

Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει απάντηση στη φωνή, αλλά εξακολουθεί να ακούγεται εκεί. Επίμονη, δεν σταματά. Ούτε θα ήταν η πρώτη φορά που σιωπά ξαφνικά. Εμείς παραμένουμε σιωπηλοί. Κοιτάζω το ρολόι, είναι 6:12 μ.μ. Ήρθα στην Ελλάδα για δέκα μήνες, αλλά ο χρόνος πέρασε γρήγορα. Σε λιγότερο από δύο μήνες θα φύγω, έτσι πάλι κλείνω τα μάτια μου και θυμάμαι τους ανθρώπους που έχουν καθίσει εδώ, μαζί μου.

Κοιτάω γύρω και είναι ακόμα πιο σκοτεινά, εξαιτίας της συννεφιάς. Κρίμα, σήμερα δεν θα δούμε τα αστέρια, όπως χθες. Θυμάμαι άλλες γωνιές του δάσους, άλλους χώρους, άλλα μονοπάτια που έχω περάσει πολλές ώρες ψάχνοντας για αετούς στον ουρανό. Θυμάμαι ακόμη τους γκρι λόφους, τα κατεξοχήν παρατηρητήρια του δάσους. Επίσης, μου έρχονται στο μυαλό τα ρέματα, όπου βρήκα ίχνη της βίδρας, ίχνη της πορείας της στον ποταμό Έβρο κι ύστερα απέναντι στο μεγάλο νησί. Θυμάμαι άλλα χωριά και κωμοπόλεις, άλλα βουνά και λίμνες. Άλλες παραλίες μακρύτερα, πολύ μακρύτερα, με σημαντική ιστορία. Και πολλούς, διαφορετικούς ανθρώπους. Όλα αυτά σε δέκα μήνες. Με πιάνει ίλιγγος… Κατακλύζομαι από αναμνήσεις, εμπειρίες, δράση, ανθρώπους και φύση…

Αναμένοντας τη φωνή των μπούφων - WWF Ελλάς/A. Bonetti

Αναμένοντας τη φωνή των μπούφων – WWF Ελλάς/A. Bonetti

Επιστρέφω εκεί που ήμουν. Παρόλο που δεν βλέπω τίποτα τώρα, δεν θέλω να ανάψω τον φακό μου. Ίσως έτσι μπορεί να εμφανιστεί μία βίδρα, ή ένα ελάφι, ένα αγριογούρουνο ή μια ανύποπτη αλεπού, όπως κάποιες αλλές φορές. Ή ακόμα και ένας λύκος. Ή ίσως τίποτα… Δεν πειράζει όμως, δεν θα τον ανάψω, είναι καλύτερα.

Ακόμα δεν έχουμε απάντηση. Ας περιμένουμε λίγο ακόμα, έως τις 6:45 μ.μ.

Σβήνουμε το μεγάφωνο. Το πρωτόκολλο είναι άδειο αυτήν τη φορά. Δεν έχουν απαντήσει ούτε οι μπούφοι στο σημείο E-3, όπου βρισκόμαστε. Αν και δεν μπορούσαμε πραγματικά να φτάσουμε στο ακριβές σημείο για λίγα μέτρα, επειδή ο δρόμος κόπηκε στο τελευταίο τμήμα πριν το ποτάμι και ήταν αδύνατο να περάσουμε. Γράφουμε τις νέες συντεταγμένες. Αύριο θα προσπαθήσω ξανά σε άλλο μέρος, όχι πολύ μακριά από εδώ. Στην καρδιά του Εθνικού Πάρκου Δάσους Δαδιάς–Λευκίμης–Σουφλίου.

 José M. Rodríguez Ochagavía. Από την Λα Ριόχα, Ισπανία.

Νύχτες στο δάσος που μ’ αρέσαν

«Σουρούπωσε. Πάμε για μπουφάρισμα!» Αυτό είναι το βραδινό σύνθημα της ομάδας στη Δαδιά αυτό το χειμώνα. Ένας τηλεβόας, ένας ενισχυτής, μια μπαταρία και ένα ψηφιακό μαγνητόφωνο φορτώνονται στο τζιπ και πάμε στα επιλεγμένα σημεία για να ακούσουμε τη φωνή του μπούφου.

