Ένα όρνιο πίσω στους αιθέρες κι ένα καθηλωμένο στο έδαφος

Ο Νοέμβριος επεφύλασσε τελείως διαφορετική μοίρα σε δύο όρνια… Και για τα δύο λάβαμε πληροφορίες ότι βρίσκονταν τραυματισμένα στο έδαφος και δεν μπορούσαν να πετάξουν… Το ένα ήταν κοντά στο χωριό Σιδηροχώρι ενώ το δεύτερο εντοπίστηκε σε ρεματιά κοντά σε ανεμογεννήτριες. Η μοίρα του πρώτου ήταν η επιστροφή του στους αιθέρες, ενώ το δεύτερο θα μείνει για πάντα καθηλωμένο στο έδαφος… Δύο παράλληλες ιστορίες αλλά μόνο ένα happy end.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή κι ας ξεκινήσουμε με τα καλά νέα:

Ένα όρνιο πίσω στους αιθέρες!

Στις αρχές του προηγούμενου μήνα, ταυτόχρονα με την εύρεση ενός μαυρόγυπα, είχαμε βρει και ένα νεαρό όρνιο. Το συγκεκριμένο πουλί το παραλάβαμε μετά από ειδοποίηση ευαισθητοποιημένου κατοίκου στο χωριό Σιδηροχώρι Έβρου. Φαινόταν να έχει πρόβλημα στις φτερούγες του και δεν μπορούσε να πετάξει.

Κατόπιν συνεννοήσεως  με την ΑΝΙΜΑ (Σύλλογος Προστασίας και Περίθαλψης Άγριας Ζωής) και με την ευγενική  υποστήριξη της AEGEAN Airlines το όρνιο στάλθηκε αεροπορικώς στην Αθήνα. Εκεί διαγνώστηκαν κάποιες μυϊκές θλάσεις στην φτερούγα, ίσως από κάποια πρόσκρουση λόγω απειρίας. Μετά από ένα απαραίτητο διάστημα ανάρρωσης και αποκατάστασης αποφασίστηκε η επιστροφή του και επανένταξή του στη φύση.

Η μοναδική λήψη που προλάβαμε... - WWF Ελλάς/Π. Μπαμπάκας

Έτσι λοιπόν, πάλι με τη βοήθεια της AEGEAN Airlines, το όρνιο ταξίδεψε πίσω στον Έβρο. Οι συνεργάτες του WWF Ελλάς μαζί με τον υπάλληλο της διεύθυνσης περιβάλλοντος της νομαρχίας Έβρου προχώρησαν στην απελευθέρωση του πουλιού στο χώρο τροφοδοσίας στη Δαδιά. Προηγήθηκε βέβαια το απαραίτητο «στόλισμα» με δακτυλίδια. Σαν έτοιμο από καιρό να βρεθεί και πάλι στα παλιά του λημέρια, πετάχτηκε σαν αστραπή, μόλις ανοίξαμε το κλουβί, αναζητώντας την ελευθερία που είχε στερηθεί το τελευταίο διάστημα.

Ένα όρνιο καθηλωμένο στο έδαφος…

Στα τέλη Νοεμβρίου πληροφορηθήκαμε για ακόμη ένα όρνιο που είχε εντοπιστεί καθηλωμένο στο έδαφος, κοντά σε ανεμογεννήτρια, σε αιολικό πάρκο στον Νομό Ροδόπης. Παρότι το αρχικό σημείο για το οποίο μας ενημέρωσαν απείχε μόλις 130 μέτρα από μία ανεμογεννήτρια, η εύρεση του ήταν μια ιδιαίτερη δύσκολη υπόθεση… Φαίνεται πως το άτυχο πουλί είχε κυνηγηθεί από τσοπανόσκυλα και αναγκάστηκε να αναζητήσει καταφύγιο σε μια ρεματιά, 800μέτρα μακριά.

Όταν εν τέλει το εντοπίσαμε, κρυβόταν τρομαγμένο κάτω από θάμνους, με εμφανή τα σημάδια της κόπωσης, ενώ η αριστερή του φτερούγα ήταν «ακρωτηριασμένη», λόγω της πρόσκρουσης με την ανεμογεννήτρια. Η άκρη της ουράς τους είχε «φθαρεί» αφού ήταν αναγκασμένο τόσες ημέρες να περπατά μέσα σε δάσος με πυκνούς θάμνους επειδή δεν μπορούσε να πετάξει.

