Φοινικόδασος Πρέβελη: οι φυσικές εξελίξεις «αγνοούν» την ανθρώπινη αδράνεια

Η τουριστική περίοδος πλησιάζει… Χιλιάδες τουρίστες ετοιμάζουν ήδη βαλίτσες και εισιτήρια… Πολλοί από αυτούς θα βρεθούν στην Κρήτη και εκατοντάδες από αυτούς θα επισκέπτονται καθημερινά το φοινικόδασος της Λίμνης Πρέβελη… Σωστά καταλάβατε. Αναφερόμαστε στο τεράστιας αξίας φοινικόδασος που παραδόθηκε στις φλόγες το περασμένο καλοκαίρι…

Η δουλειά μας, οι στόχοι μας για την προστασία του περιβάλλοντος, αλλά και η βιωματική μας σχέση με τη φύση δεν μας επιτρέπουν να ξεχνάμε… Επιστρέφουμε πάντα στους «τόπους του εγκλήματος» και παρακολουθούμε από κοντά τις εξελίξεις. Αυτές που δυστυχώς δεν προέρχονται από τους αρμόδιους φορείς και δεν έχουν καμία σχέση με τις εξαγγελίες που είχαν γίνει λίγο μετά την πυρκαγιά.

Οι επισκέπτες ενθουσιάζονται με το «πρασίνισμα» του φοινικόδασους, αυτό όμως οφείλεται στην ξενική ξυνίδα-WWF Ελλάς/Κ. Παραγκαμιάν

Ξαναβρεθήκαμε λοιπόν εκεί πριν λίγες ημέρες, σε εκπαιδευτική εκδρομή για τους 100 συμμετέχοντες του Σεμιναρίου Δια Βίου Εκπαίδευσης που διοργανώσαμε από κοινού με τα Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Γουβών και Ιεράπετρας για τους υγρότοπους της Κρήτης. Διαπιστώσαμε ότι το μόνο μέτρο που έχει υλοποιηθεί μέχρι σήμερα είναι μια εξαιρετικά πρόχειρη και ευτελής περίφραξη στα όρια του φοινικοδάσους με την παραλία. Το αν θα αντικατασταθεί με κατασκευή αντίστοιχη της αξίας της περιοχής, το κατά πόσο θα αποτρέπει τους επισκέπτες να μπαίνουν στην καμένη έκταση ή αν αυτή θα φυλάσσεται επαρκώς, θα το δούμε τους προσεχείς μήνες

Κι αν οι προερχόμενες από τον άνθρωπο και την πολιτεία εξελίξεις κινούνται στα όρια του ανύπαρκτου, εκείνες που μας επιφυλάσσει η φύση μας επιτρέπουν να αισιοδοξούμε. Οι φοίνικες και όλα τα άλλα ξυλώδη είδη (σχίνοι, χαρουπιές, λαδανιές, καλάμια, κ.ά.) πάνε όλο και καλύτερα. Ελάχιστοι είναι οι φοίνικες που έχουν πεθάνει, όλοι πολύ μικρής ηλικίας, ενώ όλοι έχουν κορμοβλαστήσει.

Η ανθισμένη αυτήν την εποχή ξυνίδα επικρατεί σε όλη την έκταση του φοινικόδασους-WWF Ελλάς/Κ. Παραγκαμιάν

Το μόνο ανησυχητικό σημείο σε αυτή τη διαδικασία είναι η εξάπλωση της ξενικής ξυνίδας (Oxalis pes-caprae), η οποία έχει κυριαρχήσει σε όλη την έκταση του φοινικόδασους και απειλεί τα ντόπια ετήσια φυτά του υποορόφου (χαμηλή βλάστηση κάτω από τα δένδρα). Αυτά θα πρέπει να δώσουν μια πολύ σκληρή μάχη επιβίωσης τα επόμενα χρόνια. Δυστυχώς δεν υπάρχουν τρόποι ικανοποιητικής καταπολέμησης αυτού ζιζανίου και καθώς έχει εισβάλει με επιτυχία σε όλες τις περιοχές όπου αναπτύσσονται ανθρώπινες δραστηριότητες, θα ζούμε με αυτό.