Φωτο: WWF / Jorge Gracia

Μόλις φτάνουμε ανεβάζουμε τον τηλεβόα στην οροφή του αυτοκινήτου, κρατάμε το πρωτόκολλο καταγραφής, την πυξίδα και το χρονόμετρο στα χέρια και ξεκινάμε. Η όλη διαδικασία απαιτεί ησυχία για να ακούμε τους ήχους. Μισή ώρα πριν τη δύση του ήλιου, περιμένουμε να ακούσουμε τη φωνή του μπούφου ή άλλου νυκτόβιου αρπακτικού πουλιού, μετά για μισή ώρα ακόμη παίζουμε τη μαγνητοφωνημένη φωνή του μπούφου σε διαστήματα 4 λεπτών. Η μαγνητοφωνημένη φωνή προκαλεί την απάντηση των νυκτόβιων αρπακτικών με αποτέλεσμα να φωνάζουν και να τα εντοπίζουμε. Με αυτό τον τρόπο καταγράφουμε την παρουσία τους και την επικράτειά τους. Η ίδια διαδικασία επαναλαμβάνεται σε ένα δίκτυο 50 σημείων σε όλο το Εθνικό Πάρκο Δαδιάς και σε όλους τους βιότοπους: δάσος, ρέματα, ξέφωτα, λιβάδια και χωράφια.

Αρχίσαμε με την καταγραφή του μπούφου που ξεκινά την αναπαραγωγική του περίοδο νωρίτερα από τα άλλα είδη νυκτόβιων αρπακτικών και θα επαναλάβουμε την ίδια καταγραφή στους επόμενους μήνες για εντοπισμό και άλλων ειδών στο δάσος και στα χωριά, όπως το χουχουριστή, το νανόμπουφο, το ανθρωποπούλι, τον γκιώνη και την κουκουβάγια.

Δεν είχαμε απόκριση σε όλα τα σημεία, αλλά σε όσα είχαμε ήταν πράγματι μαγευτικό να ακούς βαθιά μέσα από το σκοτεινό δάσος τη φωνή του μπούφου, ένα βαθύ και βροντερό «ο-χου».

Φωτο: WWF / Jorge Gracia

Σε περιοχές που υπάρχει χουχουριστής και ενοχλήθηκε από τη φωνή του μπούφου φώναξε και αυτός με ένα μακρόσυρτο και διαπεραστικό χουχούρισμα. Είναι μια εμπειρία μοναδική μια τέτοια καταγραφή. Μένοντας σιωπηλός όλη αυτή την ώρα και προσμένοντας το κάλεσμα του μπούφου, η ακοή είναι εστιασμένη σε κάθε ήχο. Καθώς σουρουπώνει τα μικρόπουλα κελαηδούν πετώντας πέρα δώθε πριν χωθούν στους θάμνους για να κουρνιάσουν και να ησυχάσουν, ενώ δυο φορές ακούστηκαν λύκοι και τσακάλια.

Φωτο: WWF / Κ.Καλόγερος

Τις ξάστερες βραδιές, καρτερώντας για τις φωνές, ξεχνάμε το τσουχτερό κρύο, αγναντεύοντας το βραδινό τοπίο, ακολουθώντας τις γραμμές των βουνών και τα σχήματα των δέντρων που ζωγραφίζονται στον ουρανό και ψάχνοντας εκεί ψηλά για τα σχήματα των αστεριών.

ΥΓ. Η καταγραφή των νυκτόβιων αρπακτικών γίνεται πρώτη φορά στην περιοχή μας με συστηματικό τρόπο και αποτελεί μέρος της επιστημονικής παρακολούθησης των αρπακτικών πουλιών που υλοποιεί το WWF Ελλάς στο Εθνικό Πάρκο Δαδιάς και την ευρύτερη περιοχή.