Δυστυχώς, το δεύτερο αυτό όρνιο δεν θα μπορέσει να ξαναβρεθεί στην ελευθερία του ουρανού. Η σύγκρουση με την ανεμογεννήτρια δεν απέβη μοιραία για τη ζωή του αλλά ήταν αρκετή για να το καθηλώσει για πάντα στο έδαφος. Μόνιμα ανάπηρο πλέον, αποστάλθηκε στο Κέντρο Περίθαλψης ΑΝΙΜΑ για περαιτέρω φροντίδα.

Η σπασμένη φτερούγα...

Σε 2 άλλα σημεία του σώματός του η ακτινογραφία που διενήργησε η ΑΝΙΜΑ έδειξε παλιά σκάγια, γεγονός που μας κάνει να σκεφτούμε ότι υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που μπορεί να στοχεύουν πάνω σε τέτοια όμορφα και μεγάλα πουλιά, χωρίς λόγο, καθώς ούτε ζημιές προκαλούν, ούτε θηράματα είναι.

Η ιστορία αυτού του όρνιου καθιστά εμφανές το γεγονός ότι η λειτουργία των ανεμογεννητριών μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στα πουλιά σε περιοχές όπως η Θράκη και οι υπεύθυνοι φορείς οφείλουν να λάβουν μέτρα για την ελαχιστοποίηση αυτών των επιπτώσεων. Είμαστε άλλωστε υποχρεωμένοι να αναζητάμε τους τρόπους, με τους οποίους ιστορίες σαν τις παραπάνω θα έχουν μόνο happy end…

————————————————

Σημ: «Βάσει της διεθνούς βιβλιογραφίας (Barrios & Rondrigues 2007 In “Bırds and wındfarms – Risk assessment and mitigation”, Quercus 2007), το 66,6% των όρνιων που έχουν προσκρούσει σε Α/Γ στην Ισπανία βρίσκονται με σπασμένες φτερούγες.

Χθες το φοινικόδασος του Πρέβελη… Αύριο το Αγιοφάραγγο;

Ελάχιστα αμόλυντα, από τις ορδές των “πολιτισμένων” ανθρώπων,  μέρη έχουν μείνει πλέον στην παραλιακή ζώνη της Κρήτης (αλλά και της υπόλοιπης Ελλάδας). Ο φυσικός πλούτος της χώρας μας απαξιώνεται, στη συνέχεια εκποιείται και “αναπτύσσεται” και τελικά μετατρέπεται σε δομημένο περιβάλλον. Κανένας σχεδιασμός, καμία πρόνοια.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι βέβαια η πρόσφατα καμένη Πρέβελη. Ένα μοναδικό οικοσύστημα που τη δεκαετία του ’30 παραχωρήθηκε από το ελληνικό δημόσιο στην Ι. Μ. Πρέβελη. Στη συνέχεια, τη δεκαετία του ’60, τμήμα του πουλήθηκε σε ιδιώτη, ενώ σήμερα η επιστροφή του στο ελληνικό δημόσιο είναι επιτακτική όσο ποτέ.

Το πανέμορφο Αγιοφάραγγο - WWF Ελλάς/Θ. Γιαννακάκης

Ένα άλλο παράδειγμα, για το οποίο πιθανώς να μιλάμε στα αμέσως επόμενα χρόνια, είναι το Αγιοφάραγγο, στο νότιο Ηράκλειο. Ένας τόπος εξίσου ιερός, εξαιρετικά όμορφος και εξίσου προστατευόμενος με το φοινικόδασος του Πρέβελη (Καταφύγιο Άγριας Ζωής, Τόπος Κοινοτικής Σημασίας, Ζώνη Ειδικής Προστασίας, Σημαντική Περιοχή για τα Πουλιά).

Δείγματα πολιτισμού... - WWF Ελλάς/Α. Μαυρομάτης

Η βελτίωση του οδικού δικτύου αλλά και η ιδιαιτερότητα του τοπίου έχουν αυξήσει την επισκεψιμότητα τα τελευταία χρόνια. Ο δρόμος σταματάει περίπου 1,4 km από την παραλία, αλλά κάποιοι ευφάνταστοι επισκέπτες μεταφέρουν τα εφόδιά τους είτε μέσω θαλάσσης με βάρκες, είτε μέσω ξηράς με …γουρούνες. Και βέβαια, φεύγοντας αφήνουν πίσω όλα τα απόβλητα και τα απορρίμματά τους.

