Στους υγρότοπους του Μιραμβέλλου

Παράδειγμα τυπικού μεσογειακού τοπίου αποτελεί η περιοχή του Μιραμβέλλου κοντά στον Άγιο Νικόλαο στην Κρήτη. Στους λόφους αναβαθμίδες με ελαιώνες σε συνδυασμό με μακία βλάστηση, ενώ σε απάνεμες θέσεις κήποι με εποχιακές καλλιέργειες. Στα όρια των χωραφιών συκιές και κάποιοι φυτοφράκτες, πρόχειρη βοσκή για τα ζώα της οικογένειας. Επιπλέον, τα λίγα σπίτια πλήρως προσαρμοσμένα στο μεσογειακό περιβάλλον δεν διασπούν τη γαλήνη που υπάρχει στο τοπίο. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η χρήση του νερού στις περιοχές αυτές, αφού τα μικρά αποθέματα οδήγησαν τον άνθρωπο στην ανάπτυξη τεχνικών αειφορικής διαχείρισης με τη δημιουργία μικρών δεξαμενών και πηγαδιών σε περιοχές όπου υπήρχαν εποχιακά τέλματα· δηλαδή εκεί όπου η γη «κρατούσε» νερό.

Εικόνα 1. Εποχικό τέλμα Κουρούνες (KRI070). Διακρίνεται η πετρόχτιστη κατασκευή για την συγκέντρωση νερού (Φωτ. Θ.Γιαννακάκης/WWF Ελλάς)

Εικόνα 2. Πετρόχτιστη κατασκευή για τη συγκέντρωση νερού (Φωτ. Θ.Γιαννακάκης/WWF Ελλάς).

Η πρακτική αυτή, σε συνδυασμό με τις προσαρμοσμένες καλλιέργειες στο μεσογειακό περιβάλλον, αλλά και τη λογική «δεν πετάω τίποτα», έδωσε τη δυνατότητα να μην εξαντλούνται τα φυσικά αποθέματα. Ίσως να μην το έχουμε σκεφτεί, αλλά οι μεγαλύτεροι σε ηλικία κάτοικοι αυτών των περιοχών ξέρουν τον τρόπο να επιβιώσουν στην οικονομική κρίση και μπορούν να προτείνουν όχι οικονομικοτεχνικά μοντέλα αλλά παραδοσιακές πρακτικές που συμβαδίζουν με το φυσικό περιβάλλον και κάνουν καλό και στην τσέπη μας.

Εικόνα 3. Τα μέλη της ομάδας μαζί με μία ηλικιωμένη κυρία που καλλιεργεί κηπευτικά στον πετρόχτιστο κήπο της (Φωτ. Σ. Καψοριτάκη/Οικολογική Κίνηση Μιραμβέλλου)

Οι σκέψεις αυτές προέκυψαν μετά την επίσκεψή μας στην περιοχή μαζί με τα μέλη της Οικολογικής Κίνησης Μιραμβέλλου στο πλαίσιο των δράσεων του Δικτύου Παρακολούθησης της Κατάστασης των Υγρότοπων της Κρήτης. Σκοπός μας, να περιηγηθούμε στους μικρούς υγρότοπους (εποχιακά τέλματα) που υπάρχουν στην περιοχή και τους οποίους θα αναλάβουν υπό την προστασία τους τα μέλη της Οικολογικής Κίνησης. Ο καλός καιρός και η εξαιρετική παρέα βοήθησαν να επισκεφτούμε πέντε εποχιακά τέλματα και να θαυμάσουμε την ομορφιά της φύσης το φθινόπωρο.

Κλείνουμε το επόμενο ραντεβού με τα παιδιά από την Οικολογική Κίνηση κάπου την άνοιξη για να πάμε στη Λυγερή Κριτσάς, τον πανέμορφο υγρότοπο της περιοχής που δεν προλάβαμε να επισκεφτούμε. Είναι άλλωστε μια πολύ καλή ευκαιρία να απαντήσουμε ξανά και να συνδυάσουμε το τερπνόν (γνώση) μετά του ωφελίμου (καλή ρακί).  Έχει κι αυτά τα καλά το να συμμετέχεις στο Δίκτυο Παρακολούθησης των Υγρότοπων της Κρήτης.

