Τα αρπακτικά πουλιά και τα αιολικά πάρκα στη Θράκη

Όποια στιγμή κι αν στρέψεις το βλέμμα σου προς τον ουρανό της Θράκης, είναι σίγουρο ότι θα αντικρίσεις κάποιον φτερωτό ταξιδιώτη. Δεν είναι μυστικό άλλωστε ότι πολλά είδη αρπακτικών πουλιών επιλέγουν αυτό το μέρος για τις «βόλτες» τους. Πλούσια σε τροφή αλλά και σε σημεία για φώλιασμα, με κατάλληλο ανάγλυφο και ιδανικές ανεμολογικές συνθήκες, η Θράκη αποτελεί ίσως τον παράδεισό τους. Ο άνεμος της Θράκης είναι δώρο εξ’ ουρανού, τόσο για τα πουλιά που τα βοηθά να διανύουν μεγάλες αποστάσεις χωρίς σπατάλη ενέργειας, αλλά και για τον άνθρωπο που παράγει ηλεκτρική ενέργεια με ανεμογεννήτριες.

WWF Ελλάς / Javier Cordon

Για αυτόν τον λόγο, μεγάλο τμήμα της Θράκης έχει επιλεχθεί ως Περιοχή Αιολικής Προτεραιότητας (ΠΑΠ 1), στο πλαίσιο του Ειδικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Δεδομένης αυτής της εξέλιξης και του αυξημένου επενδυτικού ενδιαφέροντος, αναμένεται μία αύξηση των αιολικών πάρκων στην περιοχή. Το ερώτημα που πρέπει να μας απασχολήσει λοιπόν είναι το εξής: μπορούν να συνυπάρξουν τα αιολικά πάρκα με τα αρπακτικά πουλιά;

Προκειμένου να δοθούν ασφαλείς απαντήσεις σε αυτό το πολύπλοκο ερώτημα, το WWF παρακολουθεί και καταγράφει τις κινήσεις των αρπακτικών πουλιών στα αιολικά πάρκα και αξιολογεί τις πιθανές επιπτώσεις των υφιστάμενων ανεμογεννητριών. Επίσης σαρώνει τις ανεμογεννήτριες σε ακτίνα 50 μέτρων για να καταγράψει τη θνησιμότητα των αρπακτικών πουλιών.

Σαρώνοντας τα αιολικά πάρκα - WWF Ελλάς/Catherine Sauvage

Η καθημερινή μας διαδρομή έχει ως προορισμό της τα πανέμορφα Πομακοχώρια. Χωρισμένοι σε 2 ομάδες διασχίζουμε υπέροχες τοποθεσίες, αρπάζοντας την ευκαιρία να θαυμάσουμε τη φύση που οργιάζει γύρω μας. Φτάνοντας στα αιολικά πάρκα, αντικρίζουμε – σχεδόν πάντα – τους γύπες να αναζητούν τροφή, ενώ εμείς ξεκινάμε την αναζήτηση σε κάθε μία από τις ανεμογεννήτριες ξεχωριστά.

Περπατώντας, σαρώνουμε όλη την επιφάνεια στην πλατφόρμα κάθε ανεμογεννήτριας αλλά και στα πρανή όσο απότομα και δασωμένα κι αν είναι αυτά. Κάποιες στιγμές, το έργο μας «διακόπτεται» από την σκιά ενός γύπα ή κάποιου αετού που πετούν χαμηλά πάνω από τα κεφάλια μας ή από την καλημέρα ενός κτηνοτρόφου.

Μια από τις κυριότερες αρνητικές επιπτώσεις των αιολικών πάρκων στα πουλιά είναι η θνησιμότητα, λόγω πρόσκρουσης στα κινούμενα πτερύγια, στους πύργους ή στις σύνοδες εγκαταστάσεις, όπως τα αιωρούμενα καλώδια μεταφοράς ρεύματος.