Με λίγα λόγια λοιπόν, το φοινικόδασος του Πρέβελη αναγεννιέται και δίνει τις δικές του μάχες μετά το πλήγμα της πυρκαγιάς. Το μόνο που περιμένει τώρα είναι τον σεβασμό και την προστασία από τον άνθρωπο!

————————————–

Δείτε προηγούμενα άρθρα:

Σημείωση: Η ξυνίδα είναι φυτό της Νοτίου Αφρικής και εισήχθηκε για πρώτη φορά στην Ευρώπη (Λονδίνο) το 1757 φτάνοντας σε διάφορες περιοχές της Μεσογείου μέσω Σικελίας το 1796, στη Σαρδηνία το 1859 και στην Κρήτη από το 1883. Είναι πολύ επιθετικό εισβλητικό είδος και εξαπλώνεται ταχύτατα κυρίως σε διαταραγμένα και ημι-διαταραγμένα εδάφη καθώς δεν είναι εδώδιμη και αναπαράγεται με μικρούς βολβούς που βγάζει η ρίζα του κάθε φυτού. Σήμερα η εξάπλωσή της στην Ελλάδα είναι ευρύτατη σε υψόμετρο μέχρι και 800μ.

 

Advertisements

Χθες το φοινικόδασος του Πρέβελη… Αύριο το Αγιοφάραγγο;

Ελάχιστα αμόλυντα, από τις ορδές των “πολιτισμένων” ανθρώπων,  μέρη έχουν μείνει πλέον στην παραλιακή ζώνη της Κρήτης (αλλά και της υπόλοιπης Ελλάδας). Ο φυσικός πλούτος της χώρας μας απαξιώνεται, στη συνέχεια εκποιείται και “αναπτύσσεται” και τελικά μετατρέπεται σε δομημένο περιβάλλον. Κανένας σχεδιασμός, καμία πρόνοια.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι βέβαια η πρόσφατα καμένη Πρέβελη. Ένα μοναδικό οικοσύστημα που τη δεκαετία του ’30 παραχωρήθηκε από το ελληνικό δημόσιο στην Ι. Μ. Πρέβελη. Στη συνέχεια, τη δεκαετία του ’60, τμήμα του πουλήθηκε σε ιδιώτη, ενώ σήμερα η επιστροφή του στο ελληνικό δημόσιο είναι επιτακτική όσο ποτέ.

Το πανέμορφο Αγιοφάραγγο - WWF Ελλάς/Θ. Γιαννακάκης

Ένα άλλο παράδειγμα, για το οποίο πιθανώς να μιλάμε στα αμέσως επόμενα χρόνια, είναι το Αγιοφάραγγο, στο νότιο Ηράκλειο. Ένας τόπος εξίσου ιερός, εξαιρετικά όμορφος και εξίσου προστατευόμενος με το φοινικόδασος του Πρέβελη (Καταφύγιο Άγριας Ζωής, Τόπος Κοινοτικής Σημασίας, Ζώνη Ειδικής Προστασίας, Σημαντική Περιοχή για τα Πουλιά).

Δείγματα πολιτισμού... - WWF Ελλάς/Α. Μαυρομάτης

Η βελτίωση του οδικού δικτύου αλλά και η ιδιαιτερότητα του τοπίου έχουν αυξήσει την επισκεψιμότητα τα τελευταία χρόνια. Ο δρόμος σταματάει περίπου 1,4 km από την παραλία, αλλά κάποιοι ευφάνταστοι επισκέπτες μεταφέρουν τα εφόδιά τους είτε μέσω θαλάσσης με βάρκες, είτε μέσω ξηράς με …γουρούνες. Και βέβαια, φεύγοντας αφήνουν πίσω όλα τα απόβλητα και τα απορρίμματά τους.