H Mάχη της Κρήτης κι ο υγρότοπος του Αλμυρού…

“Είμαι κι εγώ από τους εναπομείναντες παλιούς Αγιονικολιώτες που ο τόπος αυτός έχει συνδεθεί με τις αναμνήσεις μιας εποχής, με τις αναμνήσεις της παιδικής μου ζωής […] Σε αυτήν τη μεριά, την αριστερή, υπήρχε μια τεράστια βαγιά που ερχόμασταν σαν παιδιά και παρακολουθούσαμε τους «ματζάρους». Τι ήταν οι ματζάροι; Οι ματζάροι ήταν κάτι μεγάλα πουλιά, τα οποία πετούσαν σε αυτόν εδώ τον χώρο και μετά καθίζανε απάνω στη βαγιά. Για μας βέβαια, παιδιά τότε, ήταν μεγάλη υπόθεση να βλέπουμε αυτά τα όρνεα, τα μεγάλα πουλιά, να πετάνε πάνω από τον Αλμυρό.

Εκείνο δε που μου έχει μείνει είναι ότι τα χρόνια εκείνα, ακριβώς σαν τέτοιες μέρες, με πήρε η μάνα μου από την Κριτσά, φορτώσαμε τον γάιδαρο και ήρθαμε εδώ και με τη γιαγιά μου και πλέναμε τις μπατανίες. Ήταν ακριβώς οι μέρες της «Μάχης της Κρήτης». Ενθυμούμαι το εξής περιστατικό: επεράσανε τα γερμανικά στούκας και είδανε τις μπατανίες απλωμένες και νομίζανε ότι ήταν καταυλισμός. Χαμηλώσανε κι αρχίσανε με τα πολυβόλα και κάνανε ολοτρύπητες τις μπατανίες κι οτιδήποτε άλλο υπήρχε απλωμένο εκεί στην περιοχή κι εμείς επέσαμε μέσα σε ρυάκια νερού για να γλιτώσουμε. Αυτό το πράγμα μου έχει μείνει στη ζωή μου, ανεξίτηλο μέσα στο μυαλό και δεν θα το ξεχάσω ποτέ”.

Οι ενημερωτικές πινακίδες - Μαρια Ρουκουνάκη / Οικολογική Κίνηση Μιραμβέλλου

Τα λόγια του 80χρονου Νίκου Κοκκίνη από τον Άγιο Νικόλαο Κρήτης, λένε τα πάντα… Στη μνήμη του έχει καταγραφεί η αξία του υγρότοπου που εμείς σήμερα προσπαθούμε να αναδείξουμε εκ νέου… Η αξία της ίδιας της ζωής που «πετάει» πάνω από τις βαγιές… Τα ισχυρά δεσμά ενός τόπου με τους ανθρώπους του ή των ανθρώπων με τον τόπο τους… Εκείνη η σημασία που απλώνεται στα χρόνια, όπως απλώνονταν κάποτε οι μπατανιές πάνω από τον υγρότοπο Αλμυρού, στις μέρες της μάχης της Κρήτης.

Όλα αυτά είναι κάτι παραπάνω από αρκετά για να αντιληφθεί κανείς τη σημασία της συμβολικής πρωτοβουλίας οριοθέτησης του υγρότοπου Αλμυρού, που ανέλαβε η Οικολογική Κίνηση Μιραμβέλλου, σε συνεργασία με το WWF Ελλάς, επί τη ευκαιρία της Παγκόσμιας Ημέρας Αποδημητικών Πουλιών.

Ο υγρότοπος του Αλμυρού Αγίου Νικολάου άλλωστε είναι ένας από τους παράκτιους υγρότοπους της Κρήτης που μπορεί να «επιβίωσε» της μάχης της Κρήτης, αλλά σήμερα απειλείται από τη συστηματική καταστροφή της βλάστησης ως αποτέλεσμα της έντονης τουριστικής ανάπτυξης.

Έτσι, με την ουσιαστική βοήθεια όλων όσων συμμετείχαν, τοποθετήθηκαν ξύλινοι πάσσαλοι περιμετρικά του καλαμιώνα, προκειμένου να σταματήσει η συνεχής καταστροφή της βλάστησης και η συρρίκνωση του υγρότοπου. Παράλληλα, ενημερωτικές πινακίδες τοποθετήθηκαν σε κομβικά σημεία για την ενημέρωση των κατοίκων και των επισκεπτών.