WWF Ελλάς / Catherine Sauvage

Η πρόβλεψη τέτοιων κινδύνων και η προληπτική αντιμετώπισή τους, στη βάση της αρχής της προφύλαξης, είναι απαραίτητη προϋπόθεση, ώστε οι περιβαλλοντικές ωφέλειες από τα αιολικά πάρκα να είναι ξεκάθαρες και να μην αμαυρώνονται από περιστατικά υποβάθμισης της πολύτιμης ορνιθοπανίδας. Με βάση αυτόν τον γνώμονα κινούμαστε και εμείς, αξιολογώντας τις επιπτώσεις των αιολικών πάρκων σε τοπικό επίπεδο.

O “δυσπρόσιτος” μαυρόγυπας…

Στον δρόμο της αναζήτησης - WWF Ελλάς/Catherine Sauvage

Μόνον αν περπατήσεις μέχρι τη φωλιά του μπορείς να νιώσεις τον βιότοπο που επιλέγει ο Μαυρόγυπας να φωλιάσει. Αυτό που τον ενδιαφέρει περισσότερο είναι η πολύ απότομη πλαγιά, προκειμένου να απογειώνεται και να προσγειώνεται εύκολα. Και αν αυτή η πλαγιά διαθέτει και πολύ ώριμα δέντρα που μπορούν να στηρίξουν τη φωλιά στην κορυφή τους, τότε μιλάμε για ένα πολύ καλό μέρος για να φτιάξει την φωλιά του ένα ζευγάρι Μαυρόγυπων.

Στις κορυφές των δέντρων - WWF Ελλάς/Javier Cordon

Για άλλη μια χρονιά λοιπόν, η ομάδα μας περπάτησε στις δασωμένες πλαγιές του δάσους Δαδιάς για να εντοπίσει τους «απρόσιτους» Μαυρόγυπες και να δακτυλιώσει τους νεοσσούς ηλικίας περίπου 40-45 ημερών. Για μερικές φωλιές χρειάστηκε να χωθούμε σε πυκνούς θάμνους ή ακόμη και να σκαρφαλώσουμε σε απότομες πετρώδεις πλαγιές προκειμένου να προσεγγίσουμε τα πεύκα που τις φιλοξενούσαν.

Ακόμη όμως κι αν καταφέρναμε να προσεγγίσουμε τα συγκεκριμένα δέντρα, η επιτυχία δεν ήταν πάντοτε δεδομένη. Πολλές από τις φωλιές βρίσκονται στην κορυφή των πεύκων ενώ τα κλαδιά των δέντρων δεν είναι πάντα κατάλληλα για να μπορέσει ο αναρριχητής να φτάσει ως τους μικρούς Μαυρόγυπες. Έτσι φέτος, από τα 15 μικρά που μεγαλώνουν στις φωλιές, δακτυλιώσαμε μόνο τα 4.

Η διαδικασία της δακτυλίωσης - WWF Ελλάς/Catherine Sauvage

Σε κάθε νεοσσό τοποθετήσαμε μεταλλικό και πλαστικό δακτυλίδι και ετικέτα σήμανσης στη φτερούγα, σύμφωνα με το πρωτόκολλο δακτυλίωσης που ακολουθεί η ομάδα μας για τη δακτυλίωση γυπών (διαφορετικό για τα 2 είδη γυπών: Μαυρόγυπα και Όρνιο) από το 2003. Επίσης συλλέξαμε αίμα για γενετικές και τοξικολογικές αναλύσεις, καθώς και δείγματα για τη γρίπη των πτηνών. Από το έδαφος και τη φωλιά συλλέξαμε εμέσματα για τις τροφικές αναλύσεις των Μαυρόγυπων για να βρούμε ποια και σε τι αναλογία είδη ζώων καταναλώνουν.

Μερικά από τα μέλη της ομάδας / WWF Ελλάς

Οι νεοσσοί θα είναι έτοιμοι να πετάξουν από τις φωλιές τους στα μέσα Αυγούστου και έως τότε η ομάδα μας θα παρατηρεί από σημεία θέας την πρόοδο της ανάπτυξής τους.