WWF Ελλάς/Α. Μαυρομάτης

Για να μην παρεξηγηθούμε: ΔΕΝ φταίει η ελεύθερη κατασκήνωση για αυτόν τον απόπατο. Φταίνε οι συγκεκριμένοι κατασκηνωτές γιατί θεωρούν ότι το μέρος τους ανήκει και μπορούν να πετάνε τα σκουπίδια τους όπου βρουν. Φταίει βεβαίως και ο Δήμος της περιοχής. Όταν ανοίγεις έναν δρόμο πρέπει να είσαι σε θέση να αναλάβεις και την ευθύνη των συνακόλουθων επιπτώσεων. Δεν αρκεί να πας να βάλεις έναν κάδο, πρέπει να μαζεύεις και τα σκουπίδια τακτικά.

Σήμερα μιλάμε για το φοινικόδασος του Πρέβελη… Αν δεν βάλουμε γρήγορα μυαλό, αύριο ίσως να μιλάμε για το Αγιοφάραγγο…

Δείτε περισσότερα για την καταστροφή στο φοινικόδασος του Πρέβελη:

Τουρισμός στα αποκαΐδια…

Μόλις μάθαμε για την καταστροφή του φοινικόδασους του Πρέβελη, αυτού του μοναδικού βιότοπου, σπεύσαμε στην Κρήτη για να αξιολογήσουμε, από κοινού με τους συναδέλφους στο νησί, τις επιπτώσεις της πυρκαγιάς και να προτείνουμε συγκεκριμένα μέτρα στην πολιτεία, με στόχο τη διάσωση του πολύτιμου οικοσυστήματος.

Προς (το καμένο πλέον) φοινικόδασος - WWF Ελλάς/Ε. Κορακάκη

Άποψη του φαραγγιού του Κουρταλιώτη – WWF Ελλάς/Ε. Κορακάκη

Κατεβαίνοντας στο φαράγγι, το καμένο τοπίο ήταν αποκαρδιωτικό. Νεκροί φοίνικες, αποκαΐδια βλάστησης… Τίποτα που να θυμίζει τον ξακουστό επίγειο παράδεισο…

Το καταθλιπτικό τοπίο προκαλούσε την απόγνωση, ενώ τα έντονα σημάδια της τουριστικής εκμετάλλευσης και «βιασμού» του φοινικοδάσους προκαλούσαν την οργή… Καμένες ξαπλώστρες, ποδήλατα θαλάσσης, σκηνές και σκουπίδια…

Αλόγιστη τουριστική εκμετάλλευση - WWF Ελλάς/Ε. Κορακάκη

Απογοήτευση και θυμός για τη συμπεριφορά πολιτείας και πολιτών. Κανείς δεν βρέθηκε να σταματήσει την είσοδο του κόσμου στο καμένο φοινικόδασος, κανείς δεν ενημέρωνε τους τουρίστες για τη ζημιά που μπορεί να προκαλέσει στη βλάστηση η επίσκεψή τους μετά την καταστροφική πυρκαγιά…

Σκουπίδια στο καμένο φοινικόδασος - WWF Ελλάς/Ε. Κορακάκη

Οι τουρίστες από την άλλη επισκέπτονταν το φοινικόδασος και δρούσαν σαν να μην έχει συμβεί τίποτα… Συνέχιζαν να νοικιάζουν τα ποδήλατα, να φωτογραφίζονται με φόντο τους καμένους φοίνικες και το χειρότερο όλων να επιμένουν να πετούν σκουπίδια.

Πώς να σεβαστούν όμως οι τουρίστες το φυσικό περιβάλλον, όταν η ίδια η Πολιτεία το αγνοεί; Παρόλα αυτά, είμαι πεπεισμένη από την μέχρι τώρα εμπειρία μου στο WWF Ελλάς, ότι είναι πραγματικά πολύς ο κόσμος που θέλει να βιώσει ουσιαστική αλλαγή στη συμπεριφορά ΟΛΩΝ μας απέναντι στο φυσικό μας πλούτο.

Ποια προστασία; – WWF Ελλάς/Ε. Κορακάκη

Περπατώντας στις στάχτες…

Περπατώντας μέσα στις στάχτες του φοινικόδασους στην εκβολή του Κουρταλιώτη, στη Μονή Πρέβελης, στην Κρήτη, λίγο μετά την εκδήλωση της πυρκαγιάς, δεν ήταν οι καπνοί που μας έκοβαν την ανάσα… Ήταν οι αναθυμιάσεις της ανεπάρκειας, της άγνοιας, της αδιαφορίας, της απληστίας και κυρίως της ανοησίας.