WWF Ελλάς/Α. Μαυρομάτης

Για να μην παρεξηγηθούμε: ΔΕΝ φταίει η ελεύθερη κατασκήνωση για αυτόν τον απόπατο. Φταίνε οι συγκεκριμένοι κατασκηνωτές γιατί θεωρούν ότι το μέρος τους ανήκει και μπορούν να πετάνε τα σκουπίδια τους όπου βρουν. Φταίει βεβαίως και ο Δήμος της περιοχής. Όταν ανοίγεις έναν δρόμο πρέπει να είσαι σε θέση να αναλάβεις και την ευθύνη των συνακόλουθων επιπτώσεων. Δεν αρκεί να πας να βάλεις έναν κάδο, πρέπει να μαζεύεις και τα σκουπίδια τακτικά.

Σήμερα μιλάμε για το φοινικόδασος του Πρέβελη… Αν δεν βάλουμε γρήγορα μυαλό, αύριο ίσως να μιλάμε για το Αγιοφάραγγο…

Δείτε περισσότερα για την καταστροφή στο φοινικόδασος του Πρέβελη:

Τουρισμός στα αποκαΐδια…

Μόλις μάθαμε για την καταστροφή του φοινικόδασους του Πρέβελη, αυτού του μοναδικού βιότοπου, σπεύσαμε στην Κρήτη για να αξιολογήσουμε, από κοινού με τους συναδέλφους στο νησί, τις επιπτώσεις της πυρκαγιάς και να προτείνουμε συγκεκριμένα μέτρα στην πολιτεία, με στόχο τη διάσωση του πολύτιμου οικοσυστήματος.

Προς (το καμένο πλέον) φοινικόδασος - WWF Ελλάς/Ε. Κορακάκη

Άποψη του φαραγγιού του Κουρταλιώτη – WWF Ελλάς/Ε. Κορακάκη

Κατεβαίνοντας στο φαράγγι, το καμένο τοπίο ήταν αποκαρδιωτικό. Νεκροί φοίνικες, αποκαΐδια βλάστησης… Τίποτα που να θυμίζει τον ξακουστό επίγειο παράδεισο…

Το καταθλιπτικό τοπίο προκαλούσε την απόγνωση, ενώ τα έντονα σημάδια της τουριστικής εκμετάλλευσης και «βιασμού» του φοινικοδάσους προκαλούσαν την οργή… Καμένες ξαπλώστρες, ποδήλατα θαλάσσης, σκηνές και σκουπίδια…

Αλόγιστη τουριστική εκμετάλλευση - WWF Ελλάς/Ε. Κορακάκη

Απογοήτευση και θυμός για τη συμπεριφορά πολιτείας και πολιτών. Κανείς δεν βρέθηκε να σταματήσει την είσοδο του κόσμου στο καμένο φοινικόδασος, κανείς δεν ενημέρωνε τους τουρίστες για τη ζημιά που μπορεί να προκαλέσει στη βλάστηση η επίσκεψή τους μετά την καταστροφική πυρκαγιά…

Σκουπίδια στο καμένο φοινικόδασος - WWF Ελλάς/Ε. Κορακάκη

Οι τουρίστες από την άλλη επισκέπτονταν το φοινικόδασος και δρούσαν σαν να μην έχει συμβεί τίποτα… Συνέχιζαν να νοικιάζουν τα ποδήλατα, να φωτογραφίζονται με φόντο τους καμένους φοίνικες και το χειρότερο όλων να επιμένουν να πετούν σκουπίδια.

Πώς να σεβαστούν όμως οι τουρίστες το φυσικό περιβάλλον, όταν η ίδια η Πολιτεία το αγνοεί; Παρόλα αυτά, είμαι πεπεισμένη από την μέχρι τώρα εμπειρία μου στο WWF Ελλάς, ότι είναι πραγματικά πολύς ο κόσμος που θέλει να βιώσει ουσιαστική αλλαγή στη συμπεριφορά ΟΛΩΝ μας απέναντι στο φυσικό μας πλούτο.