Δείτε την πορεία του Μαυρόγυπα, όπως έχει καταγραφεί δορυφορικά από την επιστημονική ομάδα του WWF στη Δαδιά.

Σημ: Κάθε χρόνο η παρακολούθηση της αναπαραγωγικής επιτυχίας του Μαυρόγυπα και η δακτυλίωση των νεοσσών λαμβάνει χώρα από το WWF Ελλάς, σε συνεργασία με το τοπικό γραφείο Περιβάλλοντος της Νομαρχίας Έβρου.

Ο “Βαγγέλης” απολαμβάνει και πάλι τους αιθέρες!

Πριν από λίγο καιρό επικοινώνησαν μαζί μας από την ΑΝΙΜΑ (Σύλλογος Προστασίας και Περίθαλψης Άγριας Ζωής) για την απελευθέρωση ενός όρνιου (είδος γύπα). Το συγκεκριμένο πουλί βρέθηκε τον Δεκέμβριο δηλητηριασμένο στην περιοχή των Σερρών. Μετά από φιλότιμες προσπάθειες τοπικών φορέων και της ΑΝΙΜΑ, το όρνιο σώθηκε και μετά από λίγο καιρό ήταν «έτοιμο» να ανοίξει και πάλι τα φτερά του.

Η στιγμή της δακτυλίωσης - WWF Ελλάς/Πέτρος Μπαμπάκας

Πριν την απελευθέρωση του, τοποθετήθηκαν στα πόδια του Βαγγέλη (έτσι βαφτίστηκε το όρνιο) ένα μεταλλικό και ένα πλαστικό δακτυλίδι αντίστοιχα. Τα συγκεκριμένα «αξεσουάρ» αποτελούν χρήσιμα εργαλεία που μας δίνουν απαραίτητες πληροφορίες για την καλύτερη προστασία και διαχείριση του είδους.

Η απελευθέρωση πραγματοποιήθηκε με επιτυχία στην περιοχή της «ταΐστρας» στην Δαδιά από συνεργάτες της ΑΝΙΜΑ, του WWF Ελλάς στον Έβρο και υπάλληλο της διεύθυνσης περιβάλλοντος της νομαρχίας Έβρου. Επίσης παρέστησαν εκπρόσωπος του δασαρχείου Σουφλίου και της AEGEAN Airlines, η οποία συνέδραμε τα μέγιστα στην επιχείρηση καλύπτοντας το κόστος του ταξιδιού του όρνιου από την Αθήνα στην Αλεξανδρούπολη.

Τα πρώτα μουδιασμένα βήματα του Βαγγέλη - WWF Ελλάς/Πέτρος Μπαμπάκας

Τα πρώτα – ελεύθερα πλέον – βήματα του Βαγγέλη ήταν λίγο μουδιασμένα, αλλά σύντομα πέταξε και ενσωματώθηκε με τα υπόλοιπα όρνια που υπήρχαν στον απέναντι βράχο. Για κάποιες ώρες τον παρακολούθησαν οι εθελοντές του WWF Ελλάς από το παρατηρητήριο, μέχρις ότου πέταξε μακριά, πέρα από το οπτικό τους πεδίο.

Τα δηλητηριασμένα δολώματα αποτελούν μια σημαντική απειλή για τα πτωματοφάγα πουλιά και θηλαστικά της χώρας μας. Αν και η χρήση τους είναι παράνομη  από το 1992 εξακολουθεί ως πρακτική για την «αντιμετώπιση» ανεπιθύμητων ζώων από μερίδα του πληθυσμού. Είναι ένα σοβαρό πρόβλημα που ευθύνεται για την εξαφάνιση πολλών ζώων και πουλιών σε διάφορα μέρη. Η λύση μπορεί να έρθει μόνο αν υπάρξει ισχυρή πολιτική βούληση και ξεκινήσει σε κεντρικό επίπεδο. Μέχρι τότε εμείς θα μαχόμαστε προς αυτήν την κατεύθυνση και θα ευχόμαστε καλά ταξίδια στον Βαγγέλη και την παρέα του.