Ο υποόροφος του δάσους πλήρως κατεστραμμένος... - WWF Ελλάς/Κ. Παραγκαμιάν

Και τα 40 στρέμματα της λόχμης των φοινίκων του Θεόφραστου κάηκαν!

Η φυτεία πεύκων στα δυτικά του φαραγγιού - WWF Ελλάς/Κ. Παραγκαμιάν

– Κάηκαν από την άγνοια για το φυσικό περιβάλλον καθώς, σε μία προσπάθεια αλλαγής του, δενδροφυτεύτηκαν πριν από 15-20 χρόνια χιλιάδες πεύκα σε μια έκταση 200 στρεμμάτων ακριβώς δίπλα στο φαράγγι. Είναι αυτά που οδήγησαν τη φωτιά στην καρδιά του φοινικόδασους.

Καμένοι φοίνικες... - WWF Ελλάς/Κ. Παραγκαμιάν

– Κάηκαν από την ανεπάρκεια της Περιφέρειας Κρήτης, καθώς δαπανήθηκαν 1,2 εκ. ευρώ στην υλοποίηση ενός δήθεν  “Ολοκληρωμένου Συστήματος Διαχείρισης Κρίσεων και Αντιμετώπισης Πυρκαγιών σε Δασώδεις Εκτάσεις της Περιφέρειας Κρήτης” που υποτίθεται ότι θα κάλυπτε το πρινοδάσος του Ρούβα και το φοινικόδασος της Μονής Πρέβελης, αλλά δεν λειτούργησε ποτέ.

Παντού καμένοι φοίνικες... - WWF Ελλάς/Κ. Παραγκαμιάν

– Κάηκαν από την απληστία καθώς χρόνια τώρα το φαράγγι χρησιμοποιείται άμεσα και έμμεσα για κέρδος από πολίτες, επιχειρήσεις, φορείς και την πολιτεία χωρίς το παραμικρό ίχνος αειφορικής διαχείρισης.

– Κάηκαν από την αδιαφορία των δημόσιων αρχών και φορέων για την (ως όφειλαν)  διατήρηση ενός τόπου που με βάση την Εθνική νομοθεσία είναι Τόπος Κοινοτικής Σημασίας, Ζώνη Ειδικής Προστασίας, Καταφύγιο Άγριας Ζωής, Τοπίο Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους και Α’ Αρχαιολογική Ζώνη.

– Κάηκαν από την ανοησία όλων αυτών που κρατούν στάση θεατή στη λατόμευση των φυσικών μας πόρων.

Σήμερα, δεύτερη ημέρα της καταστροφής και οι επισκέπτες νοίκιαζαν πάλι ποδήλατα θαλάσσης κάνοντας βόλτες στον αυστηρότατα και δυστυχώς μόνο στη θεωρία προστατευόμενο υγρότοπο. Ντροπή!

Η εκβολή του Κουρταλιώτη αμέσως μετά τη φωτιά - WWF Ελλάς/Κ. Παραγκαμιάν

Πριν καλά – καλά να σβήσουν οι τελευταίες εστίες, άρχισαν και οι δηλώσεις για χρηματοδοτήσεις. Μαζί με αυτές και τα “μαχαιροπίρουνα”. Το ίδιο έργο από την αρχή;

Ο τόπος όμως πρέπει να ηρεμήσει για μερικά χρόνια και για αυτό δεν χρειάζονται χρήματα. Θα πρέπει να αναγνωριστούν και να διορθωθούν τα λάθη κι ούτε για αυτό απαιτούνται χρήματα. Βάλτε μέσα τα μαχαιροπίρουνα λοιπόν.

Εμείς θα είμαστε εκεί, αναπτύσσοντας πρωτοβουλίες και δράσεις για την προστασία της περιοχής και θα σας ενημερώνουμε…