Ποια προστασία; – WWF Ελλάς/Ε. Κορακάκη

Περπατώντας στις στάχτες…

Περπατώντας μέσα στις στάχτες του φοινικόδασους στην εκβολή του Κουρταλιώτη, στη Μονή Πρέβελης, στην Κρήτη, λίγο μετά την εκδήλωση της πυρκαγιάς, δεν ήταν οι καπνοί που μας έκοβαν την ανάσα… Ήταν οι αναθυμιάσεις της ανεπάρκειας, της άγνοιας, της αδιαφορίας, της απληστίας και κυρίως της ανοησίας.

Ο υποόροφος του δάσους πλήρως κατεστραμμένος... - WWF Ελλάς/Κ. Παραγκαμιάν

Και τα 40 στρέμματα της λόχμης των φοινίκων του Θεόφραστου κάηκαν!

Η φυτεία πεύκων στα δυτικά του φαραγγιού - WWF Ελλάς/Κ. Παραγκαμιάν

– Κάηκαν από την άγνοια για το φυσικό περιβάλλον καθώς, σε μία προσπάθεια αλλαγής του, δενδροφυτεύτηκαν πριν από 15-20 χρόνια χιλιάδες πεύκα σε μια έκταση 200 στρεμμάτων ακριβώς δίπλα στο φαράγγι. Είναι αυτά που οδήγησαν τη φωτιά στην καρδιά του φοινικόδασους.

Καμένοι φοίνικες... - WWF Ελλάς/Κ. Παραγκαμιάν

– Κάηκαν από την ανεπάρκεια της Περιφέρειας Κρήτης, καθώς δαπανήθηκαν 1,2 εκ. ευρώ στην υλοποίηση ενός δήθεν  “Ολοκληρωμένου Συστήματος Διαχείρισης Κρίσεων και Αντιμετώπισης Πυρκαγιών σε Δασώδεις Εκτάσεις της Περιφέρειας Κρήτης” που υποτίθεται ότι θα κάλυπτε το πρινοδάσος του Ρούβα και το φοινικόδασος της Μονής Πρέβελης, αλλά δεν λειτούργησε ποτέ.

Παντού καμένοι φοίνικες... - WWF Ελλάς/Κ. Παραγκαμιάν

– Κάηκαν από την απληστία καθώς χρόνια τώρα το φαράγγι χρησιμοποιείται άμεσα και έμμεσα για κέρδος από πολίτες, επιχειρήσεις, φορείς και την πολιτεία χωρίς το παραμικρό ίχνος αειφορικής διαχείρισης.

– Κάηκαν από την αδιαφορία των δημόσιων αρχών και φορέων για την (ως όφειλαν)  διατήρηση ενός τόπου που με βάση την Εθνική νομοθεσία είναι Τόπος Κοινοτικής Σημασίας, Ζώνη Ειδικής Προστασίας, Καταφύγιο Άγριας Ζωής, Τοπίο Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους και Α’ Αρχαιολογική Ζώνη.

– Κάηκαν από την ανοησία όλων αυτών που κρατούν στάση θεατή στη λατόμευση των φυσικών μας πόρων.

Σήμερα, δεύτερη ημέρα της καταστροφής και οι επισκέπτες νοίκιαζαν πάλι ποδήλατα θαλάσσης κάνοντας βόλτες στον αυστηρότατα και δυστυχώς μόνο στη θεωρία προστατευόμενο υγρότοπο. Ντροπή!

Η εκβολή του Κουρταλιώτη αμέσως μετά τη φωτιά - WWF Ελλάς/Κ. Παραγκαμιάν

Πριν καλά – καλά να σβήσουν οι τελευταίες εστίες, άρχισαν και οι δηλώσεις για χρηματοδοτήσεις. Μαζί με αυτές και τα “μαχαιροπίρουνα”. Το ίδιο έργο από την αρχή;

Ο τόπος όμως πρέπει να ηρεμήσει για μερικά χρόνια και για αυτό δεν χρειάζονται χρήματα. Θα πρέπει να αναγνωριστούν και να διορθωθούν τα λάθη κι ούτε για αυτό απαιτούνται χρήματα. Βάλτε μέσα τα μαχαιροπίρουνα λοιπόν.

Εμείς θα είμαστε εκεί, αναπτύσσοντας πρωτοβουλίες και δράσεις για την προστασία της περιοχής και θα σας ενημερώνουμε…