Τα απαραίτητα πασσαλάκια - Μαρια Ρουκουνάκη / Οικολογική Κίνηση Μιραμβέλλου

Μάλιστα φαίνεται πως η προσπάθεια μόλις ξεκίνησε. Η Οικολογική Κίνηση Μιραμβέλλου έχει ήδη αναλάβει την πρωτοβουλία να προστατεύσει όλους τους υγρότοπους της περιοχής, μέσα από τη συμμετοχή των μελών της στο Δίκτυο για την Παρακολούθηση των Υγρότοπων της Κρήτης, ενώ όλοι οι υπόλοιποι φορείς και σύλλογοι της περιοχής δήλωσαν παρόντες. Ταυτόχρονα, ο Δήμος Αγίου Νικολάου δεσμεύτηκε ενώπιον όλων για σχετικά μέτρα προστασίας του Αλμυρού και θα αναμένουμε με αγωνία να δούμε τις δεσμεύσεις να γίνονται πράξη.

Φαίνεται πως ο υγρότοπος αυτός βρήκε τους ενεργούς εκείνους προστάτες που θα δώσουν τον δικό τους αγώνα για την προστασία του. Η «Μάχη της Κρήτης» άλλωστε αποτελεί πλέον παρελθόν. Το μέλλον είναι η «Μάχη για την Κρήτη» και τον φυσικό της πλούτο…

———————————

Δείτε εδώ video από την εκδήλωση με όλες τις ομιλίες.

Προστατεύουμε τον υγρότοπο Αλμυρού!

Οι υγρότοποι αποτελούν λίκνα της άγριας ζωής και πολύτιμες «στάσεις μετεπιβίβασης» για τα αποδημητικά πουλιά. Ο υγρότοπος Αλμυρού Αγίου Νικολάου στην Κρήτη δεν αποτελεί εξαίρεση και η προστασία του είναι επιτακτική.

Καλαμιώνας Αλμυρού - WWF Ελλάς/Θ. Γιαννακάκης

Με αφορμή λοιπόν την παγκόσμια ημέρα αποδημητικών πουλιών, η Οικολογική Κίνηση Μιραμβέλλου, σε συνεργασία με το WWF Ελλάς, θα προχωρήσουν σε συμβολική οριοθέτηση του υγρότοπου, το Σάββατο 14 Μαΐου 2011 και ώρα 11:00 π. μ.

Οι παρευρισκόμενοι θα συμβάλλουν ουσιαστικά, καθώς θα τοποθετήσουν ξύλινους πασσάλους για την οριοθέτηση του υγρότοπου και ενημερωτικές πινακίδες που θα ενημερώνουν τους επισκέπτες για την ιδιαίτερη σημασία του. Επιπλέον, θα πραγματοποιηθούν εισηγήσεις σχετικά με τον υγρότοπο του Αλμυρού και τη σημασία των νησιωτικών υγροτόπων για τα μεταναστευτικά πουλιά.

Σκοπός της εκδήλωσης είναι η ανάδειξη της αξίας του υγρότοπου, η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού, η προβολή της περιοχής ως σημαντικής για τα πουλιά αλλά και τους κατοίκους, καθώς και η ανάπτυξη δράσεων προστασίας.

Προσκαλούμε τη δημοτική αρχή, τις αρμόδιες υπηρεσίες, περιβαλλοντικές οργανώσεις, σωματεία, συλλόγους, εκπαιδευτικά ιδρύματα, MME και μεμονωμένους πολίτες που μπορούν να συμμετέχουν.

Για περισσότερες πληροφορίες και εκδήλωση ενδιαφέροντος παρακαλούμε επικοινωνήστε:

Mε την Οικολογική Κίνηση Μιραμβέλλου στα στοιχεία: Τηλ: 694 919 2412, email: oiko.kinisi.miravelou@gmail.com

Το γραφείο του προγράμματος “Προστασία νησιωτικών υγρότοπων της Ελλάδας” του WWF Ελλάς, τηλ. 2810 328019, e-mail: m.noidou@wwf.gr